Mersin Ticaret Borsası 90 yaşında

Ana Sayfa » Güncel » 1905 Yılında Mersin’de Gizemli Bir Yolcu 'İngiliz Ajanı Gertrude Bell'... Mehmet Mazak yazdı

1905 Yılında Mersin’de Gizemli Bir Yolcu 'İngiliz Ajanı Gertrude Bell'... Mehmet Mazak yazdı

Peki bu İngiliz ajanının 1905 yılında Mersin’de ne işi vardı? Nereleri gezmişti? Nereden nereye seyehat ediyordu? Şimdi bu soruların cevaplarını vermeye çalışalım.

 
 
1905 Yılında Mersin’de Gizemli Bir Yolcu 'İngiliz Ajanı Gertrude Bell'... Mehmet Mazak yazdı

Çöl Leydi’si olarak bilinen İngiliz Hanım Gertrude Margaret Lowthian Bell, İngilizlerin Ortadoğu ve Arap dünyası konusunda yetiştirdiği istihbaratçıdır. Ama 'Gertrude Bell' ismi bize yabancıdır. Bazı bakımlardan Arabistanlı Lawrence'tan daha önemli olan ve Ortadoğu'daki Türk varlığının son bulması konusunda Lawrence kadar mühim roller oynayan, üstelik savaş sonrasında bazı Arap ülkelerinin sınırlarını bizzat çizen bu İngiliz Hanımı sadece siyasi tarihte belli bir dönemin uzmanları bilirler.

1868'de İngiltere'de, Durham County'de doğdu. Entellektüel bir ailenin çocuğuydu ve ilk eğitimi özel hocalardan aldı. Sonra Oxford Üniversitesi'ne girdi, arkeoloji okudu ve Oxford'u şeref derecesiyle bitiren ilk kadın olarak üniversitenin tarihine geçti. O devirdeki İngiliz arkeologların, dilbilimcilerin ve eski Mısır uzmanlarının çoğu 'ek iş' olarak İngiliz istihbarat servislerinde de çalışırlardı. Gertrude Bell için de aynısı oldu ve istihbarat servisleri, İngiltere'nin bu en önemli üniversitesini şeref páyesiyle bitiren genç kızla hemen temas kurdular ve istihbarata aldılar.

Arapların"Çölün Kızı" ve "Irak'ın Taçsız Kraliçesi" isimlerin verdikleri Gertrude Bell hakkında detaylı bilgileri Adem Kocatürk’ün makalesinden aşağıdaki linkten okuyabilirsiniz.( http://www.karamandan.com/Kose_Yazilari-Col_Leydisi_Ve_Karaman-h332.html )

Peki bu İngiliz ajanının 1905 yılında Mersin’de ne işi vardı? Nereleri gezmişti? Nereden nereye seyehat ediyordu? Şimdi bu soruların cevaplarını vermeye çalışalım.

 

Gertrude Bell hayatı boyunca hiç evlenmemiştir. Hayatında aşık olduğu tek kişi İngiliz Binbaşı Dick Doghty-Willie ve oda 1905 yılında İngiltere ordusunun Konya Askeri konsülüydü. İşin ilginç tarafı Dick Doghty-Willie evli ve eşinden boşanmaya yanaşmayan bir kişi. Buna rağmen Gertrude Bell, Sevgilisi Dick Doghty-Willie’I görmek arzusu ile Suriye üzerinden Adana’ya hareket eder. Arkeolog ve İstihbaratçı olması dolayısıyla bu seyehat uzman bir ekip ve İngiliz devletinin sağladığı imkanlar ile yapılmaktadır. Amaç sevgilisini görmek olsada gerçek amacın Anadolu’nun arkeolojik ve kültürel zenginliğini yerinde keşf etme ve değerli görülen zenginliklerin Avrupa’ya trasferi demekte fayda görüyorum.

1905 Nisan ayında tren ile Tarsus’a gelerek, bugün otabanın geçtiği şehrin üst kısmına kamp kurarlar. Tarsus’taki tarihi yerleri gezerek fotoğraflarlar. Tarsus’tan sonraki seyehatleri Soli harabeleri olur. Gertrude Bell’in bu yolculuğunu bizler bugün Newcastle Üniversitesi bünyesinde yer alan arşivindeki günlükleri ve fotoğraflarından takip edebilmekteyiz. Soli antik kentinden sonraki yolculuğu devamında Limonlu (Lemas) beldesindeki eski taş köprüde fotoğrafları yer almaktadır. Limonlu’dan sonraki durakları ise günümüzde Kumkuyu – Tırtar’da yer alan yat limanının hemen üzerinde tarihi Akkale olarak bildiğimiz eski kalıntıların fotoğraflarından takip edebilmekteyiz. Çocukluğumun geçtiği bu yöreyi Nisan 1905 yılında Gertrude Bell gezmiş ve fotoğraflamıştır. Tırtar Akkale’den sonraki durağı Kanlıdivane ören yeridir. Burada dataylı bir çalışma yapmış ve yörede yaşayan yörükleride fotoğraflamıştır. Daha sonraki durağı Kızkalesi (Korykos) olmuştur. Çektiği fotoğraflardan anlıyoruz ki Kızkalesi’nde ciddi araştırmalar yapmıştır. Kızkalesi’nden sonra Narlıkuyu’da bulunan cennet ve cehenmem obrukları ve bölgesini incelemiş ve fotoğraflamıştır. Buradaki çalışmasını bitirince Silifke’ye hareket etmişler ve taşköprü ve Silifke Kalesi incelemeleri olmuş kaleden şehrin fotoğrafları çekilmiştir. Silifke’deki çalışmalarını tamamlayınca bir sonraki durakları Uzuncaburç olmuştur. Uzuncaburç’ta tarihi Olba kenti ve Zeus Tapınağı’nda inceleme ve çalışmalar yapmışlardır. Uzuncaburç’tan sonra Kırobası (Mara) köyüne gelmişler burada kalmış olmaları muhtemeldir. Mara köyünden bazı fotoğraflar bugün hala arşivinde bulunmaktadır. Kırobası (Mara) köyünden hareket ile Müşüt, Kelkuyu, Kervankuyusu, Haçpınar yaylası, Oğru ve Gömük yolunu ile Karaman’a ulaşmıştır.

 

Nisan 1905’te Tarsus’ta başlayan Mersin yolculuğu Mayıs 1905’te bitmiş yaklaşık olarak 40-45 gün sürmüştür. Ben burada Newcastle Üniversitesi Gertrude Bell arşivinde yer alan belge ve fotoğraflar üzerinden hareket ile bilgiler vermeye özen gösterdim. Ancak arşivde olmayan bu güzergahtaki ören yerleri ve arkeolojik kalıntılarıda incelediğini düşünüyorum.

 

Bu seyahatin sonunda Gertrude Bell, Konya’da Binbaşı Dick Doghty-Willie ile görüşür ve sonraki senelerde de görüşmeleri devam eder, ancak büyük aşkı Doghty-Willie 1915'te Çanakkale'de bir Türk kurşunuyla hayata veda ettiğinde Gertrude Bell’in Osmanlı düşmanlığı hat safhaya ulaşacaktır. Gertrude, İngiliz İstihbaratı'nın Kahire'deki Arap Bürosu'nda resmen çalışmaya başlar. Arapları Türklere karşı ayaklandırmak için Arap kabilelerinin sayısı, yerleşim bölgeleri ve soy kütüklerinin çıkartılmasıyla uğraşır. Osmanlı’nın Ortadoğu’da Araplar ile rasının bozulmasında büyük gayret gösterir. Osmanlı Devleti yıkıldıktan sonra kendi sınırlarını çizdiği Irak Develtinde yaşamaya devam eder.

12 Temmuz 1926'da, 58 yaşındayken, aşırı dozda uyku ilacı alarak intihar eder. Geride 9 kitap, 1600 mektup, 16 günlük, 7 bin fotoğraf ve bugün belki de sınırları bir kere daha değişecek olan Irak'ı bırakmıştır.

 

Mehmet Mazak


Newcastle Üniversitesi Gertrude Bell Arşivi Linkleri:

 

http://www.gerty.ncl.ac.uk/photos_in_album.php?album_id=4

 

http://www.gerty.ncl.ac.uk/photos_in_album.php?album_id=3&start=260

 

http://www.gerty.ncl.ac.uk/photos_in_album.php?album_id=3&start=200

 

 
17 Kasım 2015 Salı 20:09
 
 
(1 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Dogu Guvercin</p> <p>2016-05-03 22:12:40</p> <p>Uyanik ol Turkiyem. Bunun gibi binlercesi topraklarinda bugunde adeta cirit atiyor. </p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
KDV sistemi değişiyorToroslarda yüzme kursları başladıToroslar’da, Yapılandırma Başvuruları BaşladıGüneş Doğarken İşçilerle Sabah MesaisindeTarih, doğa, deniz, güneş, müzik ve dans kansere karşı birleştiİçel Soroptimist Kulübü, 'Obezite ile Savaş' semineri düzenledi.Bisiklet durursa hayat dururTarsus Sev’in Robotik Takımı’na İki Ödül BirdenMobbing ve Hukuksal Boyutu Ele AlındıGüzel Konuşma ve Diksiyon
MTSO’ya teşekkür belgesiMenderes Gönüllü Evi, Mezitli'nin Filizleri ailesine katıldı
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
 
 
 
Gazete Manşetleri
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak04:51
  • Güneş06:25
  • Öğlen12:43
  • İkindi16:07
  • Akşam18:41
  • Yatsı20:04
 
Anket
.
 
İddaa
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Galatasaray
6
5
1
0
16
2
Beşiktaş
6
4
1
1
13
3
Göztepe
6
4
1
1
13
4
Fenerbahçe
6
3
2
1
11
5
Kayserispor
6
3
2
1
11
6
Başakşehir
6
3
1
2
10
7
Akhisarspor
6
3
1
2
10
8
Bursaspor
6
3
0
3
9
9
Trabzonspor
6
2
2
2
8
10
Kasımpaşa
6
2
2
2
8
11
Malatyaspor
6
2
1
3
7
12
Alanyaspor
6
2
1
3
7
13
Antalyaspor
6
1
3
2
6
14
Konyaspor
6
2
0
4
6
15
Sivasspor
6
2
0
4
6
16
Karabükspor
6
1
2
3
5
17
Gençlerbirliği
6
1
1
4
4
18
Osmanlıspor
6
0
1
5
1
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
 
Tarihte Bugün
1364 - 11.000 kişilik Osmanlı Ordusu ile 20.000 kişilik Haçlı Ordusu Sırpsındığı Savaşı'nda karşılaştı.
1930 - Adana'da Ahali Cumhuriyet Fırkası kuruldu.
1932 - Türk Dil Kurultayı toplandı. Yüzyıllar boyunca Türk diline giren yabancı kelimeler Türkçe'den arındırıldı. Dil Bayramı ilk kez kutlandı.
1938 - Atatürk, Dolmabahçe Sarayı'nda hafif bir rahatsızlık atlattı.
1940 - Türk-Rumen Ticaret Antlaşması imzalandı.
1941 - II. Dünya Savaşı'nda Kiev Muharebesi sonuçlandı.
1947 - İngiltere, Filistinlilerle Yahudilerin kendi geleceklerine kendilerinin karar vermesi gerektiğini açıkladı; Bu nedenle Filistin'i boşaltma kararı aldı.
1962 - Sağ eğilimli "Irkçı Türkler Derneği" kuruldu.
1964 - Kıbrıs Türk ve Yunan alayları Kıbrıs Barış Gücü emrine verildi.
1971 - Yılmaz Güney, Altın Koza Film Festivali'nde tüm ödülleri aldı. Güney, Altın Koza ödülünü Türk Hava Kuvvetleri Güçlendirme Vakfı'na verdi.
1978 - Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Jimmy Carter Türkiye'ye uygulanan ambargoyu kaldıran yasayı onayladı.
1984 - Çin ile İngiltere, Hong Kong'un 1997'de Çin kontrolüne geçmesi için anlaştılar.
1990 - Eski Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) müsteşar yardımcısı Hiram Abas İstanbul'da Devrimci-Sol örgütü tarafından öldürüldü.
1999 - Jandarma Ankara Merkez Kapalı Cezaevi'de operasyon düzenledi; 10 mahkum öldü. Ulucanlar operasyonuna katılan 161 jandarma görevlisinin yargılanması sürüyor.
 
Get our toolbar!
 
Arşiv
 
Bumerang - Yazarkafe
 
Süper Loto
21.09.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu060809172538
 
On Numara
25.09.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu06081115212223293334404243454849596770727678
 
Sayısal Loto
23.09.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu021931364248
 
Şans Topu
20.09.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu101828303204
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji