10 Şubat’ta Dünya ‘Bakliyat Günü’nü Kutlayacak

Ana Sayfa » Güncel » 1905 Yılında Mersin’de Gizemli Bir Yolcu 'İngiliz Ajanı Gertrude Bell'... Mehmet Mazak yazdı

1905 Yılında Mersin’de Gizemli Bir Yolcu 'İngiliz Ajanı Gertrude Bell'... Mehmet Mazak yazdı

Peki bu İngiliz ajanının 1905 yılında Mersin’de ne işi vardı? Nereleri gezmişti? Nereden nereye seyehat ediyordu? Şimdi bu soruların cevaplarını vermeye çalışalım.

 
 
1905 Yılında Mersin’de Gizemli Bir Yolcu 'İngiliz Ajanı Gertrude Bell'... Mehmet Mazak yazdı

Çöl Leydi’si olarak bilinen İngiliz Hanım Gertrude Margaret Lowthian Bell, İngilizlerin Ortadoğu ve Arap dünyası konusunda yetiştirdiği istihbaratçıdır. Ama 'Gertrude Bell' ismi bize yabancıdır. Bazı bakımlardan Arabistanlı Lawrence'tan daha önemli olan ve Ortadoğu'daki Türk varlığının son bulması konusunda Lawrence kadar mühim roller oynayan, üstelik savaş sonrasında bazı Arap ülkelerinin sınırlarını bizzat çizen bu İngiliz Hanımı sadece siyasi tarihte belli bir dönemin uzmanları bilirler.

1868'de İngiltere'de, Durham County'de doğdu. Entellektüel bir ailenin çocuğuydu ve ilk eğitimi özel hocalardan aldı. Sonra Oxford Üniversitesi'ne girdi, arkeoloji okudu ve Oxford'u şeref derecesiyle bitiren ilk kadın olarak üniversitenin tarihine geçti. O devirdeki İngiliz arkeologların, dilbilimcilerin ve eski Mısır uzmanlarının çoğu 'ek iş' olarak İngiliz istihbarat servislerinde de çalışırlardı. Gertrude Bell için de aynısı oldu ve istihbarat servisleri, İngiltere'nin bu en önemli üniversitesini şeref páyesiyle bitiren genç kızla hemen temas kurdular ve istihbarata aldılar.

Arapların"Çölün Kızı" ve "Irak'ın Taçsız Kraliçesi" isimlerin verdikleri Gertrude Bell hakkında detaylı bilgileri Adem Kocatürk’ün makalesinden aşağıdaki linkten okuyabilirsiniz.( http://www.karamandan.com/Kose_Yazilari-Col_Leydisi_Ve_Karaman-h332.html )

Peki bu İngiliz ajanının 1905 yılında Mersin’de ne işi vardı? Nereleri gezmişti? Nereden nereye seyehat ediyordu? Şimdi bu soruların cevaplarını vermeye çalışalım.

 

Gertrude Bell hayatı boyunca hiç evlenmemiştir. Hayatında aşık olduğu tek kişi İngiliz Binbaşı Dick Doghty-Willie ve oda 1905 yılında İngiltere ordusunun Konya Askeri konsülüydü. İşin ilginç tarafı Dick Doghty-Willie evli ve eşinden boşanmaya yanaşmayan bir kişi. Buna rağmen Gertrude Bell, Sevgilisi Dick Doghty-Willie’I görmek arzusu ile Suriye üzerinden Adana’ya hareket eder. Arkeolog ve İstihbaratçı olması dolayısıyla bu seyehat uzman bir ekip ve İngiliz devletinin sağladığı imkanlar ile yapılmaktadır. Amaç sevgilisini görmek olsada gerçek amacın Anadolu’nun arkeolojik ve kültürel zenginliğini yerinde keşf etme ve değerli görülen zenginliklerin Avrupa’ya trasferi demekte fayda görüyorum.

1905 Nisan ayında tren ile Tarsus’a gelerek, bugün otabanın geçtiği şehrin üst kısmına kamp kurarlar. Tarsus’taki tarihi yerleri gezerek fotoğraflarlar. Tarsus’tan sonraki seyehatleri Soli harabeleri olur. Gertrude Bell’in bu yolculuğunu bizler bugün Newcastle Üniversitesi bünyesinde yer alan arşivindeki günlükleri ve fotoğraflarından takip edebilmekteyiz. Soli antik kentinden sonraki yolculuğu devamında Limonlu (Lemas) beldesindeki eski taş köprüde fotoğrafları yer almaktadır. Limonlu’dan sonraki durakları ise günümüzde Kumkuyu – Tırtar’da yer alan yat limanının hemen üzerinde tarihi Akkale olarak bildiğimiz eski kalıntıların fotoğraflarından takip edebilmekteyiz. Çocukluğumun geçtiği bu yöreyi Nisan 1905 yılında Gertrude Bell gezmiş ve fotoğraflamıştır. Tırtar Akkale’den sonraki durağı Kanlıdivane ören yeridir. Burada dataylı bir çalışma yapmış ve yörede yaşayan yörükleride fotoğraflamıştır. Daha sonraki durağı Kızkalesi (Korykos) olmuştur. Çektiği fotoğraflardan anlıyoruz ki Kızkalesi’nde ciddi araştırmalar yapmıştır. Kızkalesi’nden sonra Narlıkuyu’da bulunan cennet ve cehenmem obrukları ve bölgesini incelemiş ve fotoğraflamıştır. Buradaki çalışmasını bitirince Silifke’ye hareket etmişler ve taşköprü ve Silifke Kalesi incelemeleri olmuş kaleden şehrin fotoğrafları çekilmiştir. Silifke’deki çalışmalarını tamamlayınca bir sonraki durakları Uzuncaburç olmuştur. Uzuncaburç’ta tarihi Olba kenti ve Zeus Tapınağı’nda inceleme ve çalışmalar yapmışlardır. Uzuncaburç’tan sonra Kırobası (Mara) köyüne gelmişler burada kalmış olmaları muhtemeldir. Mara köyünden bazı fotoğraflar bugün hala arşivinde bulunmaktadır. Kırobası (Mara) köyünden hareket ile Müşüt, Kelkuyu, Kervankuyusu, Haçpınar yaylası, Oğru ve Gömük yolunu ile Karaman’a ulaşmıştır.

 

Nisan 1905’te Tarsus’ta başlayan Mersin yolculuğu Mayıs 1905’te bitmiş yaklaşık olarak 40-45 gün sürmüştür. Ben burada Newcastle Üniversitesi Gertrude Bell arşivinde yer alan belge ve fotoğraflar üzerinden hareket ile bilgiler vermeye özen gösterdim. Ancak arşivde olmayan bu güzergahtaki ören yerleri ve arkeolojik kalıntılarıda incelediğini düşünüyorum.

 

Bu seyahatin sonunda Gertrude Bell, Konya’da Binbaşı Dick Doghty-Willie ile görüşür ve sonraki senelerde de görüşmeleri devam eder, ancak büyük aşkı Doghty-Willie 1915'te Çanakkale'de bir Türk kurşunuyla hayata veda ettiğinde Gertrude Bell’in Osmanlı düşmanlığı hat safhaya ulaşacaktır. Gertrude, İngiliz İstihbaratı'nın Kahire'deki Arap Bürosu'nda resmen çalışmaya başlar. Arapları Türklere karşı ayaklandırmak için Arap kabilelerinin sayısı, yerleşim bölgeleri ve soy kütüklerinin çıkartılmasıyla uğraşır. Osmanlı’nın Ortadoğu’da Araplar ile rasının bozulmasında büyük gayret gösterir. Osmanlı Devleti yıkıldıktan sonra kendi sınırlarını çizdiği Irak Develtinde yaşamaya devam eder.

12 Temmuz 1926'da, 58 yaşındayken, aşırı dozda uyku ilacı alarak intihar eder. Geride 9 kitap, 1600 mektup, 16 günlük, 7 bin fotoğraf ve bugün belki de sınırları bir kere daha değişecek olan Irak'ı bırakmıştır.

 

Mehmet Mazak


Newcastle Üniversitesi Gertrude Bell Arşivi Linkleri:

 

http://www.gerty.ncl.ac.uk/photos_in_album.php?album_id=4

 

http://www.gerty.ncl.ac.uk/photos_in_album.php?album_id=3&start=260

 

http://www.gerty.ncl.ac.uk/photos_in_album.php?album_id=3&start=200

 

 
17 Kasım 2015 Salı 20:09
 
 
(1 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Dogu Guvercin</p> <p>2016-05-03 22:12:40</p> <p>Uyanik ol Turkiyem. Bunun gibi binlercesi topraklarinda bugunde adeta cirit atiyor. </p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
KDV sistemi değişiyorToroslarda yüzme kursları başladıToroslar’da, Yapılandırma Başvuruları BaşladıGüneş Doğarken İşçilerle Sabah MesaisindeTarih, doğa, deniz, güneş, müzik ve dans kansere karşı birleştiİçel Soroptimist Kulübü, 'Obezite ile Savaş' semineri düzenledi.Bisiklet durursa hayat dururTarsus Sev’in Robotik Takımı’na İki Ödül BirdenMobbing ve Hukuksal Boyutu Ele AlındıGüzel Konuşma ve Diksiyon
MTSO’ya teşekkür belgesiMenderes Gönüllü Evi, Mezitli'nin Filizleri ailesine katıldı
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
 
Get our toolbar!
 
Gazete Manşetleri
 
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak03:40
  • Güneş05:35
  • Öğlen12:58
  • İkindi16:48
  • Akşam20:03
  • Yatsı21:41
 
Anket
.
 
İddaa
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Akhisar Bld.
0
0
0
0
0
2
Antalyaspor
0
0
0
0
0
3
Konyaspor
0
0
0
0
0
4
Alanyaspor
0
0
0
0
0
5
Beşiktaş
0
0
0
0
0
6
Bursaspor
0
0
0
0
0
7
Evkur Yeni Malatyaspor
0
0
0
0
0
8
Fenerbahçe
0
0
0
0
0
9
Galatasaray
0
0
0
0
0
10
Gençlerbirliği
0
0
0
0
0
11
Göztepe
0
0
0
0
0
12
K.D.Ç. Karabük
0
0
0
0
0
13
Kasımpaşa
0
0
0
0
0
14
Kayserispor
0
0
0
0
0
15
Başakşehir
0
0
0
0
0
16
Osmanlıspor FK
0
0
0
0
0
17
Sivasspor
0
0
0
0
0
18
Trabzonspor
0
0
0
0
0
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
 
Tarihte Bugün
1795 - Galata Kulesi'nin ahşap kubbesi yandı.
1814 - George Stephenson'ın yaptığı lokomotif çalıştı.
1909 - Louis Blériot'nun uçağı ile ilk kez Manş denizi aştı.
1920 - Yunanistan, Edirne başta olmak üzere bütün Doğu Trakya'yı işgal etti.
1931 - Cumhuriyet döneminin ilk basın yasası olan Matbuat Kanunu kabul edildi.
1933 - Lev Troçki sığınmacı olarak Fransa'ya gitti.
1934 - Avusturya başbakanı Engelbert Dollfuss ülkesindeki Naziler tarafından Viyana'da öldürüldü.
1936 - Adolf Hitler İtalya'nın Habeşistan'ı ilhakını tanıdı.
1943 - Benito Mussolini'nin iktidardan düşürülmesiyle faşizm İtalya'da yasadışı ilan edildi.
1950 - Bakanlar Kurulu Kore'ye 4500 kişilik bir askeri birlik göndermeye karar verdi.
1951 - Atatürk Kanunu Meclis'te kabul edildi. Amaç, Atatürk devrimlerini korumak, Atatürk heykel ve anıtlarına saldırıların önüne geçmek.
1951 - Türk şair Nazım Hikmet'in Bakanlar Kurulu tarafından Türk vatandaşlığından çıkarılmasına karar verildi
1957 - Bursa'da askeri uçak düştü: 15 ölü, 19 yaralı.
1958 - Sovyetler Birliği Türkiye'ye nota verdi: "Türkiye'nin Irak'a girmesi kötü sonuçlar doğurur."
1959 - Türkiye Kerkük Türkmenleri için Irak'tan teminat istedi.
1967 - Anayasa Mahkemesi sosyalizmin Anayasa'ya aykırı olmadığına karar verdi.
1968 - İstanbul'da polis öğrencilere müdahale etti; 30 öğrenci ve 20 polis yaralı.
1973 - Türkiye Barolar Birliği Genel Başkanı Profesör Faruk Erem Üniversite özerkliğinin gasp edildiği gerekçesiyle öğretim üyeliğinden istifa etti.
1975 - Türkiye İncirlik dışındaki bütün Amerikan üslerine el koydu.
1978 - Dünyanın ilk tüp bebeği Louise Brown doğdu.
1981 - DİSK İlerici Deri-İş Sendikası Genel Başkanı Kenan Budak İstanbul Yedikule'de polisler tarafından vurularak öldürüldü.
1984 - Salyut 7 kozmonotu Svetlana Savitskaya, uzayda yürüyen ilk kadın ünvanını aldı.
1992 - Kürdistan Demokrat Partisi lideri Mesut Barzani ve Kürdistan Yurtseverler Birliği lideri Celal Talabani'ye diplomatik Türk pasaportu verildiği açıklandı.
1992 - Türkiye'de Atatürk Barajı'nın iki ünitesi açıldı.
1994 - Ürdün Kralı Hüseyin ile İsrail Başbakanı İzak Rabin savaş durumunu sona erdiren deklarasyonu imzaladılar.
2000 - Concorde uçağı Paris'ten kalkıştan kısa bir süre sonra düştü; 100 yolcu ve 9 mürettebattan kurtulan olmadı.
2009 - Kürdistan (Irak)ta Parlemento ve bölge başkanlık seçimleri yapıldı.
 
 
Arşiv
 
Bumerang - Yazarkafe
 
Süper Loto
20.07.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu020327515354
 
On Numara
24.07.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu07080911121314171924293133364447515356667278
 
Sayısal Loto
22.07.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu011314192930
 
Şans Topu
19.07.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu082224283006
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji