10 Şubat’ta Dünya ‘Bakliyat Günü’nü Kutlayacak

Ana Sayfa » Sağlık » Çocuğunuz Normal Büyüyor ve Gelişiyor Mu?

Çocuğunuz Normal Büyüyor ve Gelişiyor Mu?

Dr. Suat Günsel Girne Üniversitesi Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Rüveyde BUNDAK, En Hızlı Büyümenin Anne Karnındaki Dönemde Gerçekleştiğini Belirterek, Diğer Canlılara Kıyasla Çocukluk Çağının Daha Uzun Sürdüğü İnsanın, Büyüme, Gelişme ve Değişme Süreci Hakkında Bilgiler Verdi.

 
 
Çocuğunuz Normal Büyüyor ve Gelişiyor Mu?

Çocuğu Erişkinden Ayıran En Önemli Özelliğin Sürekli Büyüme, Gelişme ve Değişme Süreci Göstermesi Olduğunu İfade Eden Prof. Dr. Rüveyde BUNDAK, Çocukluk Çağının Döllenme ile Başlayıp, Ergenliğin Sonuna Kadar Sürdüğünü, Diğer Canlılara Kıyasla İnsanda Çocukluk Çağının Çok Daha Uzun Olduğunu, Büyüme Sürecinin, Çocukluk Çağının Süreklilik Gösteren En Önemli Özelliği, Boy Büyümesinin ise Büyümenin En İyi Göstergesi Olduğunu Belirtti.

Çocukluk Dönemleri ve Büyümeyi Etkileyen Faktörler Nelerdir?

En hızlı büyüme dönemi, doğum öncesi yani anne karnındaki dönemdir. Doğum öncesi büyüme ve gelişmeyi etkileyen faktörler arasında genetik faktörlerin yanısıra hormonlar, dokuya özgü büyüme faktörleri, beslenme, anneye ait faktörler yer alır. Çocuğun döllenme anında edindiği genetik yapı, büyüme gelişme potansiyelini belirler. Annenin sigara ve alkol kullanması, viral infeksiyon geçirmesi, radyasyon alması, ilaç kullanması, rahim yapısının bozuk olması gibi faktörler büyüme gelişmeyi bozar. Yenidoğan bebeğin boyu genelde 50 cm tartısı ise 3 kg civarında olmalıdır. İki buçuk kilonun altında doğan bebeklerin yakın takip edilmesi gerekir. Doğumdan sonraki büyüme süreci üç aşamada: Süt çocukluğu, çocukluk ve ergenlik dönemleri olarak incelenebilir.

Süt Çocukluğu Dönemi: Anne karnındaki dönem gibi hızlı büyüme sürecinin devamıdır ve beslenme en etkili faktördür. Çocuklar doğumdan sonra ilk 6 ayda ortalama 16 cm, 6. ay 1 yaş arası ortalama 8 cm uzarlar. Eğer bir çocuğun bu dönemde beslenmesi yetersiz ise ve yeterli derecede büyüyemezse, çocukluk dönemi büyüme eğrisine alt uçtan başlar ve ondan sonra normal bir büyüme hızı gösterse bile erişkin boyu kısa kalır. Dolayısıyla ilk 12 - 18 aydaki beslenme, erişkin boyu olumlu veya olumsuz geri dönüşümsüz olarak etkileyen bir faktördür.

Çocukluk Dönemi: Bu dönemde daha çok büyüme hormonunun ve onun uyardığı büyüme faktörlerinin etkisinde olan büyüme, 2 yaş civarında başlar ve ergenlik başlayana kadar devam eder. 2 - 3 yaş arası bir yılda, 10-12 cm uzayan çocuklarda büyüme hızı yavaş yavaş düşer ve 4 yaşından ergenliğe kadar çocukluk dönemi boyunca nispeten sabit olan büyüme hızı ( ~ 5 cm/yıl) ergenlikle birlikte hızlanır.

Ergenlik: Büyümeyi etkileyen başlıca faktörler büyüme hormonu ve cinsiyet hormonlarıdır (kızlarda östrojen, erkeklerde testesteron). Ergenliğe kadar kız ve erkekler erişkin boylarının %80’ine ulaşmıştır. Ergenliğin en önemli özelliklerinden biri büyüme hızlanmasıdır. Ergenliğin sonunda her iki cins boyunun % 99’u tamamlamıştır. Kızlar ergenlik boyunca 15 - 20 cm, erkekler 25-28 cm uzar ve kızlarda ~16, erkeklerde ~18 yaş civarı hızlanan kemik olgunlaşması ve büyüme kıkırdaklarının kapanması ile büyüme durur. Ergenliğin başlama yaşı olduğu gibi, temposu da ulaşılacak erişkin boyu belirler.

Büyüme için Tiroid hormonları her aşamada gereklidir. Büyümeyi etkileyen bir diğer önemli faktör kalıtımdır. Uzun boylu anne-babanın çocukları uzun, kısa boylu anne-babanın çocukları kısa olurlar. Bir çocuk genetik potansiyeline uyan eğriye ancak 2 yaşından sonra girer ve o çizgide devam eder.

Psikososyal faktörler gerek besin alımını azaltması, gerekse büyüme hormonu gibi hormonları baskılaması nedeniyle büyümeyi etkiler.

Beslenme her dönemde büyümeyi etkilemekle beraber özellikle hızlı büyümenin görüldüğü süt çocukluğu ve ergenlikte etkisi en fazladır.

Ayrıca böbrek yetmezliği, kalp hastalığı, iyi kontrol sağlanmamış diyabet gibi uzun süreli hastalıklar, kortizon kullanımı gibi ilaçlar büyümeyi duraklatır ve bozar.

Büyümenin Değerlendirilmesi ve İzlenmesi

Birçok hastalık büyüme sürecini duraklatır ve büyümeyi bozar. Bu nedenle her doğan çocuğun belli aralıklarla büyümesinin izlenmesi gereklidir. Büyümenin izlenmesi, doğumdan başlayarak çocukluk çağı boyunca büyümenin belirli aralıklarla değerlendirilmesi olarak tanımlanır. Amaç, çocukluk çağı boyunca süreklilik gösteren büyüme sürecinde ortaya çıkabilecek sapmaları erken dönemde saptamak, altta yatan önlenebilir veya tedavi edilebilir bir duruma müdahele edebilmektir. Bunun için çocuklar ilk 6 ayda, ayda bir, 6 ay – 2 yaş arası 3 ayda bir, 3 - 6 yaş arası 6 ayda bir ve 6 yaştan büyüme tamamlanana kadar yılda bir büyüme ve gelişme yönünden değerlendirilmelidirler. Ölçümler olarak tartı, boy, baş çevresi değerlendirilir. Bu ölçümlere dayanarak büyüme hızı değerlendirilir. Çocuğun şişman veya aşırı zayıf olup olmadığını belirlemek için Vücut Kitle İndeksi (VKİ) [tartı (kg) / boy (m2)] hesaplanabilir. Boy kısalığı varsa vücut oranlarının değerlendirilmesi gerekir. Bu amaçla oturma yüksekliğinin boya oranı veya baş pubis mesafesinin pubis ayak uzunluğuna oranı ve kulaç uzunluğu değerlendirilir. İncelenen çocuktan elde edilen ölçümler, sağlıklı çocuk gruplarının ölçümlerinden türetilmiş standart büyüme eğrilerine işlenerek değerlendirilmelidirler. Kız ve erkek çocuk için ayrı ayrı hazırlanan bu eğrilere persentil eğrisi denir.

Büyümenin izlenmesinde mutlaka iyi eğitilmiş sağlık görevlilerinin olması gerekir. Takvim yaşının hesaplanması, ölçümlerin doğru alınması, işaretlenmesi ve yorumlanması gibi birçok konuda eğitim gerektiği gibi görevlilerin ailelerle iyi iletişim kurarak kaygıları ve sorunları paylaşması ve bir sağlık danışmanı gibi davranması gerekir. Ayrıca sorun saptadığında da uzmana sevk edebilmelidir.

Gelişmenin Değerlendirilmesi

Gelişmenin değerlendirilmesinde kullanılan ölçütler aşağıda sıralanmıştır.

  1. Dişlerin Gelişmesi
  2. Kemiklerin Olgunlaşması
  3. Sinir - Kas Gelişmi
  4. Zeka Düzeyi ve Psikososyal Gelişme
  5. Cinsel Gelişme Düzeyi

Diş gelişimi, mineralizasyon, süt dişlerinin çıkması ve kalıcı dişlere değişmesi gibi bir sıra izler. İlk mineralizasyon intrauterin hayatta başlar ve olgunlaşmasını tamamlamış dişler doğumdan sonra belirli bir sıra ile diş etlerini delerek çıkar. İlk diş 5 - 10 ay arasında çıkar, diş çıkımı bireysel farklılıklar gösterir, ama 16 aya kadar diş çıkımı olmamışsa gecikmiş olarak değerlendirilmelidir. Süt dişlerinin kalıcı dişlerle değişimi 5-6 yaşlarında başlar.

Doğumdan sonra kıkırdak taslağı halinde olan bazı kemiklerin kemikleşmesi olgunlaşmayı gösterir. Doğumda ön fontanel (bıngıldak) kıkırdak halindedir ve 3 - 18 ay içinde kemikleşir. Bıngıldağın erken veya geç kemikleşip kapanması bazı hastalıkları düşündürmelidir. Uzun kemikler intrauterin dönemde kemikleşmiştir ancak epifizler kıkırdak taslağı halindedir ve doğumdan sonra sırayla olgunlaşırlar.
Sinir-kas gelişimi ile zeka ve ruh gelişmesinin değerlendirilmesi de önemlidir. Çocuklar belli yaşlarda belirli becerileri kazanırlar. Bu becerilerin kazanılması için normal bir zeka yeteneğinin yanısıra, sinir-kas sisteminin sağlıklı olması, görme ve işitme yeteneklerinin de bulunması gereklidir.

Ergenliğin başlama yaşı ve temposu genetik veya etnik faktörlere bağlı olarak değişebilir. Genel olarak ergenliğin ilk klinik belirtileri kız çocuklarında 8 - 13 yaş arası, erkek çocuklarda ise 9 - 14 yaş arası ortaya çıkar. Puberte Türk çocuklarında, kızlarda ortalama 9.8, erkeklerde ise 11.8 yaşlarında başlar.

Kızlarda ergenliğin ilk belirtisi meme dokusunun gelişmesidir. İlk meme gelişmesi tek taraflı olabilir ve aylar içinde diğer meme büyüyebilir. 4 yıl içinde meme areolası büyüyerek erişkin şekline gelir. Meme gelişmesini izleyen 6 - 9 ay içinde özel bölgede kıllanma başlar ve yaklaşık 2.5 yıl içinde erişkin seviyeye ulaşır. Koltuk altı kıllanma ortalama 10.8 yaşta başlar. Bazen kızlarda ilk kıllanma başlar, 6-9 ay içinde meme gelişir. Meme gelişiminden ortalama 2 - 2.5 yıl sonra, Türk çocuklarında 12.2 yaş, adet başlar. Adetler ilk 2 yıl düzensiz olabilir.

Erkeklerde ilk belirti testis hacminin 4 ml ve üzerine çıkması veya uzunluğuna ölçümün 2.5 cm’in üzerine artmasıdır. 3 - 4 yıl içinde testis volümleri giderek artar ve erişkin değeri olan 20 - 25 ml’e ulaşır. 6 - 12 ay içinde pubik kıllanma ve peniste büyüme başlar. Penis erişkin boyu olan 10 - 12 cm’e ulaşır. Koltuk altı kıllanma 13.2 yaşında, yüz kıllanması 14.9 yaşında, larinks, krikotiroid kıkırdak ve laringeal kasların gelişmesi ile ses kalınlaşması 14.0 yaşında başlar. Yüz kıllanması üst dudak köşeleri ve üst yanak bölgesinden başlayarak, alt dudak altına ve sonra çeneye yayılır. Komedan ve akne oluşur. Ortalama 13.3 yaşında sabah ilk idrar örneğinde sperm saptanabilir ve ilk bilinçli ejakulasyon 13.5 yaşında olur.

 
27 Nisan 2017 Perşembe 21:15
 
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
KDV sistemi değişiyorToroslarda yüzme kursları başladıToroslar’da, Yapılandırma Başvuruları BaşladıGüneş Doğarken İşçilerle Sabah MesaisindeTarih, doğa, deniz, güneş, müzik ve dans kansere karşı birleştiİçel Soroptimist Kulübü, 'Obezite ile Savaş' semineri düzenledi.Bisiklet durursa hayat dururTarsus Sev’in Robotik Takımı’na İki Ödül BirdenMobbing ve Hukuksal Boyutu Ele AlındıGüzel Konuşma ve Diksiyon
MTSO’ya teşekkür belgesiMenderes Gönüllü Evi, Mezitli'nin Filizleri ailesine katıldı
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
 
Get our toolbar!
 
Gazete Manşetleri
 
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak03:39
  • Güneş05:34
  • Öğlen12:58
  • İkindi16:48
  • Akşam20:03
  • Yatsı21:42
 
Anket
.
 
İddaa
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Akhisar Bld.
0
0
0
0
0
2
Antalyaspor
0
0
0
0
0
3
Konyaspor
0
0
0
0
0
4
Alanyaspor
0
0
0
0
0
5
Beşiktaş
0
0
0
0
0
6
Bursaspor
0
0
0
0
0
7
Evkur Yeni Malatyaspor
0
0
0
0
0
8
Fenerbahçe
0
0
0
0
0
9
Galatasaray
0
0
0
0
0
10
Gençlerbirliği
0
0
0
0
0
11
Göztepe
0
0
0
0
0
12
K.D.Ç. Karabük
0
0
0
0
0
13
Kasımpaşa
0
0
0
0
0
14
Kayserispor
0
0
0
0
0
15
Başakşehir
0
0
0
0
0
16
Osmanlıspor FK
0
0
0
0
0
17
Sivasspor
0
0
0
0
0
18
Trabzonspor
0
0
0
0
0
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
 
Tarihte Bugün
1823 - Şili'de kölelik yasaklandı.
1866 - Tennessee, Amerikan İç Savaşı sonrasında birliğe tekrar kabul edilen ilk eyalet oldu.
1901 - Yazar O. Henry, zimmet suçundan Austin, Texas'ta üç yıl kaldığı hapishaneden iyi hal nedeniyle salıverildi.
1911 - III. Hiram Bingham, Machu Picchu'yu (İnka'ların kayıp şehri) yeniden keşfetti.
1915 - Şikago'da yolcu gemisi battı: 845 kişi öldü.
1923 - Günümüz Türkiye'sinin sınırlarının çizildiği Lozan Antlaşması imzalandı.
1931 - Pittsburgh'da (Pensilvanya) yaşlılar evinde çıkan yangında 48 kişi öldü.
1936 - İspanya hükümeti iç savaş nedeniyle dünyadan yardım istedi.
1943 - II. Dünya Savaşı: İngiliz ve Kanada uçakları geceleri, ABD uçakları gündüzleri Hamburg'u bombaladı. Kasım'da operasyon bittiğinde 9.000 ton patlayıcı kullanılmış, 30.000 den fazla insan ölmüş ve 280.000 bina yıkılmış olacaktı.
1950 - Gazeteciler Cemiyeti sansürün kaldırılışını Basın Bayramı ilan etti.
1952 - Merzifon ve Akşehir'de sel: 77 ev yıkıldı, 500 büyükbaş hayvan öldü, tarım alanları sular altında kaldı.
1955 - Ekrem Koçak 800 metrede Akdeniz Oyunları rekoru kırarak birinci oldu.
1958 - Türkiye'nin Kıbrıs'a asker gönderme önerisini İngiltere reddetti.
1959 - Irak'ta 1000 kadar Kerkük Türkmeni'nin katledildiği açıklandı.
1960 - Basın Ahlak Yasası imzalandı.
1963 - Sendikalar Kanunu ile Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu çıktı.
1967 - 11 Mayıs'ta greve giden ve haklarını almak için Ankara'ya yürüyüşe geçen Manisalı 90 temizlik işçisi 930 kilometre kat ederek Ankara'ya vardı.
1967 - Dokunulmazlığı kaldırılan Türkiye İşçi Partisi İstanbul Milletvekili Çetin Altan iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu.
1968 - Polisin İstanbul Teknik Üniversitesi Yurdu'nu bastığı sırada dövdüğü gençlerden Hukuk Fakültesi öğrencisi Vedat Demircioğlu sekiz gün komada kaldıktan sonra öldü.
1974 - Yunanistan'da yedi yıldır süren cunta yönetimi sona erdi; sürgündeki Konstantin Karamanlis hükümeti kurmak üzere geri döndü.
1977 - Dört gün süren Libya-Mısır savaşı sona erdi.
1985 - Yeşilköy Havaalanı'na, Atatürk Havalimanı adı verildi.
1986 - Kartal, İstanbul'da tren kazası: 9 ölü, 18 yaralı.
 
 
Arşiv
 
Bumerang - Yazarkafe
 
Süper Loto
20.07.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu020327515354
 
On Numara
17.07.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu02060708141622232526273550515661656869737478
 
Sayısal Loto
22.07.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu011314192930
 
Şans Topu
19.07.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu082224283006
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji