'Sağlıklı Beslenme ve Sağlıklı Yaşam İçin Bakliyat'

Ana Sayfa » Ekonomi » Mersin limanında yeni ortak, yeni durum... Abdullah Ayan yazdı

Mersin limanında yeni ortak, yeni durum... Abdullah Ayan yazdı

Mersin liman işletmecisi şirketinin ortaklık yapısının değişmesi...Yeni ortak neyi değiştirecek?

 
 
Mersin limanında yeni ortak, yeni durum... Abdullah Ayan yazdı

2007' de Mersin limanının özelleştirilme sürecini hararetle destekledim.

Destekleme konusundaki tavrım da boşuna değildi:

Hizmete girdiği 1950-60' ların dökme gemilerine uygun olarak yapılmış liman, 1980' lerden başlayarak tüm dünya lojistiğini baştan aşağı değiştiren konteyner taşımacılığına geçişe ayak uyduramamış, hantal devletçiliğin ve her şeyi engellemeyi kendine görev edinmiş bürokrasinin ellerinde can çekişiyordu.

1959' da limanı yapan Hollandalı şirketin getirip koyduğu vinçlerle ışık hızında hareket etmeye başlamış küresel ticaretin acımasız rekabetçi koşullarına yetişmek imkansızlığı ortadaydı.

Öylesine bir süreçti ki bu, dünya sahnesine en büyük aktör iddiasıyla çıkmaya hazırlanan Çin bile, ayak seslerinin duyulmaya başlandığı 1990' larda küresel aktörlere kapıları açarken ilk iş olarak limanlarından başlamıştı. (aynı Çin zaman içinde dünyanın dört bucağındaki limanların işletmeciliğine soyunacaktı. Örneğin krize yakalanıp iflas bayrağını çeken Yunanistan' ın doğu akdeniz' deki en önemli limanı olan Pire' yi şu an Çin'liler işletiyor)

Nasılsa özelleştirilecek diye yapılması gereken hayati yatırımlar da gecikince iyice dar boğaza giren Mersin limanının özelleştirilmesini dünyadaki benzer süreçlere bakıp samimiyetle desteklerken bir kaç beklentim vardı:

- Liman ihmal edilen yatırımlarla ayağa kalkıp, çağa uygun ekipmana kavuşacaktı.

- Dünyadaki pek çok özelleştirmede olduğu gibi, daha rantabl ve hızlı işleyen bir işletme modeline kavuşacağı için maliyetler eskisine oranla düşecekti.

Brezilya Arjantin' den, Malezya Endonezya' ya kadar dünyanın dört bucağında özelleştirme sonucu ortaya çıkan tabloların tümü de bunu gösteriyordu.

Mersin limanı özelleştirilirken devleti temsil eden iktidarın ve o iktidara yön veren bürokratik aklın da eminim bu yönde bir yol haritası vardı.

Zaten özelleştirme derken, kimse limanı sırtlayıp bir yere götürmeyecekti.

Beklentiler, sadece Anadolu' nun değil, doğu Akdeniz' in de en derin, en uzun, en geniş rıhtımlarına sahip bu limanın dünya taşımacılık pastasından daha fazla pay almasını sağlamaktı.

Devlet bu limandan beklediği diyelim ki 36 yıllık geliri, ıskontolu biçimde işletme hakkı adı altında devrederek tek kalemde tahsil edecek, o parayı da başka alt yatırımlara aktaracaktı.

Nitekim 755 milyon dolarlık fiyatın ortaya çıkması da tesadüf değildi. Devir sırasında yıllık yaklaşık 750 bin konteyner elleçleme yanında yaklaşık 3 milyon ton kuru yük tahmil,tahliye rakamlarına ulaşan limanın bu kapasite değişmese bile 36 yılda elde edilecek geliri 15 yılda elde edecek yatırımcının koyduğu sermayeyle orantılı biçimde kalan 20 yılda para kazanmasıydı.

Örneği somutlaştırıp 3 milyon kuru yükü bir yana bırakıp sadece konteyner kapasitesi üzerinden konuşalım: 750 bin konteyner elleçleme demek, devir tarihindeki tarifeye göre 20' lik küçük konteyner için 55, 40' lık tabir edilen büyük konteyner için 85 dolarlık gelir olduğuna göre bu bile tek başına 55-60 milyon dolar demekti ve işletmeci 10-12 yılda koyduğu parayı alıp, geri kalan yaklaşık 25 yıl boyunca para kazanacaktı. (iyi de işçilik, işletme masrafı ve yeni yatırıma koyulan paralar nereden karşılanacak sorularını duyar gibiyim. O paraların tümü liman hizmeti adı altında başka kalemlerden sağlanıyordu. Özelleştirme sonrası, o kalemlere ilave başka kalemler de icat edildi)

Peki özelleştirme masasında pazarlığa esas veriler böyleyken özelleştirme sonrası ne oldu?

Özelleştirme dünyanın hiç bir yerinde değneksiz köy anlamına gelmiyordu, gelemezdi de...

Limandan hizmet alanı yani tüketiciyi korumakla yükümlü olan Devlet bürokrasisi liman işletmesi devir sözleşmesine bu yönde maddeler de koymuştu!

Örneğin sözleşmenin tarifeleri düzenleyen 9. ana maddesinin 16.2 alt maddesi Türkçe okuma yazma bilen herkesin başka yoruma gerek kalmadan anlayacağı türdendi:

“Madde 9.16.2 LİMAN’ da teslim tarihinden itibaren üçüncü yılın sonuna, yani 11 Mayıs 2010 tarihine kadar İŞLETİCİ’ nin uygulayacağı tarifeler TCDD’ nin LİMAN’ da 31 Aralık 2006 tarihinde ABD Doları bazında uygulamakta olduğu sözleşmeye ek 9.16.2 olarak eklenmiş bulunan tarifelerden daha yüksek olmayacaktır”

Maddede sözü edilen 31.12.2006 tarihindeki ABD dolar bazlı tarifede 85 dolar olan elleçleme ücreti, 3 yıl boyunca zam yapılmaz açık ilkesine karşı limanın devredildiği 11.5.2007 günü 143 dolara çıkarıldı ve o fiyat artışları üç yıl boyunca hem de dolar bazında artarak sürdü.

Üç yılın sonunda ise sanki o güne kadar fiyat artışı yapılmamış gibi limanı devralıp Singapurlu ortağıyla kurduğu MİP adını verdiği şirket üzerinden işleten Hamdi Akın'ın patronajındaki AKFEN, yeniden masaya oturup tarife fiyatlarını biraz daha yukarılara tırmandırdı.

750 bin konteyner elleçleme kapasitesini 1,5 milyona, kuru yük miktarını da 3 milyon tondan 6 milyona çıkaran MİP, koyduğu tüm parayı 3 yılın sonunda çıkarmakla kalmadı, altın yumurtlayan limanı kısa zamanda her gün pırlanta tek taş yüzük doğuran hale getirdi.

Sadece liman hizmetinden değil, kurulan taşeron şirketler üzerinden de paraların kazanıldığı ve sonunda ortakların birbiriyle kavgaya tutuştuğu çok kârlı şirket bugün ciddi yol ayırımında.

Yukarıda özetleyerek yazdıkların tümü, limandan hizmet alırken canı yananlar kadar, geçmişte yazdıklarımı takip edenlerin de aşina olduğu konular.

Ne yazık ki liman işletmesinin özelleştirilmesi üzerinden henüz bir yıl geçmişken, 2008'den başlayarak bu konuda yazdıklarım bu kent girişimci ve iş adamlarının haklarını savunması gereken örgütlerce ya duyulmadı, ya da kurumların ilgisini çekmedi.

Ta ki, bıçak kemiğe dayanıncaya, mızrak çuvala sığamaz hale gelinceye kadar.

O arada atı alan Üsküdar' ı geçti. Artık bire yüz kazandıran oyunun, 40 post çıkarılan koyunun sonuna yaklaşıldığını hissetmiş olmalı ki, Hamdi Akın' ın Akfen' i elinde tuttuğu %50 oranındaki MİP hissesinin %40'ını Avustralyalı emekli fon yatırım şirketi IFM' e (İnvestments Fund Manager) sattığını açıkladı.

Öncelikle belirteyim... Sattığını açıklaması bir kaç nedenle satış işleminin gerçekleştiği anlamına gelmez. Satışın Hazine yanında Rekabet Kurumu ve Akfen halka açık şirket olduğu için SPK tarafından da onaylanması gerekiyor.

Satış işleminin önündeki yasal prosedürler tamamlandıktan sonra konuya yeniden değineceğim. Ama MİP' in belli oranda da olsa ortaklık yapısının değişmesi nedeniyle son günlerde pek çok soruyla karşılaşıyorum.

Soruların önemsediğim bir kaçını yanıtlayarak noktalayayım bugünlük:

Satışla ilgili izinler tamamlandığında %40' la MİP' e ortak girecek olan IFM, %50 lik hisseye sahip Singapur'lu ortak PSA (Port Singapur Authority) özelliğinde bir kuruluş değil. PSA zaten Singapur limanını dünyanın en iyi işletmesi haline getiren ve alanında küresel başarıya imza atmış bir şirket.

IFM ise adı üstünde Avustralya merkezli bir emekli fon yönetim kuruluşu. 20 yıl önce kurulmuş fonun neredeyse tek misyonu var: ağırlıklı olarak işçi emeklilerinin yer aldığı 15 milyon emeklinin fonlarını en iyi ve kârlı biçimde yönetmek. Anlayacağınız liman işletmesi konusunda deneyimi yok, olması da gerekmiyor zaten..

Benim tahminime göre AKFEN' e %10 hisse bırakılmasının da altında PSA' yı yönetimde bir başka isimle kontrol etmek.

Aslında uygulama küresel piyasalarda sık başvurulan bir yöntem.

Örneğin %49,5' uğu İspanyol BBVA grubuna satılan Garanti bankasının %50' si de halka açık ve bankanın kurucusu Şahenk'in payı %0,5 gibi sembolik orana gerilemiş olsa da, bankayı halen Şahenk ve ekibi yönetiyor.

O nedenle IFM, Mersin liman işletme şirketi MİP' in %40'ına sahip olsa da, büyük olasılıkla AKFEN ve PSA şirketi aktif olarak yönetecek.

İyi de Mersin adına bu yeni ortaklık yapısı ne getirir, ne götürür diyorsanız, söz verdiğim gibi ileride somut gelişmelere göre yeniden değerlendirecek olsam da şu kadarını söyleyeyim; 10 yıllık işletme dönemi boyunca eski çalışanları adeta biçen, işçi haklarını çok ta ciddiye almayan, sendikalarla da pek arası olmayan şirketin yeni ortağı işçi emeklilerinin kurduğu bir fon...

Ve FON şirketinin kuruluş manifestosunda yapılacak yatırımlarda temel yaklaşım "yerel topluluklar, çalışanlar ve çevre duyarlılığı göz önüne alınacak" deniyor.

Yatırım yapılan alanlarda çalışanlarla ilgili duyarlılığın Mersin liman çalışanlarına ne ölçüde yansıyacağını bekleyip göreceğiz. İronik olan ise şu: "Dünyanın uzak bir köşesinden işçi emeklilerinin oluşturduğu bir fonun Mersin limanı özelinde liman işçilerine patronluk yapacak olması"

Ve yine IFM' nin temel aldığını söylediği ilkelerden bir cümleyi yazdıklarıyla uygulamaları umarım ters düşmez dileğiyle paylaşayım...

Şöyle deniyor IFM' ın sorumluluk beyannamesinde:                        

"İnsan hakları, çalışma standartları, çevresel duyarlılık gibi temel ilkeleri destekleyen Birleşmiş Milletler küresel ilkelerine uymak"

İster inanın ister inanmayın, fon yönetim tanıtımında yer alan amaçlarına bakılırsa yakındır, insan ve emek haklarına saygılı yeni tip bir sermayedarla tanışacağız Mersin özelinde.

Ben demiyorum Mersin limanındaki yeni işletme ortağı olarak kent gündemine oturan IFM diyor, not edin bir yere, bakarsınız hatırlamamız gerekir...

Abdullah Ayan

 

 
 
3 Ağustos 2017 Perşembe 14:47
 
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Yurt içinde ikamet eden 24 milyon 804 bin kişi seyahate çıktıTrafiğe kayıtlı araç sayısı Aralık ayı sonu itibarıyla 22 218 945 oldu
Ocak ayı enflasyon rakamları belli olduKDV sistemi değişiyorToroslarda yüzme kursları başladıToroslar’da, Yapılandırma Başvuruları BaşladıGüneş Doğarken İşçilerle Sabah MesaisindeTarih, doğa, deniz, güneş, müzik ve dans kansere karşı birleştiİçel Soroptimist Kulübü, 'Obezite ile Savaş' semineri düzenledi.Bisiklet durursa hayat dururTarsus Sev’in Robotik Takımı’na İki Ödül BirdenMobbing ve Hukuksal Boyutu Ele Alındı
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
 
 
Gazete Manşetleri
 
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak05:42
  • Güneş07:17
  • Öğlen13:06
  • İkindi16:11
  • Akşam18:35
  • Yatsı19:59
 
Anket
.
 
İddaa
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Başakşehir
22
14
4
4
46
2
Galatasaray
22
14
2
6
44
3
Fenerbahçe
22
12
8
2
44
4
Beşiktaş
22
11
8
3
41
5
Kayserispor
22
9
8
5
35
6
Sivasspor
22
10
4
8
34
7
Trabzonspor
22
8
9
5
33
8
Göztepe
22
9
6
7
33
9
Kasımpaşa
22
8
5
9
29
10
Malatyaspor
22
7
7
8
28
11
Bursaspor
22
7
6
9
27
12
Akhisarspor
22
7
6
9
27
13
Gençlerbirliği
22
6
7
9
25
14
Antalyaspor
22
6
6
10
24
15
Konyaspor
22
5
6
11
21
16
Alanyaspor
22
6
3
13
21
17
Osmanlıspor
22
5
4
13
19
18
Karabükspor
22
3
3
16
12
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
 
Tarihte Bugün
1547 - VI. Edward, İngiltere kralı oldu.
1622 - Genç Osman olarak da bilinen II. Osman katledildi.
1833 - Mısır'da çıkan isyanın bastırılması için Rus Filosu İstanbul'a geldi.
1835 - Şili'nin Concepción şehri depremle yerle bir oldu.
1872 - Metropolitan Museum of Art, New York'ta açıldı.
1887 - Almanya, İtalya ve Avusturya arasında 'Üçler Paktı' imzalandı.
1914 - İstanbul'da ilk elektrikli tramvay sefere başladı.
1919 - Afganistan'da Emir Habibullah Han'ın katledilmesi üzerine yerine geçen Amanullah Han, ülkesinin bağımsızlığını ilan etti.
1921 - "Mahşerin Dört Atlısı" filmi gösterime girdi. Başrolde Rudolph Valentino oynuyor.
1928 - İstanbul'da "Vatandaşları Türkçe konuşmaya teşvik" toplantısı yapıldı.
1930 - Türk Parasının Kıymetini Koruma Kanunu kabul edildi.
1938 - Adolf Hitler, Çekoslovakya ve Avusturya'daki Almanlar için kendi geleceklerini belirleme hakkı istedi.
1939 - Milli Eğitim Bakanlığı'nın yayınladığı 'İlköğretim' dergisinin ilk sayısı çıktı.
1941 - Yahudiler için transit vizesine ilişkin talimatname yayınlandı.
1944 - II. Dünya Savaşı: ABD bombardıman uçakları Nazi uçak üretim merkezlerini bombalıyor.
1947 - 5018 sayılı İşçi ve İşveren Sendikaları ve Sendika Birlikleri Hakkında Kanun ile Türkiye'de ilk kez sendikalara, özel bir kanun ile kurulma hakkı tanındı.
1962 - Astronot John Glenn, Friendship 7 uzay aracının içinde dünya etrafında 3 defa döndü. Olay 4 saat, 55 dakika sürdü.
1965 - Suat Hayri Ürgüplü'nün başkanlığında AP, CKMP, YTP ve MP'nin katılımıyla oluşan dördüncü koalisyon hükümeti kuruldu. Yeni hükümette AP Genel Başkanı Süleyman Demirel, başbakan yardımcısı olarak görev aldı.
1968 - Türkiye İşçi Partisi (TİP) milletvekilleri Çetin Altan ve Yunus Koçak 1968 yılında bugün Meclis'te Adalet Parti'lilerin saldırısına uğradılar.
1970 - Boğaziçi Köprüsü'nün temeli, Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay ve Başbakan Süleyman Demirel tarafından törenle atıldı. Üç yılda tamamlanan köprü, 29 Ekim 1973'te açıldı.
1971 - Uganda'da İdi Amin kendini devlet başkanı ilan etti.
1975 - İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı İstanbul Elektrik Tünel Tramvay İşletmesi (İETT) grevini yasakladı.
1976 - Türkiye'deki 23 Amerikan üssünde grev kararı alındı.
1983 - British Petrol Şirketi, Türkiye'deki petrol arama faaliyetini durdurdu.
1990 - Dışişleri Bakanı Mesut Yılmaz, Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın müdahaleleri nedeniyle görevinden istifa etti. Mesut Yılmaz'ın Anavatan Partisi (ANAP) genel başkanlığını hedeflediği söyleniyor.
1991 - Slovenya Parlamentosu Yugoslavya devletinin dağıtılmasını önerdi.
1992 - İstanbul Ticaret Odası'na bırakılan çanta içindeki saatli bombanın patlaması sonucu 1 kişi öldü, 16 kişi yaralandı.
1992 - Vergi affı yasalaştı. Askerlik süresinin 12 aya indirilmesini öngören tasarı kabul edildi.
2001 - 7.3 milyar doların Merkez Bankası'na geri döndüğü açıklanırken, repo faizleri yüzde 3 binleri gördü. Fischer ve Deppler Başbakan ile yeniden birarayla geldi.
2002 - Mısır'da bir trende meydana gelen yangında 370 kişi öldü.
2003 - ABD'nin Rhode Island eyaletinde bir gece klubünde çıkan yangında 100 kişi öldü.
2004 - Fenerbahçe hisseleri İMKB'de işlem görmeye başladı.
 
Arşiv
 
Bumerang - Yazarkafe
 
Süper Loto
15.02.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu060719405354
 
On Numara
19.02.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu03041617182125263032374042485054555657646770
 
Sayısal Loto
17.02.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu030508323536
 
Şans Topu
14.02.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu011125283006
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji