İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Açıklandı. Mersin'den 3 Firma Girdi

Ana Sayfa » Güncel » Coğrafya gerçekten kader mi? Abdullah Ayan yazdı

Coğrafya gerçekten kader mi? Abdullah Ayan yazdı

ABD' deki zenginliğin temeli sanayi devrimi ile ortaya çıkan teknolojik gelişmelerin çoğuna ev sahipliği yapacak yenilikçiliğe açık olmasından kaynaklanır.Ancak Meksika sanayi devrimiyle başlayan değişim rüzgarına ayak uydurmaktan uzak sömürgeci anlayışa sahip bir sistem ve yönetimlere mahkum kalır ve bedelini yoksulluk, eşitsizlik olarak öder.

 
 
Coğrafya gerçekten kader mi? Abdullah Ayan yazdı

Bir önceki makalede Daron Acemoğlu ve James Robinson' un kaleme aldığı Ulusların Düşüşü kitabındaki ABD-Meksika sınırında yer alan 'bölünmüş Nogales kenti' örneğinden yola çıkarak, ülkelerin gelişmesinde coğrafya, iklimden daha çok özgürlüklerin oynadığı role değinmeye çalışmıştım.

Kaldığımız yerden devam edeyim…

Coğrafyanın refah ve yoksulluğa yol açan en önemli etmen olduğuna ilişkin tezler yeni olmadığı gibi bugün de ortadan kalkmış değildir.

Bu hipotezi savunanlara göre, zengin ülkeler ılıman iklim kuşağında yer alırken, yoksulluk; Afrika, Orta Amerika ve Güney Doğu Asya gibi yengeç-oğlak dönencesi arasındaki halkları ezmektedir.

Tezi savunanlardan bazıları argümanları öylesine abartır ki, 'Malezya, Endonezya hatta Güney Kore gibi ülkelerin nasıl olup ta kalkındığı?' sorularına, 'soğutma sistemlerinin devreye girmesi' yanıtını verirler…

Kaldı ki, Acemoğlu-Robinson çeşitli ülke örnekleriyle çürütünceye kadar coğrafya ve iklimin toplumların gelişimi üzerindeki etkisi Montesqiueu' dan (1689-1755) ile de başlamış değildir.

Ondan üç yüz yıl önce 1389'da İbn-i Haldun eşsiz Mukaddime eserinde '"Coğrafya kaderdir" der ve o söz günümüze kadar pek çok düşünür, araştırmacı, akademisyene ilham kaynağı olmuştur.

Acemoğlu- Robinson ikilisi, ABD-Meksika sınırında aynı caddenin iki kaldırımını paylaşan Nogoles kenti örneğiyle de yetinmez.

Fotoğrafı biraz daha büyütüp, dünyanın en zenginleri sıralamasında yer alan Bill Gates ile Carlos Slim*' den hareketle varlıkların kaynağı üzerinde coğrafyanın ötesine geçen etkenlere dikkat çekerler.

ABD' deki zenginliğin temeli sanayi devrimi ile ortaya çıkan teknolojik gelişmelerin çoğuna ev sahipliği yapacak yenilikçiliğe açık olmasından kaynaklanır.

Ancak Meksika sanayi devrimiyle başlayan değişim rüzgarına ayak uydurmaktan uzak sömürgeci anlayışa sahip bir sistem ve yönetimlere mahkum kalır ve bedelini yoksulluk, eşitsizlik olarak öder.

İşte iki ülkenin, akıl almaz servetine sahip iki ayrı ikilisinin varlıkları da bu farklı etkenlerin izlerini taşır.

Gates, dünyanın en yenilikçi şirketlerinden Microsoft' u kurup bunun üzerinde büyür ve zenginleşir.

Slim ise servetini Meksika iktidarlarıyla imzaladığı imtiyazlı sözleşmeler, tekelleştirdiği telekomünikasyon pazarı sayesinde elde edecektir.

Aynı Slim' in ABD' de giriştiği tüm işler hüsranla sonuçlanır. Bunda şaşacak bir yan da yoktur.

Yoktur, çünkü Slim' in iktidar sahipleriyle akçalı 'duygusal' ilişkilerine dayalı zenginlik yöntemi Birleşik Devletler kurumları karşısında işlemez.

Bill Gates ve birbiri peşi sıra ortaya çıkan Apple, Google, Facebook, Twitter, sanal pazarlama şirketi Amazon ve benzeri pek çok şirketi yaratanların tamamının ortak özelliği, ABD' nin sağladığı ortamdır.

Ortam sayesinde diledikleri şirketleri rahatlıkla kurar, bu şirketlere çok kolay finansman ve vasıflı personel bulurlar. Sistem rekabetçi piyasa koşullarına dayandığı için rekabetçiliğe açıktır. Daha da önemlisi, fikri ya da projesi olanlar kurumların herkese adil ve eşit yaklaşımı nedeniyle patent güvencesinden tutun, mülkiyet haklarının kaybolmasından endişe duymazlar.

Siyasi gücün girişimci ve yatırımcılara farklı yaklaşımı erkler arası kuvvetler ayrılığı ve check-balance (fren-denge) mekanizması sayesinde törpülenmekle kalmaz, ABD' de iş yapan herkes son sözü hukukun söylediği bir koruma altında olduğuna inanır.

ABD' de devletin kendisi iş yapmaz ama her alanda devletin görünmez eli denetleme ve düzenleme kurumlarıyla üretici ve tüketiciyi adil biçimde gözetmeye çalışır.

İşte bu nedenle Slim telekomünikasyon başta olmak üzere Meksika' da el attığı her işte dilediği gibi at oynatmakta, buna karşın ABD' de örneğin Bill Gates, Microsoft' un tekel kurduğu iddiasıyla açılan soruşturmalarda adalete hesap vermek zorunda kalır.

ABD' de sistemin mükemmel işlediği, gelir adaletinin sağlandığı iddiasında değilim. Sadece iki ülke arasında coğrafyadan çok yatırım ikliminin gelişmeyi nasıl etkilediğini ve ülkeleri kalkındıran faktörleri anlatmaya çalışıyorum.

Güney- Kuzey Kore, Doğu-Batı Almanya, Hong Kong ve kıta Çin gibi daha da çarpıcı örneklere gelince…

Bir başka makalede de onlara değinmeye çalışayım…

Abdullah Ayan

16 Mart 2018, Mersin

abdullahayan@gmail.com

 

* Forbes dergisinin geleneksel hale getirdiği Dünyanın en zenginleri araştırması 2018 sıralamasında 90 milyar dolarlık servete sahip Microsoft patronu Bill Gates 2. sırada yer alırken, Güney Amerika' nın en büyük mobil telefon şirketi sahibi Meksika' lı Carlos Slim 70 milyar dolarlık servetiyle 7. sıradadır. (2010 ve 2011 Forbes sıralamasında Slim 74 milyar dolarlık varlıkla iki yıl üst üste 1. dir.

Carlos Slim Meksika doğumludur ancak aile Osmanlı İmparatorluğunun eyaleti Lübnan' lıdır. Babası Yusuf Selim Haddad 1902' de askerlik yapmamak için topraklarından kaçıp Meksika' ya sığınır ve katolik Selim burada adını Slim olarak değiştirip Meksika' lı bir kadınla evlenir. Carlos Slim Yusuf Selim Haddad' ın 6 çocuğundan beşincisidir.

 
 
19 Mart 2018 Pazartesi 08:34
 
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
Yurt içinde ikamet eden 24 milyon 804 bin kişi seyahate çıktıTrafiğe kayıtlı araç sayısı Aralık ayı sonu itibarıyla 22 218 945 oldu
Ocak ayı enflasyon rakamları belli olduKDV sistemi değişiyorToroslarda yüzme kursları başladıToroslar’da, Yapılandırma Başvuruları BaşladıGüneş Doğarken İşçilerle Sabah MesaisindeTarih, doğa, deniz, güneş, müzik ve dans kansere karşı birleştiİçel Soroptimist Kulübü, 'Obezite ile Savaş' semineri düzenledi.Bisiklet durursa hayat dururTarsus Sev’in Robotik Takımı’na İki Ödül BirdenMobbing ve Hukuksal Boyutu Ele Alındı
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
 
Gazete Manşetleri
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak03:33
  • Güneş05:30
  • Öğlen12:58
  • İkindi16:49
  • Akşam20:06
  • Yatsı21:48
 
Anket
.
 
İddaa
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Akhisar Bld.Spor
0
0
0
0
0
2
Alanyaspor
0
0
0
0
0
3
Ankaragücü
0
0
0
0
0
4
Antalyaspor
0
0
0
0
0
5
Erzurum BB
0
0
0
0
0
6
Beşiktaş
0
0
0
0
0
7
Bursaspor
0
0
0
0
0
8
Fenerbahçe
0
0
0
0
0
9
Galatasaray
0
0
0
0
0
10
Göztepe
0
0
0
0
0
11
Kasımpaşa
0
0
0
0
0
12
Kayserispor
0
0
0
0
0
13
Konyaspor
0
0
0
0
0
14
Çaykur Rizespor
0
0
0
0
0
15
Sivasspor
0
0
0
0
0
16
Trabzonspor
0
0
0
0
0
17
Malatyaspor
0
0
0
0
0
18
Başakşehir
0
0
0
0
0
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
 
Tarihte Bugün
1870 - Fransa, Prusya'ya savaş ilan etti.
1912 - Yaklaşık 190 kg ağırlığında bir meteor, Navajo County-Arizona semalarında infilak etti ve parçalar kentin üzerine yağdı.
1933 - Denizli-Çivril'deki 5.7 büyüklüğündeki depremde 20 kişi öldü.
1940 - II. Dünya Savaşı: İtalyan hafif kruvazörü battı: 121 kişi öldü.
1948 - Millet Partisi kuruldu.
1954 - Elvis Presley, ilk albümü That's All Right Mama'yı çıkardı.
1967 - Boeing 727 tipi bir yolcu uçağı ile bir Cessna-310, Hendersonville, Kuzey Karolina üzerinde havada çarpıştı: 82 kişi öldü.
1979 - Sandinista gerillaları, Nikaragua'daki ABD destekli Somoza hükümetini devirdi.
1980 - 1980 Yaz Olimpiyatları, Moskova'da başladı. Sovyetlerin Afganistan'ı işgalini protesto eden pek çok ülke olimpiyatlara katılmadı.
1985 - İtalya'da Val di Stava barajı çöktü: 268 kişi öldü.
1987 - Mehmet Terzi, San Francisco Maratonu'nu kazandı.
1989 - DC-10 tipi bir ABD yolcu uçağı Sioux City-Iowa'ya acil iniş yaptığı sırada düştü: 296 yolcudan 112'si öldü.
1991 - ABD Başkanı George Bush, resmi bir ziyaret için Türkiye'ye geldi.
1993 - Van'ın Bahçesaray ilçesi Sündüz Yaylası'na saldıran teröristler, 15 çocuk ile 9 kadını öldürdü.
1993 - İSKİ Genel Müdürü Ergun Göknel, yolsuzluk iddiasıyla görevden alındı.
1996 - 1996 Yaz Olimpiyatları, Atlanta-Georgia'da başladı.
2002 - Eski Anayasa Mahkemesi Başkanı Yekta Güngör Özden, Cumhuriyetçi Demokrasi Partisi'ni (CDP) kurdu.
2009 - Türkiye'de Tüm Lokanta , Meyhane vb. kapalı alanlarda sigara yasağı uygulaması başladı.
 
Arşiv
 
Bumerang - Yazarkafe
 
Süper Loto
12.07.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu041216303848
 
On Numara
16.07.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu03050810111213151617212434374146515657636667
 
Sayısal Loto
18.07.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu012526353848
 
Şans Topu
18.07.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu081416283110
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji