Türkiye ekonomisi 2018 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 5,2 büyüdü

Ana Sayfa » Güncel » Coğrafya gerçekten kader mi? Abdullah Ayan yazdı

Coğrafya gerçekten kader mi? Abdullah Ayan yazdı

ABD' deki zenginliğin temeli sanayi devrimi ile ortaya çıkan teknolojik gelişmelerin çoğuna ev sahipliği yapacak yenilikçiliğe açık olmasından kaynaklanır.Ancak Meksika sanayi devrimiyle başlayan değişim rüzgarına ayak uydurmaktan uzak sömürgeci anlayışa sahip bir sistem ve yönetimlere mahkum kalır ve bedelini yoksulluk, eşitsizlik olarak öder.

 
 
Coğrafya gerçekten kader mi? Abdullah Ayan yazdı

Bir önceki makalede Daron Acemoğlu ve James Robinson' un kaleme aldığı Ulusların Düşüşü kitabındaki ABD-Meksika sınırında yer alan 'bölünmüş Nogales kenti' örneğinden yola çıkarak, ülkelerin gelişmesinde coğrafya, iklimden daha çok özgürlüklerin oynadığı role değinmeye çalışmıştım.

Kaldığımız yerden devam edeyim…

Coğrafyanın refah ve yoksulluğa yol açan en önemli etmen olduğuna ilişkin tezler yeni olmadığı gibi bugün de ortadan kalkmış değildir.

Bu hipotezi savunanlara göre, zengin ülkeler ılıman iklim kuşağında yer alırken, yoksulluk; Afrika, Orta Amerika ve Güney Doğu Asya gibi yengeç-oğlak dönencesi arasındaki halkları ezmektedir.

Tezi savunanlardan bazıları argümanları öylesine abartır ki, 'Malezya, Endonezya hatta Güney Kore gibi ülkelerin nasıl olup ta kalkındığı?' sorularına, 'soğutma sistemlerinin devreye girmesi' yanıtını verirler…

Kaldı ki, Acemoğlu-Robinson çeşitli ülke örnekleriyle çürütünceye kadar coğrafya ve iklimin toplumların gelişimi üzerindeki etkisi Montesqiueu' dan (1689-1755) ile de başlamış değildir.

Ondan üç yüz yıl önce 1389'da İbn-i Haldun eşsiz Mukaddime eserinde '"Coğrafya kaderdir" der ve o söz günümüze kadar pek çok düşünür, araştırmacı, akademisyene ilham kaynağı olmuştur.

Acemoğlu- Robinson ikilisi, ABD-Meksika sınırında aynı caddenin iki kaldırımını paylaşan Nogoles kenti örneğiyle de yetinmez.

Fotoğrafı biraz daha büyütüp, dünyanın en zenginleri sıralamasında yer alan Bill Gates ile Carlos Slim*' den hareketle varlıkların kaynağı üzerinde coğrafyanın ötesine geçen etkenlere dikkat çekerler.

ABD' deki zenginliğin temeli sanayi devrimi ile ortaya çıkan teknolojik gelişmelerin çoğuna ev sahipliği yapacak yenilikçiliğe açık olmasından kaynaklanır.

Ancak Meksika sanayi devrimiyle başlayan değişim rüzgarına ayak uydurmaktan uzak sömürgeci anlayışa sahip bir sistem ve yönetimlere mahkum kalır ve bedelini yoksulluk, eşitsizlik olarak öder.

İşte iki ülkenin, akıl almaz servetine sahip iki ayrı ikilisinin varlıkları da bu farklı etkenlerin izlerini taşır.

Gates, dünyanın en yenilikçi şirketlerinden Microsoft' u kurup bunun üzerinde büyür ve zenginleşir.

Slim ise servetini Meksika iktidarlarıyla imzaladığı imtiyazlı sözleşmeler, tekelleştirdiği telekomünikasyon pazarı sayesinde elde edecektir.

Aynı Slim' in ABD' de giriştiği tüm işler hüsranla sonuçlanır. Bunda şaşacak bir yan da yoktur.

Yoktur, çünkü Slim' in iktidar sahipleriyle akçalı 'duygusal' ilişkilerine dayalı zenginlik yöntemi Birleşik Devletler kurumları karşısında işlemez.

Bill Gates ve birbiri peşi sıra ortaya çıkan Apple, Google, Facebook, Twitter, sanal pazarlama şirketi Amazon ve benzeri pek çok şirketi yaratanların tamamının ortak özelliği, ABD' nin sağladığı ortamdır.

Ortam sayesinde diledikleri şirketleri rahatlıkla kurar, bu şirketlere çok kolay finansman ve vasıflı personel bulurlar. Sistem rekabetçi piyasa koşullarına dayandığı için rekabetçiliğe açıktır. Daha da önemlisi, fikri ya da projesi olanlar kurumların herkese adil ve eşit yaklaşımı nedeniyle patent güvencesinden tutun, mülkiyet haklarının kaybolmasından endişe duymazlar.

Siyasi gücün girişimci ve yatırımcılara farklı yaklaşımı erkler arası kuvvetler ayrılığı ve check-balance (fren-denge) mekanizması sayesinde törpülenmekle kalmaz, ABD' de iş yapan herkes son sözü hukukun söylediği bir koruma altında olduğuna inanır.

ABD' de devletin kendisi iş yapmaz ama her alanda devletin görünmez eli denetleme ve düzenleme kurumlarıyla üretici ve tüketiciyi adil biçimde gözetmeye çalışır.

İşte bu nedenle Slim telekomünikasyon başta olmak üzere Meksika' da el attığı her işte dilediği gibi at oynatmakta, buna karşın ABD' de örneğin Bill Gates, Microsoft' un tekel kurduğu iddiasıyla açılan soruşturmalarda adalete hesap vermek zorunda kalır.

ABD' de sistemin mükemmel işlediği, gelir adaletinin sağlandığı iddiasında değilim. Sadece iki ülke arasında coğrafyadan çok yatırım ikliminin gelişmeyi nasıl etkilediğini ve ülkeleri kalkındıran faktörleri anlatmaya çalışıyorum.

Güney- Kuzey Kore, Doğu-Batı Almanya, Hong Kong ve kıta Çin gibi daha da çarpıcı örneklere gelince…

Bir başka makalede de onlara değinmeye çalışayım…

Abdullah Ayan

16 Mart 2018, Mersin

abdullahayan@gmail.com

 

* Forbes dergisinin geleneksel hale getirdiği Dünyanın en zenginleri araştırması 2018 sıralamasında 90 milyar dolarlık servete sahip Microsoft patronu Bill Gates 2. sırada yer alırken, Güney Amerika' nın en büyük mobil telefon şirketi sahibi Meksika' lı Carlos Slim 70 milyar dolarlık servetiyle 7. sıradadır. (2010 ve 2011 Forbes sıralamasında Slim 74 milyar dolarlık varlıkla iki yıl üst üste 1. dir.

Carlos Slim Meksika doğumludur ancak aile Osmanlı İmparatorluğunun eyaleti Lübnan' lıdır. Babası Yusuf Selim Haddad 1902' de askerlik yapmamak için topraklarından kaçıp Meksika' ya sığınır ve katolik Selim burada adını Slim olarak değiştirip Meksika' lı bir kadınla evlenir. Carlos Slim Yusuf Selim Haddad' ın 6 çocuğundan beşincisidir.

 
 
19 Mart 2018 Pazartesi 08:34
 
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
 
 
 
Gazete Manşetleri
 
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak04:45
  • Güneş06:20
  • Öğlen12:45
  • İkindi16:14
  • Akşam18:50
  • Yatsı20:14
 
Anket
.
 
İddaa
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Galatasaray
5
4
0
1
12
2
Başakşehir
5
4
0
1
12
3
Kasımpaşa
5
4
0
1
12
4
Beşiktaş
5
3
1
1
10
5
Konyaspor
5
2
2
1
8
6
Kayserispor
5
2
2
1
8
7
Trabzonspor
5
2
1
2
7
8
Malatyaspor
5
2
1
2
7
9
Ankaragücü
5
2
1
2
7
10
Antalyaspor
5
2
1
2
7
11
Fenerbahçe
5
2
0
3
6
12
Göztepe
5
2
0
3
6
13
Alanyaspor
5
2
0
3
6
14
Sivasspor
5
1
2
2
5
15
Bursaspor
5
0
4
1
4
16
Çaykur Rizespor
5
0
3
2
3
17
Erzurum BB
5
0
2
3
2
18
Akhisar Bld.Spor
5
0
2
3
2
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
 
Tarihte Bugün
1187 - Selahaddin Eyyubi, Kudüs'ü kuşattı.
1519 - Portekizli kaşif Ferdinand Magellan, 270 kişi ve 5 gemiyle İspanya'dan yola çıktı.
1633 - Galileo Galilei, İspanyol engizisyon mahkemesinde, dünyanın güneşin etrafında döndüğünü söylediği için yargılandı.
1922 - Fransız ve İtalyan kuvvetleri Çanakkale'den çekildi.
1928 - İtalya'da "Yüksek Faşist Konsey" en yüksek yasama organı oldu.
1933 - Başbakan İsmet İnönü ve Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras'ın, Sofya'yı ziyaretinde, 1929 Tarafsızlık Antlaşması'nın süresi uzatıldı.
1937 - İkinci Türk Tarih Kurultayı, Dolmabahçe Sarayı'nda toplandı.
1937 - Dolmabahçe Sarayı Veliaht Dairesi'nde, Atatürk'ün de isteğiyle, Türkiye'nin ilk resim ve heykel müzesi açıldı.
1942 - Ukrayna'nın Letiçiv kentinde, Alman SS birlikleri, iki gün çinde yaklaşık 3 bin yahudiyi öldürdüler.
1946 - Fransa'da Cannes Film Festivali başladı.
1946 - Basın Yasası TBMM'de kabul edildi.
1951 - Türkiye'nin NATO'ya katılması kabul edildi.
1969 - John Lennon, The Beatles'dan ayrıldı.
1974 - Honduras'da kasırga: 10 bin kişi öldü.
1977 - Kuzey Vietnam, Birleşmiş Milletler'e kabul edildi.
1980 - Başbakanlığa emekli Amiral Bülent Ulusu atandı.
1981 - İran 149 solcu militanı idam ettiğini açıkladı.
1984 - Beyrut'ta ABD elçiliğine patlayıcı yüklü kamyonla intihar saldırısı yapıldı; 22 kişi öldü.
1988 - Naim Süleymanoğlu, Seul Olimpiyat Oyunlarında halter dalında 6 dünya rekoru kırdı.
1990 - Güney Osetya, Gürcistan'dan bağımsızlığını ilan etti.
1994 - Bakü'de petrol anlaşması imzalandı. İngiliz BP, Amerikan Amaco, Penzol, Rus Lukoil ve TPAO, bir konsorsiyum oluşturdu.
1995 - Deniz Baykal, Necdet Menzir'in görevden alınma isteğini reddeden Başbakan Tansu Çiller'le yürüttüğü DYP-CHP koalisyon hükümetini bozdu. Tansu Çiller hükümetin istifasını Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'e verdi.
2002 - İsrail askerleri, Filistin Devlet Başkanı Yaser Arafat'ın karargahındaki üç binayı havaya uçurdu.
622 - Muhammed ile Ebu Bekir, Medine'ye ulaştı.
 
Arşiv
 
Bumerang - Yazarkafe
 
Süper Loto
13.09.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu121721404143
 
On Numara
17.09.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu02031113181926293438434451535459606465697279
 
Sayısal Loto
19.09.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu103233374348
 
Şans Topu
19.09.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu020306203001
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji