Özdemir,'İhracat Yarışında Mersin 20 Yıldır Geriliyor'

Ana Sayfa » Güncel » Meksika tipi başkanlık ve Türkiye... Abdullah Ayan yazdı

Meksika tipi başkanlık ve Türkiye... Abdullah Ayan yazdı

Meksika tipi Başkanlık=üçüncü sınıf demokrasi...Hangi yasa ve anayasayı yaparsanız yapın, uygulamada ortaya çıkan ve günlük hayatı etkileyen sistemin halka nasıl yansıdığı önemli.

 
 
Meksika tipi başkanlık ve Türkiye... Abdullah Ayan yazdı

Son yıllarda başkanlıkla yatıp kalkan, Cumhurbaşkanı seçildikten sonra da başkanlık modelini olmazsa olmaz olarak her vesileyle önümüze getiren, yeni anayasayı da bu sisteme geçişin anahtarı gören Erdoğan, son Latin Amerika gezisinin ardından “bize en iyi uyacak model Meksika tipi başkanlık” diye hedefini ortaya koydu.

Kamuoyu Süleyman Şah türbesinin taşınmasıyla o kadar meşgul ki, “Meksika başkanlık modeli” doğru dürüst tartışılmadı hatta konuşulmadı bile…

ABD, Brezilya, Arjantin, Meksika ve Venezüella’ nın birbiriyle bazı noktalarda ortak bazılarında farklı uygulanan Başkanlık modelleri var. Ama bazı ülkelerde sistem demokrasinin gelişmesini sağlarken bazı ülkelerde özgürlüklere gem vuran baskıcı yöntem haline dönmüş.

Meksika 2 milyon km2 toprak üzerinde 120 milyon nüfusu barındıran ve 10.500 dolarlık kişi başı milli geliriyle refah ölçütünde Türkiye ile aynı konumda bir ülke.

Ama üniter yapıya sahip Türkiye’ den çok ciddi bir farkı var. Meksika 1 federal bölge ve 31 eyaletten oluşan federatif yapıya sahip. Tıpkı diğer başkanlıkla yönetilen ABD, Brezilya, Arjantin hatta Venezüella gibi…

Amerika kıtasında yer alan her ülke Başkanlığı kendine göre uyarlamış.

Örneğin ABD’ de yasama, yürütme, yargı arasındaki kuvvetler ayrılığı dengesi öylesine ayarlanmış ki, özellikle yürütme ile yasama belirlenen anayasal yetkileriyle birbirini gerektiğinde frenleyen, “güç bende olmalı” düşüncesindeki hükümranları hayal kırıklığına düşüren görünüme sahip.

ABD’ de başkan ve atadığı bakanlarca ifa edilen yürütmenin temsilciler meclisi ve senatodan oluşan Kongreye doğrudan yasa tasarısı sevk etmesi mümkün değil. Başkan kendisine yakın bulduğu kongre üyelerine sadece öneride bulunabilir. Daha da önemlisi 4 yıllığına seçilen Başkan ile her iki yılda bir tamamı yenilenen Temsilciler Meclisi ve yine her iki yılda bir üçte biri altı yıllığına seçilen Senato, Başkana oy veren seçmenden çok farklı bir tabloyu yansıtabilir. Tıpkı bugün Demokrat Obama’ nın Senato ve mecliste son seçimle çoğunluğu ele geçiren Cumhuriyetçilerle çalışmak zorunda kalması gibi. Özetle Kongre üyelerine Başkan ve yönetimi herhangi bir yasa dayatmasında bulunamıyor.

ABD’ de bağımsızlığın elde edildiği 1865’ ten beri onca savaşın, krizin bile demokrasinin gelişmesini engelleyemediği, başarıyla uygulanan kuvvetler ayrılığına dayalı federatif sistem Latin Amerika ülkelerinde Bay Başkanların her şeyi kontrol ettiği kuvvetler birliği haline döner. Bunun en önemli nedenlerinden biri ABD’ de gevşek olan ve lobi gücünün öne çıktığı yasamanın örneğin partilerin güçlü olduğu ve meclisleri oluşturduğu Meksika gibi ülkelerde kuvvetler birliği haline çevrilmesidir.

Sadece bu da değil. ABD’ de yasa teklif edemeyen ve yasama üzerinde ağırlığı olmayan yürütme burada tıpkı Türkiye’ de olduğu gibi yasa tasarıları hazırlamakta ve zaten seçimde başkan ve meclisi seçen seçmen aynı parti temsilcilerine oy vermektedir. (Meksika’ da 128 kişilik Senato tıpkı başkan gibi altı yıllığına seçilir, 600 Milletvekilinin oluşturduğu Meclis ise üç yılda bir yenilenir)

Meksika’ da Başkan Federal bölge yüksek mahkeme başkanını, federal yargıçları, cumhuriyet başsavcısını, valileri atama ve alma yetkileri ile maliyenin tepe bürokratlarını ve diplomatik temsilcileri atama ve görevden alma yetkisine sahiptir. Kendisini başkan olarak seçen halkın Meclis ve Senato üyelerini de seçtiğini düşünürsek, sadece yürütmenin değil, federal yargıçlardan yüksek mahkeme üyelerine, başsavcıya kadar atama yetkisi olan, son günlerde aşina olduğumuz yürütme, yasama ve yargının kontrolünü elinde bulunduran bir güç odağı…

Peki, ikisi de eyaletlerden oluşan ve başkanlıkla yönetilen iki komşu ABD ve Meksika’ da kişi hak ve hürriyetleri bir başka ifadeyle sistemin halka yansıtan tablo ne anlatır?

Bu konuda tüm ülkeleri masaya yatıran ve kadın haklarından dini inançlara, örgütlenme özgürlüğünden, şeffaf ve dürüst seçimlere, adalet dağıtan yargıya kadar hayatın her alanındaki düzenlemeleri her yıl gözleyen ve ülkelerin görünümüne göre not veren bağımsız, tarafsız bir kurum var aslında.

Kuruluşun adı Freedom House… (Özgürlük Evi)

Freedom yukarıda bir kısmını saydığım son yıllarda özgür internet kullanımının bile ülke karnesini etkilediği bir sıralama ve her ülkeyle ilgili yıllık raporlar yayınlamakta.

2015 raporu da geçtiğimiz günlerde dünyayla paylaşıldı. 1 ila 7 arasında değişen ülke notlarına baktığımızda ABD 1, Meksika ise kısmen özgür kesitindeki 3 notuna sahip. (Aynı sıralamada Rusya 6, Çin 6,5 ve Suudi Arabistan dibe vuran 7 notuyla dikkat çekiyor. 2002’ den sonra notunu iyileştiren ve Meksika ile aynı 3 seviyesine çıkaran Türkiye Gezi olayları ve sonrasında 3,5’ a inmiş durumda)

Freedom’ un sonuç olarak 3 verdiği Meksika raporundaki tespitlerinin dikkat çekenlerini başka yazıda özetleyeceğim. Sakın şaşırmayın çünkü okudukça “Meksika’ ya benzeyen ne kadar çok ülke var” diyeceğinize eminim.

Hangi yasa ve anayasayı yaparsanız yapın, uygulamada ortaya çıkan ve günlük hayatı etkileyen sistemin halka nasıl yansıdığı önemli.

Meksika Başkanlık modeli önerisine karşı bizden çok uzaklardaki bir halka o modelin nasıl yansıdığına ilişkin gözlem ve tespitler bir sonraki yazıda…

 

 Abdullah Ayan yazdı

 

 
 
2 Mart 2015 Pazartesi 08:34
 
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Son 24 Saat
Haberler RSS Beslemesi
 
Facebook messenger'de sohbet odaları başlıyorBu bilgisayar saniyede 93 trilyon işlem yapıyorGalaxy S7 dört farklı versiyonla geliyorLamborghini mi, Ferrari mi?Facebook'un karı %52 artışla 5,84 milyar dolarDengede durarak felç olma riskinizi ölçünSamsung Galaxy S6 ve Galaxy S6 Edge'yi tanıttıDünyanın en çok turist alan şehirleriAvşar Kızı, Ilıcalı'ya Fark AttıTelefonlarda 'keşke yazmasaydım' mesajları geri alınabiliyor2014 en sıcak yıl olduMicrosoft’tan Windows 10.. İlk yıl ücretsiz
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
Bumerang - Yazarkafe
 
 
Get our toolbar!
 
Gazete Manşetleri
 
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak05:53
  • Güneş07:34
  • Öğlen12:44
  • İkindi15:17
  • Akşam17:33
  • Yatsı19:03
 
Anket
.
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Başakşehir
13
9
4
0
31
2
Beşiktaş
13
8
5
0
29
3
Galatasaray
13
8
2
3
26
4
Fenerbahçe
13
7
4
2
25
5
Bursaspor
13
7
3
3
24
6
Konyaspor
13
5
5
3
20
7
Osmanlıspor FK
13
4
7
2
19
8
Gençlerbirliği
13
4
6
3
18
9
K.D.Ç. Karabük
13
5
2
6
17
10
Akhisar Bld.
13
4
4
5
16
11
Antalyaspor
13
4
4
5
16
12
Trabzonspor
13
4
3
6
15
13
Alanyaspor
13
4
2
7
14
14
Kasımpaşa
13
3
3
7
12
15
Gaziantepspor
13
3
2
8
11
16
Ç. Rizespor
13
2
4
7
10
17
Kayserispor
13
2
3
8
9
18
Adanaspor
13
1
3
9
6
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
Tarihte Bugün
1787 - Delaware, ABD anayasasını onaylayan ilk eyalet oldu.
1836 - Martin Van Buren (1782-1862), Amerika Birleşik Devletleri'nin sekizinci başkanı seçildi.
1917 - I. Dünya Savaşı: ABD, Avusturya-Macaristan'a savaş ilan etti.
1920 - Türkiye Halk İştirakiyun Fırkası kuruldu.
1921 - Kilis düşman işgalinden kurtuldu.
1923 - İngiltere'de yapılan seçimlerde Muhafazakâr Parti 257, İşçi Partisi 191, Liberal Parti 158 milletvekilliği aldı.
1932 - Muhsin Ertuğrul'un "Bir Millet Uyanıyor" filmi gösterime girdi.
1934 - Türk Kadınlar Birliği, İstanbul'da bir mitingle kadınların milletvekili seçme ve seçilme hakkını kutladı.
1941 - II. Dünya Savaşı: Kanada; Finlandiya, Macaristan, Romanya, ve Japonya'ya savaş ilan etti.
1941 - Pearl Harbor Saldırısı: Japon uçakları Amerikan deniz üssü Pearl Harbor'u bombaladı. 5 savaş gemisi, 14 gemi, 200 uçak yok edildi, 2400 kişi öldü.
1944 - Reşat Ekrem Koçu'nun İstanbul Ansiklopedisi'nin ilk fasikülü çıktı.
1958 - İstanbul sokaklarında "hula-hoop" çevirmek yasaklandı.
1961 - MGK Başbakan İsmet İnönü'nün başkanlığında ilk toplantısını yaptı.
1972 - Apollo 17, ay görevine doğru yola çıktı.
1975 - Endonezya, Doğu Timor'u işgal etti.
1979 - İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Cavit Orhan Tütengil öldürüldü. Olay yerine "Anti Terör Birliği" imzalı bir bildiri bırakıldı.
1983 - İber havayollarına ait bir Boeing-727 ile bir DC-9 yoğun siste Madrid havaalanının pistinde çarpıştı: 93 kişi öldü.
1987 - Paso Robles-Kaliforniya'da bir yolcu uçağı düştü: 43 kişi öldü.
1988 - Ermenistan'da 6,9 şiddetinde bir deprem meydana geldi: 25.000'in üzerinde ölü, 15.000'den fazla yaralı, 400.000 kişi evsiz kaldı.
1996 - TBMM'de harçları protesto etmek için pankart açan öğrencilerin yargılanması sona erdi; gençler toplam 96 yıla mahkûm oldular.
1999 - Düzce,Türkiye'nin 81. ili oldu.
 
Arşiv
 
Süper Loto
01.12.2016 Tarihli Çekiliş Sonucu101823343650
 
On Numara
05.12.2016 Tarihli Çekiliş Sonucu06071115171923242931323440435154596166737677
 
Sayısal Loto
03.12.2016 Tarihli Çekiliş Sonucu242636434446
 
Şans Topu
30.11.2016 Tarihli Çekiliş Sonucu041011162601
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji