Nisan ayında Adana’da 2 493, Mersin’de 2 955 konut satıldı

Ana Sayfa » Güncel » Meksika tipi başkanlık ve Türkiye... Abdullah Ayan yazdı

Meksika tipi başkanlık ve Türkiye... Abdullah Ayan yazdı

Meksika tipi Başkanlık=üçüncü sınıf demokrasi...Hangi yasa ve anayasayı yaparsanız yapın, uygulamada ortaya çıkan ve günlük hayatı etkileyen sistemin halka nasıl yansıdığı önemli.

 
 
Meksika tipi başkanlık ve Türkiye... Abdullah Ayan yazdı

Son yıllarda başkanlıkla yatıp kalkan, Cumhurbaşkanı seçildikten sonra da başkanlık modelini olmazsa olmaz olarak her vesileyle önümüze getiren, yeni anayasayı da bu sisteme geçişin anahtarı gören Erdoğan, son Latin Amerika gezisinin ardından “bize en iyi uyacak model Meksika tipi başkanlık” diye hedefini ortaya koydu.

Kamuoyu Süleyman Şah türbesinin taşınmasıyla o kadar meşgul ki, “Meksika başkanlık modeli” doğru dürüst tartışılmadı hatta konuşulmadı bile…

ABD, Brezilya, Arjantin, Meksika ve Venezüella’ nın birbiriyle bazı noktalarda ortak bazılarında farklı uygulanan Başkanlık modelleri var. Ama bazı ülkelerde sistem demokrasinin gelişmesini sağlarken bazı ülkelerde özgürlüklere gem vuran baskıcı yöntem haline dönmüş.

Meksika 2 milyon km2 toprak üzerinde 120 milyon nüfusu barındıran ve 10.500 dolarlık kişi başı milli geliriyle refah ölçütünde Türkiye ile aynı konumda bir ülke.

Ama üniter yapıya sahip Türkiye’ den çok ciddi bir farkı var. Meksika 1 federal bölge ve 31 eyaletten oluşan federatif yapıya sahip. Tıpkı diğer başkanlıkla yönetilen ABD, Brezilya, Arjantin hatta Venezüella gibi…

Amerika kıtasında yer alan her ülke Başkanlığı kendine göre uyarlamış.

Örneğin ABD’ de yasama, yürütme, yargı arasındaki kuvvetler ayrılığı dengesi öylesine ayarlanmış ki, özellikle yürütme ile yasama belirlenen anayasal yetkileriyle birbirini gerektiğinde frenleyen, “güç bende olmalı” düşüncesindeki hükümranları hayal kırıklığına düşüren görünüme sahip.

ABD’ de başkan ve atadığı bakanlarca ifa edilen yürütmenin temsilciler meclisi ve senatodan oluşan Kongreye doğrudan yasa tasarısı sevk etmesi mümkün değil. Başkan kendisine yakın bulduğu kongre üyelerine sadece öneride bulunabilir. Daha da önemlisi 4 yıllığına seçilen Başkan ile her iki yılda bir tamamı yenilenen Temsilciler Meclisi ve yine her iki yılda bir üçte biri altı yıllığına seçilen Senato, Başkana oy veren seçmenden çok farklı bir tabloyu yansıtabilir. Tıpkı bugün Demokrat Obama’ nın Senato ve mecliste son seçimle çoğunluğu ele geçiren Cumhuriyetçilerle çalışmak zorunda kalması gibi. Özetle Kongre üyelerine Başkan ve yönetimi herhangi bir yasa dayatmasında bulunamıyor.

ABD’ de bağımsızlığın elde edildiği 1865’ ten beri onca savaşın, krizin bile demokrasinin gelişmesini engelleyemediği, başarıyla uygulanan kuvvetler ayrılığına dayalı federatif sistem Latin Amerika ülkelerinde Bay Başkanların her şeyi kontrol ettiği kuvvetler birliği haline döner. Bunun en önemli nedenlerinden biri ABD’ de gevşek olan ve lobi gücünün öne çıktığı yasamanın örneğin partilerin güçlü olduğu ve meclisleri oluşturduğu Meksika gibi ülkelerde kuvvetler birliği haline çevrilmesidir.

Sadece bu da değil. ABD’ de yasa teklif edemeyen ve yasama üzerinde ağırlığı olmayan yürütme burada tıpkı Türkiye’ de olduğu gibi yasa tasarıları hazırlamakta ve zaten seçimde başkan ve meclisi seçen seçmen aynı parti temsilcilerine oy vermektedir. (Meksika’ da 128 kişilik Senato tıpkı başkan gibi altı yıllığına seçilir, 600 Milletvekilinin oluşturduğu Meclis ise üç yılda bir yenilenir)

Meksika’ da Başkan Federal bölge yüksek mahkeme başkanını, federal yargıçları, cumhuriyet başsavcısını, valileri atama ve alma yetkileri ile maliyenin tepe bürokratlarını ve diplomatik temsilcileri atama ve görevden alma yetkisine sahiptir. Kendisini başkan olarak seçen halkın Meclis ve Senato üyelerini de seçtiğini düşünürsek, sadece yürütmenin değil, federal yargıçlardan yüksek mahkeme üyelerine, başsavcıya kadar atama yetkisi olan, son günlerde aşina olduğumuz yürütme, yasama ve yargının kontrolünü elinde bulunduran bir güç odağı…

Peki, ikisi de eyaletlerden oluşan ve başkanlıkla yönetilen iki komşu ABD ve Meksika’ da kişi hak ve hürriyetleri bir başka ifadeyle sistemin halka yansıtan tablo ne anlatır?

Bu konuda tüm ülkeleri masaya yatıran ve kadın haklarından dini inançlara, örgütlenme özgürlüğünden, şeffaf ve dürüst seçimlere, adalet dağıtan yargıya kadar hayatın her alanındaki düzenlemeleri her yıl gözleyen ve ülkelerin görünümüne göre not veren bağımsız, tarafsız bir kurum var aslında.

Kuruluşun adı Freedom House… (Özgürlük Evi)

Freedom yukarıda bir kısmını saydığım son yıllarda özgür internet kullanımının bile ülke karnesini etkilediği bir sıralama ve her ülkeyle ilgili yıllık raporlar yayınlamakta.

2015 raporu da geçtiğimiz günlerde dünyayla paylaşıldı. 1 ila 7 arasında değişen ülke notlarına baktığımızda ABD 1, Meksika ise kısmen özgür kesitindeki 3 notuna sahip. (Aynı sıralamada Rusya 6, Çin 6,5 ve Suudi Arabistan dibe vuran 7 notuyla dikkat çekiyor. 2002’ den sonra notunu iyileştiren ve Meksika ile aynı 3 seviyesine çıkaran Türkiye Gezi olayları ve sonrasında 3,5’ a inmiş durumda)

Freedom’ un sonuç olarak 3 verdiği Meksika raporundaki tespitlerinin dikkat çekenlerini başka yazıda özetleyeceğim. Sakın şaşırmayın çünkü okudukça “Meksika’ ya benzeyen ne kadar çok ülke var” diyeceğinize eminim.

Hangi yasa ve anayasayı yaparsanız yapın, uygulamada ortaya çıkan ve günlük hayatı etkileyen sistemin halka nasıl yansıdığı önemli.

Meksika Başkanlık modeli önerisine karşı bizden çok uzaklardaki bir halka o modelin nasıl yansıdığına ilişkin gözlem ve tespitler bir sonraki yazıda…

 

 Abdullah Ayan yazdı

 

 
 
 
2 Mart 2015 Pazartesi 08:34
 
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Yurt içinde ikamet eden 24 milyon 804 bin kişi seyahate çıktıTrafiğe kayıtlı araç sayısı Aralık ayı sonu itibarıyla 22 218 945 oldu
Ocak ayı enflasyon rakamları belli olduKDV sistemi değişiyorToroslarda yüzme kursları başladıToroslar’da, Yapılandırma Başvuruları BaşladıGüneş Doğarken İşçilerle Sabah MesaisindeTarih, doğa, deniz, güneş, müzik ve dans kansere karşı birleştiİçel Soroptimist Kulübü, 'Obezite ile Savaş' semineri düzenledi.Bisiklet durursa hayat dururTarsus Sev’in Robotik Takımı’na İki Ödül BirdenMobbing ve Hukuksal Boyutu Ele Alındı
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
 
 
 
Gazete Manşetleri
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak03:22
  • Güneş05:20
  • Öğlen12:49
  • İkindi16:40
  • Akşam19:58
  • Yatsı21:41
 
 
Anket
.
 
İddaa
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Galatasaray
34
24
3
7
75
2
Fenerbahçe
34
21
9
4
72
3
Başakşehir
34
22
6
6
72
4
Beşiktaş
34
21
8
5
71
5
Trabzonspor
34
15
10
9
55
6
Göztepe
34
13
10
11
49
7
Sivasspor
34
14
7
13
49
8
Kasımpaşa
34
13
7
14
46
9
Kayserispor
34
12
8
14
44
10
Malatyaspor
34
11
10
13
43
11
Akhisar Bld.Spor
34
11
9
14
42
12
Alanyaspor
34
11
7
16
40
13
Bursaspor
34
11
6
17
39
14
Antalyaspor
34
10
8
16
38
15
Konyaspor
34
9
9
16
36
16
Osmanlıspor
34
8
9
17
33
17
Gençlerbirliği
34
8
9
17
33
18
Karabükspor
34
3
3
28
12
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
 
Tarihte Bugün
1647 - Alse Young adındaki bir kadın Amerikan kolonilerinde cadılık suçlamasıyla idam edilen ilk şahıs olmuştur. Young Hartford, Connecticut'ta asılarak idam edilmişti.
1832 - Quebec'te Asya kolerası salgını: yaklaşık 6000 kişi öldü.
1889 - Eyfel Kulesi'nin ilk asansörü halka açıldı.
1894 - Rusya'nın son çarı II. Nikola taç giydi.
1926 - Milli Mücadele'ye katılmayan memurların görevlerine son verilmesine ilişkin kanun kabul edildi.
1938 - Amerikan Karşıtı Faaliyetleri İzleme Komitesi (HUAC)ilk oturumunu yaptı.
1938 - Atatürk, Ankara'dan son kez ayrıldı.
1946 - Belediye seçimleri olaylı geçti. Demokrat Parti, iktidarın seçimde yanlı davrandığı ve seçim güvenliği olmadığı gerekçesiyle seçimlere katılmadı.
1957 - Abant'ta meydana gelen 7,1 büyüklüğündeki depremde 52 kişi öldü.
1963 - İskenderun Gazeteciler Cemiyeti kuruldu.
1966 - Denizli' de gerçekleşen genel kurul toplantısında Çelik Yeşilspor Gençlik ve Pamukkale Gençlik kulüplerinin katılımlarıyla Denizlispor profesyonel futbol kulübü kuruldu.
1968 - Başbakan Süleyman Demirel, "düzeni değiştirmek isteyenler meczuptur, anarşisttir" dedi.
1970 - Sovyetler Birliği yapımı Tupolev Tu-144 süpersonik uçağı, Mach 2 hızını aşabilen ilk ticari hava taşıt aracı oldu.
1972 - ABD ve SSCB arasında balistik füzelerin sınırlandırılması antlaşması imzalandı.
1982 - Yılmaz Güney'in senaryosunu yazdığı Şerif Gören'in yönettiği 'Yol' filmi Cannes Film Festivali'nde büyük ödülü Costa Gavras'ın 'Kayıp' filmiyle paylaştı.
1983 - Sosyal Demokrasi Partisi (SODEP) kuruldu Genel Başkanlığa Erdal İnönü seçildi.
1993 - Salman Rüşdi'nin 'Şeytan Ayetleri' kitabını yayımlamaya başlayan Aydınlık gazetesi toplatıldı.
1997 - Susurluk'taki kazanın duruşmasında, kamyon şoförü Hasan Gökçe, 6 milyon 420 bin lira para cezası ile DYP Şanlıurfa Milletvekili Sedat Edip Bucak'ın ailesine 100 milyon lira manevi tazminat ödemeye mahkum edildi.
1999 - Danıştay Sekizinci Dairesi, başı açık görev yapmayı kabul etmeyen türbanlı memurların, uyarı cezası verilmeden işten çıkarılmasına karar verdi.
2003 - Ukrayna Havayolları'na ait uçak, Trabzon'un Maçka ilçesi yakınlarında düştü. İspanyol Barış Gücü askerlerini taşıyan uçakta 62 asker ile 13 kişilik mürettebat öldü.
2006 - 6.3 büyüklüğündeki Mayıs 2006 Cava Depremi meydana geldi. Depremde en az 5749 kişi öldü, 38,568 kişi yaralandı ve 600,000 kişi evsiz kaldı.
 
Arşiv
 
Bumerang - Yazarkafe
 
Süper Loto
24.05.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu061134404950
 
On Numara
21.05.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu01020406122428323341445153585965686973757678
 
Sayısal Loto
19.05.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu030405212434
 
Şans Topu
23.05.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu060910242712
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji