10 Şubat’ta Dünya ‘Bakliyat Günü’nü Kutlayacak

Ana Sayfa » Güncel » 'Başkanlık sistemi' istikrarda başarı sağlıyor

'Başkanlık sistemi' istikrarda başarı sağlıyor

Başkanlık/yarı başkanlık alternatifinin taraftarlarının dayanağı, mevcut sistemin açmazları. Mevcut parlamenter sistemin savunucuları ise eleştiri zeminini, dünyadaki örneklerde buluyor

 
 
'Başkanlık sistemi' istikrarda başarı sağlıyor
Tarihsel tecrübemiz var istikrar getirir
Türkiye'de başkanlık sistemi ne zaman gündeme gelse tartışmalar iki ana eksen etrafında toplanıyor. Başkanlık sistemi taraftarları, ülkenin koalisyonlarla yönetilerek istikrarsızlığa sürüklendiği ve bunun faturasının ağır ödendiğini belirtiyor. Başkanlık sisteminin istikrar ve süratli karar mekanizmaları sayesinde ülkenin gelişmesine, sorunlarını daha hızlı çözmesine yol açacağını belirtiyor. Sistemin olumlu yanları ise şöyle sıralanıyor:
Yürütmeyi daha istikrarlı hale getiriyor.
Parlamenter sistemde hükümet kurulamamasının yaratacağı otorite boşluğunu ortadan kaldırır. Temsil ilişkisini daha doğrudan hale getirerek, halk egemenliğini sağlamlaştırıp devlet otoritesinin meşruiyetini arttırır. Siyasi katılımı genişletip, yönetimi demokratikleştirir.
Hükümet ve bakanlar parlamentodan çıkmadığı, seçilen başkanı düşürmek mümkün olmadığı için milletvekilleri daha serbest hareket edebilir. Parti disiplini ve sınıf çıkarları yerine vicdanlarının sesine uyarak özgürce oy kullanabilirler.
Kriz dönemlerinde ya da acil durumlarda süratli ve dolayısıyla etkin müdahale mümkün olabilir.
Tarihsel geçmişimiz başkanlık sistemine daha uygun. Cumhuriyetin ilk yıllarını, İnönü'nün "Milli Şef" dönemini ve Osmanlı'nın 600 yıllık tarihini başkanlık sistemi için yeterli bir geçmiş ve birikimi sağlıyor.
Başkanlık sistemi diktatörlük ve askeri darbeye neden olmaz. Darbelerin temelinde parlamenter sistemin tıkanması yatıyor.

Vesayetçi anlayış bu sistemden yararlanıyor
Prof. Dr. Mustafa Şentop (AK Parti İstanbul Milletvekili Uzlaşma Komisyonu Üyesi): Parlamenter sistem yasama yürütme ilişkileri açısından, kuvvetler ayrılığı teorisi açısından sorunlu. Seçimler bir parti çoğunluğu alamamışsa koalisyonlarla istikrarsız hükümetler ortaya çıkıyor. Avrupa ülkelerinde tam parlamenter sistem uygulayanlarda, bir seçim döneminde, tek bir hükümet pek nadir görülmekte. Eğer parlamentoda çoğunluğu sağlayan tek parti olursa, o zaman da hükümet parlamentoya hakim hale geliyor. Ne yasama faaliyeti ne de denetim faaliyeti doğru işleyebiliyor. Türkiye'ye mahsus sorunlar da var. Ben vesayetçi anlayışın özellikle parlamenter sistemden yararlandığı kanaatini de taşıyorum.

'Ülkeye özgü sistem olabilir'
Aslında dünyada başkanlık sistemi yoktur, başkanlık sistemleri vardır. Temel esaslar elbette mevcut. Özellikle yasama ve yürütmenin birbirinden bütünüyle ayrılması, ayrı seçimler sonucu oluşması önemli. Ama bir çok konuda ülkeler özgü modeller kurmak mümkün. Türkiye için doğru bir model oluşturmamız gerekir. Bu bakımdan güçlü bir hükümetin bulunması, bir seçim döneminin hükümet arayışlarıyla geçmemesi lazım. Öbür taraftan, yasamanın doğru stratejiler üretebilmesi, günlük işleyişin zorlamalarından kurtulması ve gerçek anlamda bütçe üzerinden denetleme görevini yapabilmesi gerekir. Bunlar doğru tanzim edilmiş bir başkanlık sisteminde gerçekleşir.

ABD dışında sağlıklı bir uygulama yok
Sistem karşıtları ise, federal yapının Türkiye'ye uygun olmadığı ve başkanda toplanan yetkilerin henüz demokratikleşme sürecini tamamlayan ülkelerde diktatörlüğe dönüştüğünü savunuyor. Sistem karşıtlarının eleştirileri şu noktalarda toplanıyor:
Başkanlık sistemi iki partili yapılarda başarılı oluyor. Çok partili yapılar da ise istikrarsızlık üretiyor.
Seçildikten sonra görevden alınamayan ve müdahale edilemeyen bir başkan muhalefeti birçok konuda uzlaşmazlığa ve yasadışı yollara itebilir. Başkan ve parlamento çoğunluğu aynı partiyi aitse ve demokratik teamüller oturmamışsa sistemin özü olan sert kuvvetler ayrılığı ortadan kalkıp yasama yürütmeye tabii hale gelebilir.
Başkan ve parlamento çoğunluğu farklı partilerdense bu kez de başkan yasa çıkartmakta hatta bütçesi geçirmekte zorluk çekebilir. Bu durum sistem için büyük sıkıntı yaratabilir.
ABD dışında sürekli bir uygulaması yoktur. Bu sistem, tamamen ABD gibi pek çok dengelerin bir arada bulunduğu federal yapılı bir devlette, üstelik ekonomik açıdan hayli güçlü liberal bir ülkede uygulanma zemini bulabilmektedir. Diğer ülkelerdeki başkanlık sistemi örneklerinin hepsi kesintiye uğramaktadır ve demokratik niteliklerden kopuktur.

'Bildiğimiz sistemi düzeltelim'
Oktay Öztürk (MHP Anayasa Uzlaşma Komisyonu Üyesi):
Biz 89 yıldır bir sistemi uyguluyoruz. İyi kötü her yanını biliyoruz. Bu sistemin eksiklerini tamamlamak daha kolay. Arızalarını tespit edip, gidermek daha kolayken, dünyada geniş bir uygulama sahası olmayan, sadece ABD'de uygulanan, başka yerlerde yarı başkanlık olarak başlayıp diktatörlüğe giden sistemi tartışıyoruz. Şu an bulunduğumuz şartlar, toplu durum, böyle bir sistemin Türkiye'ye hiçbir fayda getirmeyeceğini ortaya koyuyor. Parlamenter sistemdeki arızalar, sistemden değil, hükümetlerin hükümet etme şeklinden kaynaklanıyor.

'Neyin kastedildiği ortaya konulsun'
Altan Tan (BDP Diyarbakır Milletvekili Anayasa Uzlaşma Komisyonu Üyesi): Bu başkanlık sisteminden ne kastediliyor henüz ortaya konulmadı. Başkanlık sisteminin olduğu ülkelerin büyük kısmında federal ve bölgesel yönetimler var. Parlamentonun yetkileri ne olacak, bakanlar kurulunun yetkileri ne olacak? Devletin hangi yetkileri merkezde kalacak, hangileri taşraya bırakılacak? Bunlar belli değil. Valileri halk mı seçecek, yerel parlamentolar mı olacak? Yerel yönetimlerin yerel kanun yapma, vergi koyma yetkileri olacak mı? Bu soruların yetkileri verilmeden başkanlık ve yarı başkanlığı tartışmanın faydası yok. Önce bunlar ortaya konulur, Kürt meselesi ve diğer sorunlara olumlu katkı mı yapar, olumsuz etki mi yapar, onu tartışırız. Yanıtları
 
 
9 Haziran 2012 Cumartesi 08:53
 
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Toroslarda yüzme kursları başladıToroslar’da, Yapılandırma Başvuruları BaşladıGüneş Doğarken İşçilerle Sabah MesaisindeTarih, doğa, deniz, güneş, müzik ve dans kansere karşı birleştiİçel Soroptimist Kulübü, 'Obezite ile Savaş' semineri düzenledi.Bisiklet durursa hayat dururTarsus Sev’in Robotik Takımı’na İki Ödül BirdenMobbing ve Hukuksal Boyutu Ele AlındıGüzel Konuşma ve Diksiyon
MTSO’ya teşekkür belgesiMenderes Gönüllü Evi, Mezitli'nin Filizleri ailesine katıldıMiniklerden Büyük Nağmeler
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
 
Get our toolbar!
 
Gazete Manşetleri
 
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak03:34
  • Güneş05:31
  • Öğlen12:58
  • İkindi16:49
  • Akşam20:06
  • Yatsı21:47
 
Anket
.
 
İddaa
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Akhisar Bld.
0
0
0
0
0
2
Antalyaspor
0
0
0
0
0
3
Konyaspor
0
0
0
0
0
4
Alanyaspor
0
0
0
0
0
5
Beşiktaş
0
0
0
0
0
6
Bursaspor
0
0
0
0
0
7
Evkur Yeni Malatyaspor
0
0
0
0
0
8
Fenerbahçe
0
0
0
0
0
9
Galatasaray
0
0
0
0
0
10
Gençlerbirliği
0
0
0
0
0
11
Göztepe
0
0
0
0
0
12
K.D.Ç. Karabük
0
0
0
0
0
13
Kasımpaşa
0
0
0
0
0
14
Kayserispor
0
0
0
0
0
15
Başakşehir
0
0
0
0
0
16
Osmanlıspor FK
0
0
0
0
0
17
Sivasspor
0
0
0
0
0
18
Trabzonspor
0
0
0
0
0
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
 
Tarihte Bugün
1402 - Ankara Savaşı: Yıldırım Bayezid ile Timur arasında, Ankara'nın Çubuk Ovası'nda yapılan savaş.
1871 - British Columbia, Kanada federasyonuna katıldı.
1881 - Amerika Birleşik Devletleri ordularına karşı savaşan son Yerli kabile şefi olan Sioux kabilesi lideri Oturan Boğa teslim oldu.
1903 - Ford ilk arabasını üretti.
1916 - I. Dünya Savaşı: Rus askerleri Ermenistan'ın Gumiskhanek kentini ele geçirdi.
1921 - New York ile San Francisco arasında hava yolu ile posta servisi başladı.
1936 - Montrö Boğazlar Sözleşmesi imzalandı.
1940 - Danimarka, Birleşmiş Milletler'den ayrıldı.
1944 - II. Dünya Savaşı: Adolf Hitler'e, Alman ordusundan bir albayın (Claus von Stauffenberg) önderliğinde, başarısız olarak sona eren 20 Temmuz suikasti gerçekleştirildi.
1949 - İsrail ve Suriye, 19 ay süren savaşın ardından barış antlaşması imzaladı.
1951 - Ürdün Kralı I. Abdullah, Cuma namazı sırasında bir Filistinli tarafından öldürüldü.
1960 - Seylan'da (şimdiki Sri Lanka), Sirimavo Bandaranaike, dünyanın seçimle iş başına gelen ilk kadın başbakanı oldu.
1964 - Vietnam Savaşı: Vietkong askeri birlikleri Cai Be'ye saldırdı: 11 Güney Vietnam'lı askeri personel ile 30'u çocuk 40 sivili öldürdü.
1965 - Moskova'ya yaptığı ziyaretten dönen Başbakan Suat Hayri Ürgüplü, Sovyetler Birliği'nin Türkiye'ye ekonomik yardımda bulunacağını açıkladı.
1969 - Tarihte ilk kez insanlı bir uzay aracı Ay'a ulaştı. Apollo 11 Ay yüzeyine indi. Astronot Neil Armstrong Ay'a ilk ayak basan insan oldu.
1973 - Filistinli militanlar, Amsterdam'dan Japonya'ya giden Japon havayollarına ait bir yolcu uçağını kaçırarak Dubai'ye indirdiler.
1974 - Kıbrıs Barış Harekatı: Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Garanti Anlaşması'nın III. maddesine istinaden gerçekleştirdiği askerî harekâtın başlangıcı.
1976 - Viking-1, 11 ay süren yolculuktan sonra Mars'a kondu ve Dünya'ya fotoğraflar aktarmaya başladı.
1980 - Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, üye ülkelerin Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanımamaları gerektiğine 14-0 oyla karar verdi.
1984 - Penthouse dergisi çıplak fotoğraflarını yayımlayınca, Miss America yarışması yetkilileri, Vanessa Lynn Williams'tan tacını iade etmesini istedi.
1994 - Kuyruklu yıldız Shoemaker Levy 9'un parçaları Jüpiter'e çarptı.
1996 - İspanya: ETA bir havaalanına bomba attı: 35 kişi öldü.
2001 - Londra Borsası halka açıldı.
2002 - Lima'daki (Peru) bir diskotekte çıkan yangında 25 kişi öldü.
2005 - Kanada, aynı cinsler arasında evliliğe izin veren dördüncü ülke oldu.
 
 
Arşiv
 
Bumerang - Yazarkafe
 
Süper Loto
13.07.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu242728363940
 
On Numara
17.07.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu02060708141622232526273550515661656869737478
 
Sayısal Loto
15.07.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu060711224142
 
Şans Topu
19.07.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu082224283006
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji