Mersin Ticaret Borsası'nda Abdullah Özdemir yeniden başkanlığa seçildi

Ana Sayfa » Güncel » Coğrafya gerçekten kader mi? Abdullah Ayan yazdı

Coğrafya gerçekten kader mi? Abdullah Ayan yazdı

ABD' deki zenginliğin temeli sanayi devrimi ile ortaya çıkan teknolojik gelişmelerin çoğuna ev sahipliği yapacak yenilikçiliğe açık olmasından kaynaklanır.Ancak Meksika sanayi devrimiyle başlayan değişim rüzgarına ayak uydurmaktan uzak sömürgeci anlayışa sahip bir sistem ve yönetimlere mahkum kalır ve bedelini yoksulluk, eşitsizlik olarak öder.

 
 
Coğrafya gerçekten kader mi? Abdullah Ayan yazdı

Bir önceki makalede Daron Acemoğlu ve James Robinson' un kaleme aldığı Ulusların Düşüşü kitabındaki ABD-Meksika sınırında yer alan 'bölünmüş Nogales kenti' örneğinden yola çıkarak, ülkelerin gelişmesinde coğrafya, iklimden daha çok özgürlüklerin oynadığı role değinmeye çalışmıştım.

Kaldığımız yerden devam edeyim…

Coğrafyanın refah ve yoksulluğa yol açan en önemli etmen olduğuna ilişkin tezler yeni olmadığı gibi bugün de ortadan kalkmış değildir.

Bu hipotezi savunanlara göre, zengin ülkeler ılıman iklim kuşağında yer alırken, yoksulluk; Afrika, Orta Amerika ve Güney Doğu Asya gibi yengeç-oğlak dönencesi arasındaki halkları ezmektedir.

Tezi savunanlardan bazıları argümanları öylesine abartır ki, 'Malezya, Endonezya hatta Güney Kore gibi ülkelerin nasıl olup ta kalkındığı?' sorularına, 'soğutma sistemlerinin devreye girmesi' yanıtını verirler…

Kaldı ki, Acemoğlu-Robinson çeşitli ülke örnekleriyle çürütünceye kadar coğrafya ve iklimin toplumların gelişimi üzerindeki etkisi Montesqiueu' dan (1689-1755) ile de başlamış değildir.

Ondan üç yüz yıl önce 1389'da İbn-i Haldun eşsiz Mukaddime eserinde '"Coğrafya kaderdir" der ve o söz günümüze kadar pek çok düşünür, araştırmacı, akademisyene ilham kaynağı olmuştur.

Acemoğlu- Robinson ikilisi, ABD-Meksika sınırında aynı caddenin iki kaldırımını paylaşan Nogoles kenti örneğiyle de yetinmez.

Fotoğrafı biraz daha büyütüp, dünyanın en zenginleri sıralamasında yer alan Bill Gates ile Carlos Slim*' den hareketle varlıkların kaynağı üzerinde coğrafyanın ötesine geçen etkenlere dikkat çekerler.

ABD' deki zenginliğin temeli sanayi devrimi ile ortaya çıkan teknolojik gelişmelerin çoğuna ev sahipliği yapacak yenilikçiliğe açık olmasından kaynaklanır.

Ancak Meksika sanayi devrimiyle başlayan değişim rüzgarına ayak uydurmaktan uzak sömürgeci anlayışa sahip bir sistem ve yönetimlere mahkum kalır ve bedelini yoksulluk, eşitsizlik olarak öder.

İşte iki ülkenin, akıl almaz servetine sahip iki ayrı ikilisinin varlıkları da bu farklı etkenlerin izlerini taşır.

Gates, dünyanın en yenilikçi şirketlerinden Microsoft' u kurup bunun üzerinde büyür ve zenginleşir.

Slim ise servetini Meksika iktidarlarıyla imzaladığı imtiyazlı sözleşmeler, tekelleştirdiği telekomünikasyon pazarı sayesinde elde edecektir.

Aynı Slim' in ABD' de giriştiği tüm işler hüsranla sonuçlanır. Bunda şaşacak bir yan da yoktur.

Yoktur, çünkü Slim' in iktidar sahipleriyle akçalı 'duygusal' ilişkilerine dayalı zenginlik yöntemi Birleşik Devletler kurumları karşısında işlemez.

Bill Gates ve birbiri peşi sıra ortaya çıkan Apple, Google, Facebook, Twitter, sanal pazarlama şirketi Amazon ve benzeri pek çok şirketi yaratanların tamamının ortak özelliği, ABD' nin sağladığı ortamdır.

Ortam sayesinde diledikleri şirketleri rahatlıkla kurar, bu şirketlere çok kolay finansman ve vasıflı personel bulurlar. Sistem rekabetçi piyasa koşullarına dayandığı için rekabetçiliğe açıktır. Daha da önemlisi, fikri ya da projesi olanlar kurumların herkese adil ve eşit yaklaşımı nedeniyle patent güvencesinden tutun, mülkiyet haklarının kaybolmasından endişe duymazlar.

Siyasi gücün girişimci ve yatırımcılara farklı yaklaşımı erkler arası kuvvetler ayrılığı ve check-balance (fren-denge) mekanizması sayesinde törpülenmekle kalmaz, ABD' de iş yapan herkes son sözü hukukun söylediği bir koruma altında olduğuna inanır.

ABD' de devletin kendisi iş yapmaz ama her alanda devletin görünmez eli denetleme ve düzenleme kurumlarıyla üretici ve tüketiciyi adil biçimde gözetmeye çalışır.

İşte bu nedenle Slim telekomünikasyon başta olmak üzere Meksika' da el attığı her işte dilediği gibi at oynatmakta, buna karşın ABD' de örneğin Bill Gates, Microsoft' un tekel kurduğu iddiasıyla açılan soruşturmalarda adalete hesap vermek zorunda kalır.

ABD' de sistemin mükemmel işlediği, gelir adaletinin sağlandığı iddiasında değilim. Sadece iki ülke arasında coğrafyadan çok yatırım ikliminin gelişmeyi nasıl etkilediğini ve ülkeleri kalkındıran faktörleri anlatmaya çalışıyorum.

Güney- Kuzey Kore, Doğu-Batı Almanya, Hong Kong ve kıta Çin gibi daha da çarpıcı örneklere gelince…

Bir başka makalede de onlara değinmeye çalışayım…

Abdullah Ayan

16 Mart 2018, Mersin

abdullahayan@gmail.com

 

* Forbes dergisinin geleneksel hale getirdiği Dünyanın en zenginleri araştırması 2018 sıralamasında 90 milyar dolarlık servete sahip Microsoft patronu Bill Gates 2. sırada yer alırken, Güney Amerika' nın en büyük mobil telefon şirketi sahibi Meksika' lı Carlos Slim 70 milyar dolarlık servetiyle 7. sıradadır. (2010 ve 2011 Forbes sıralamasında Slim 74 milyar dolarlık varlıkla iki yıl üst üste 1. dir.

Carlos Slim Meksika doğumludur ancak aile Osmanlı İmparatorluğunun eyaleti Lübnan' lıdır. Babası Yusuf Selim Haddad 1902' de askerlik yapmamak için topraklarından kaçıp Meksika' ya sığınır ve katolik Selim burada adını Slim olarak değiştirip Meksika' lı bir kadınla evlenir. Carlos Slim Yusuf Selim Haddad' ın 6 çocuğundan beşincisidir.

 
 
19 Mart 2018 Pazartesi 08:34
 
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Yurt içinde ikamet eden 24 milyon 804 bin kişi seyahate çıktıTrafiğe kayıtlı araç sayısı Aralık ayı sonu itibarıyla 22 218 945 oldu
Ocak ayı enflasyon rakamları belli olduKDV sistemi değişiyorToroslarda yüzme kursları başladıToroslar’da, Yapılandırma Başvuruları BaşladıGüneş Doğarken İşçilerle Sabah MesaisindeTarih, doğa, deniz, güneş, müzik ve dans kansere karşı birleştiİçel Soroptimist Kulübü, 'Obezite ile Savaş' semineri düzenledi.Bisiklet durursa hayat dururTarsus Sev’in Robotik Takımı’na İki Ödül BirdenMobbing ve Hukuksal Boyutu Ele Alındı
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
 
 
Gazete Manşetleri
 
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak04:10
  • Güneş05:53
  • Öğlen12:51
  • İkindi16:34
  • Akşam19:29
  • Yatsı20:59
 
Anket
.
 
İddaa
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Başakşehir
30
19
5
6
62
2
Galatasaray
29
19
3
7
60
3
Beşiktaş
29
17
8
4
59
4
Fenerbahçe
29
16
9
4
57
5
Trabzonspor
29
12
10
7
46
6
Kayserispor
30
12
8
10
44
7
Göztepe
29
12
7
10
43
8
Sivasspor
29
12
5
12
41
9
Kasımpaşa
29
11
7
11
40
10
Malatyaspor
29
10
8
11
38
11
Antalyaspor
29
9
8
12
35
12
Akhisar Bld.Spor
29
9
7
13
34
13
Bursaspor
29
9
6
14
33
14
Alanyaspor
29
9
5
15
32
15
Gençlerbirliği
29
7
9
13
30
16
Konyaspor
29
7
8
14
29
17
Osmanlıspor
29
7
8
14
29
18
Karabükspor
29
3
3
23
12
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
 
Tarihte Bugün
1821 - Sadrazam Benderli Ali Paşa görevinden ayrıldı ve 30 nisan'da idam edildi. Benderli Ali Paşa padişah emri ile idam edildiği bilinen son sadrazamdı.
1920 - Mustafa Kemal Paşa, Meclis'in 23 Nisan 1920 günü açılacağını bildiren bir genelge yayımladı.
1930 - Columbus-Ohio'daki bir hapishanede çıkan yangında 320 kişi öldü.
1939 - Hatay, Türk Gümrük Tarifesi'ne dahil oldu.
1944 - Fransa'da kadınlar oy kullanma hakkını elde etti.
1952 - Türkiye ile Yunanistan arasında imzalanan anlaşmayla vize formaliteleri kaldırıldı.
1956 - Elvis Presley'nin Heartbreak Hotel isimli şarkısı Billboard dergisinde 1 numaraya ulaşan ilk eseri oldu.
1957 - Muhsin Ertuğrul, İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları'nın başına getirildi.
1960 - Brasília resmen Brezilya'nın başkenti oldu. Eski başkent Rio de Janeiro'ydu.
1964 - Yunanistan, Kıbrıs'taki askeri birliğini, Birleşmiş Milletler Barış Gücü emrine vermeyi kabul etti.
1964 - Rum Patriği Vekili Emilyanos ile Metropolit Canavaris Türkiye aleyhine faaliyet gösterdikleri gerekçesiyle sınır dışı edildi.
1967 - Yunanistan'da darbe yapıldı. George Papadopoulos liderliğindeki albaylar cuntası yönetime el koydu, yedi yıl sürecek olan askeri rejim başladı.
1968 - Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık ve Rusya, zor durumda kalan astronotları kurtarmak için bir antlaşma imzaladı.
1970 - Hutt River Vilayeti Prensliği Avustralya'dan bağımsızlığını ilan etti.
1975 - Vietnam Savaşı: Güney Vietnam devlet başkanı Nguyen Van Thieu, Saygon'u terketti.
1979 - İstanbul Boğazı'nda Rumen bandıralı Karpati şilebi ile demir yüklü Kemal Kefeli kosteri çarpıştı. Türk gemisi 17 mürettebatı ile battı iki denizcinin cesedi bulundu, beş kişi kayboldu. Rumen şilebi kaçarken polis motoru tarafından yakalandı.
1987 - Sri Lanka'nın başkenti Colombo'da bomba yüklü bir araç infilak etti: 106 kişi öldü.
1994 - İlk Güneş dışı gezegenler Polonyalı gökbilimci Alexander Wolszczan tarafından keşfedildi.
2003 - Irak'taki Saddam Hüseyin iktidarı'nın yıkılmasından sonra Geçici Koalisyon Yönetimi 28 Haziran 2004'e kadar ülkeyi yönetti.
2008 - Amerika Birleşik Devletleri Hava Kuvvetleri, Gece Şahini olarak da anılan radara yakalanmayan uçak F-117 Nighthawk'ları hizmetten çıkardı.
M.Ö. - 753 Romulus ve Remus, Roma'yı kurdular.
 
Arşiv
 
Bumerang - Yazarkafe
 
Süper Loto
19.04.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu011228303945
 
On Numara
16.04.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu02131417192730333742455253555760657072757780
 
Sayısal Loto
14.04.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu031134374043
 
Şans Topu
18.04.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu080919202510
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji