'Dünya Bakliyat Günü' etkinliği Mersin'de de Gerçekleştirildi

Ana Sayfa » Güncel » Mersin ve İçel Adları’nın Kaynağı... Mehmet Mazak yazdı

Mersin ve İçel Adları’nın Kaynağı... Mehmet Mazak yazdı

Mersin ve içel adları nereden geliyor? Mehmet Mazak bu haftaki yazısında Mersin ve İçel sancağının kökenine doğru sizleri güzel bir yolculuğa götürüyor.

 
 
Mersin ve İçel Adları’nın Kaynağı... Mehmet Mazak yazdı

“Mersin ve İçel” isimleri, çoğunlukla yakın zamana kadar birbirinin yerine kullanılan isimler olup, bu isimlerin kaynakları ve bu isimlerin ilk kullanımlarının hangi zamanlara rastlandığına değinmek faydalı olacaktır. Haziran 2002 yılında TBMM’de çıkarılan 4764 sayılı yasa ile İçel ismi değiştirilerek Mersin yapılmış olup, artık il genelinde tek isim Mersin kullanılmaya başlanmıştır.

Mersin ve Mersin’e göre ortaya çıkışı daha eski tarihlere dayanan İçel’in dahil bulunduğu coğrafyanın eski adı “Kilikya”dır. Tarihte “Kilikya”, yalnızca İçel’den ibaret olmayıp, İçel sınırlarını daima aşmıştır. İçel’in bulunduğu coğrafya eski çağda, “Taşlık Kilikya” denilen ve bu vasfı ile “Ova Kilikya”dan ayrılan coğrafyaya tekabül etmektedir. Türkler, yörenin iç kısmını neredeyse tamamen kaplayan taşlık alanlara “Taş-Eli” adını vermişlerdir. Her ne kadar vaktiyle bu adın, “Dış-İl”den geldiği ileri sürülmekte ise de, “Taş-Eli” adının, bu yöreye hakim olan çetin coğrafyadan kaynaklandığı açıktır.[1] Bu yöreye “İçel, İç-İl” adının verilmesi ise, Anadolu Selçuklularına dayandırılmakta olup, “İçel, İç-İl” adı anlam olarak, “Toroslar ötesindeki iç ülke, iç diyar” anlamını ifade etmektedir.[2]

“İç-İl” veya günümüzdeki söylenişiyle “İçel” adına, coğrafi yöre olarak ilk kez 15. yüzyıl Osmanlı vekayi’namelerinde rastlanmaktadır. Bu kaynaklarda, Osmanlılar karşısında yenilgiye uğrayan Karamanoğulları’nın kaçtıkları Orta Toroslar’ın güneyindeki ormanlık ve taşlık araziden bahsedilirken sıklıkla “Taş ve Taş-İli” ile birlikte, “İç-İl” ifadelerine yer verildiği görülmektedir. Daha önce de belirtildiği gibi buradaki “Taş-İl”, “dış ve taşra” anlamlarından çok, coğrafyanın taşlık olduğunu ifade etmektedir. Bahsi geçen kaynaklarda, “Taş-İl, Taş ve İç-İl”in coğrafi açıdan bir ayrımları yapılmamasının yanı sıra, bunlara dair çelişkili bilgiler de yer almaktadır. “İç-İl ve Taş-İl”e dair çelişkili bilgiler ve coğrafi sınırların belirsizliği durumu 16. yüzyıl vekayi-namelerinde de devam etmektedir. 16. yüzyıla ait kaynaklarda bölge “Taş, Taş-İl, Karataş” ve nadiren “İç-İl” şeklinde gösterilmektedir. “Taş-İl” daha geniş bir coğrafyayı ifade etmekte, “İç-İl” ise bazan Karataş içinde bir yer, bazan da ayrı bir coğrafi yöre olarak kaydedilmektedir. Osmanlılar, Karamanoğulları Beyliği’ne son verdikten sonra bölgede yeni bir idari düzenlemeye giriştiklerinde beyliğin topraklarını Toroslar’dan ikiye ayırarak, Silifke merkezli güney kısmına “İç-İl Sancağı”, Konya merkezli kuzey kısmına da “Karaman Sancağı” adını vermişlerdir.[3]

İçel sancağı, 19. yüzyılın sonlarından Cumhuriyet Dönemi’ne kadar, Adana Vilayeti’ne bağlı, merkezi Silifke olan bir sancak durumunda iken 1924’te il statüsü kazanmıştır. 1933’te, Mersin ili ile birleştirilerek il merkezi Silifke’den Mersin’e taşınmıştır.[4] İçel İli, 28 Haziran 2002 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 4764 sayılı Kanunla yapılan düzenleme ile ise Mersin adını almıştır.[5]

“Mersin”in adı ise, batı kaynaklarının çoğunluğunda, bu yörede çok yetişen, beyaz ve siyah renkte meyvesi olan (Myrtus) Murt diye adlandırılan Mersin ağacına dayandırılmaktadır. Ancak araştırmalar, “Mersin” adının “Mersinoğlu” adlı bir Türkmen aşiretinden geldiğini ortaya çıkarmıştır. Nitekim, 1671 senesinde Silifke’den Tarsus’a gitmek üzere sahil yolunu takip eden Evliya Çelebi de seyahati esnasında “Mersinoğlu” adı verilen, bağlar, bahçeler içinde kurulmuş bir köyde konakladığından bahsetmektedir.[6]

19. yüzyıla gelindiğinde, yüzyılın ilk yarısına dair kaynaklarda “Mersin” adının bir iskele olarak geçtiği görülmektedir. İskeleden bağımsız olarak “Mersin” adına, 1843 senesinde rastlanmaktadır. Bu dönemdeki kaynaklardan, idari bir yerleşim birimi için olmasa da, bir “mahal” yani bir yer veya bir mevkii için “Mersin” adının kullanıldığı anlaşılmaktadır.[7]

 

 

[1] Mustafa Necati Çıplak, İçel Tarihi / Tarihi-Tursitik Zenginlikleriyle, Ankara: 1968,s.14-15

[2] “İçel” Yurt Ansiklopedisi Cilt-5,s.3631

[3] Şenol Çelik, “İçel”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt-21,İstanbul: 2000, ss.450-451

[4] “İçel” Yurt Ansiklopedisi Cilt-5, s.3631

[5] http://www.mersin.gov.tr/Default.aspx?pid=11241 , (Erişim Tarihi: 16.07.2012)

[6] Çıplak, a.g.e., ss.277-278

[7] İbrahim Oğuz, Mersin Kentinin Kuruluş Öyküsü, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Mersin Üniversitesi SBE, 2006), s.17, http://www.mtso.org.tr/pdfs/Mersin_Kentinin_Kurulusu.pdf , (Erişim Tarihi: 16.07.2012)

 
9 Ocak 2016 Cumartesi 08:43
 
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Son 24 Saat
Haberler RSS Beslemesi
 
 
Mezitli’de 26. Jakaranda koruluğu açıldı Çalgı Çengi’nin Ünlü Oyuncuları Forum Mersin’de Hayranlarıyla Buluşuyor Çocukların isteğiyle Mezitli'ye kar yağdıAkdeniz İlçe Teşkilat İçi Eğitim Ve Referandum Hazırlık Toplantısını GerçekleştirdiÖzturan,10 Ocak Çalışan Gazeteciler Gününü KutladıMESİAD Başkan Vekili Hasan Engin, 10 Ocak Çalışan Gazeteciler gününü kutladıErcik, 'Güçlü Bir Demokrasi Güçlü Bir Basın İle Mümkündür'Facebook messenger'de sohbet odaları başlıyorBu bilgisayar saniyede 93 trilyon işlem yapıyorGalaxy S7 dört farklı versiyonla geliyorLamborghini mi, Ferrari mi?Facebook'un karı %52 artışla 5,84 milyar dolar
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
Bumerang - Yazarkafe
 
 
Get our toolbar!
 
Gazete Manşetleri
 
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak06:05
  • Güneş07:44
  • Öğlen13:03
  • İkindi15:45
  • Akşam18:01
  • Yatsı19:30
 
Anket
.
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Başakşehir
17
11
6
0
39
2
Beşiktaş
17
11
5
1
38
3
Galatasaray
17
11
3
3
36
4
Fenerbahçe
17
9
5
3
32
5
Bursaspor
17
8
3
6
27
6
Osmanlıspor FK
17
6
8
3
26
7
Antalyaspor
17
7
4
6
25
8
Konyaspor
17
6
6
5
24
9
Gençlerbirliği
17
5
7
5
22
10
Trabzonspor
17
6
3
8
21
11
K.D.Ç. Karabük
17
6
3
8
21
12
Kasımpaşa
17
6
3
8
21
13
Akhisar Bld.
17
5
5
7
20
14
Alanyaspor
17
5
3
9
18
15
Ç. Rizespor
17
4
4
9
16
16
Kayserispor
17
3
3
11
12
17
Gaziantepspor
17
3
2
12
11
18
Adanaspor
17
2
5
10
11
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
Tarihte Bugün
1815 - Napolyon, 140.00 kişilik bir ordu ve 200.000 kişilik gönüllü birliği ile Paris'e girdi.
1841 - Hong Kong Adası (Hong Kong'un güneyinde bir ada), Afyon Savaşları sırasında Birleşik Krallık'a verildi .
1861 - Arjantin'in Mendoza şehri, şiddetli bir depremle harabeye döndü.
1892 - Springfield, Massachusetts'te ilk resmi basketbol maçı oynandı.
1895 - Darülaceze kuruldu.
1915 - Mustafa Kemal, Esat (Bülkat) Paşa komutasındaki 3. Kolordu'ya bağlı olarak Tekirdağ'da teşkil edilecek 19.Tümen Komutanlığı'na atandı.
1916 - Albert Einstein, görelilik kuramını yayımladı.
1920 - Maraş'ta Fransızlar'a karşı Maraş Savunması başladı
1921 - Dağıstan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti; Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'ne bağlı olarak kuruldu.
1921 - İtalyan Komünist Partisi kuruldu.
1921 - TBMM'nin oluşumunun ardından, 23 maddelik ilk anayasa Teşkilatı Esasiye kabul edildi.
1923 - Ali Şükrü Bey'in Ankara'da yayımladığı Tan gazetesinin ilk sayısı çıktı.
1923 - Türkiye Büyük Millet Meclisi, gizli oturumunda Elcezire bölgesinde bir İstiklal Mahkemesi kurulması kararı aldı.
1923 - İsmet Paşa'nın Lozan'da Yunanlılar tarafından yakılmış 26 şehrin listesini sunması.
1929 - Lev Troçki, Sovyetler Birliği'nden sınır dışı edildi.
1936 - VIII. Edward Birleşik Krallık hükümdarı oldu. Daha bir yılı doldurmadan 10 Aralık 1936'da kendi isteği ile tahtı bırakacaktır.
1936 - Sinemaların esas filmle beraber bir de "öğretici film" göstermek zorunda olduğuna ilişkin yasa çıktı.
1936 - Ankara'da Endüstri Kongresi toplandı. Toplantıda İkinci Beş Yıllık Sanayi Planı esasları kabul edildi.
1942 - Askerlik süresi üç yıla çıkarıldı.
1945 - Birleşik Krallık'ta eğitimini tamamlayan 50 Türk öğrenciye pilotluk brövesi verildi.
1947 - Fransa'da Charles De Gaulle, politikadan çekildiğini açıkladı ve görevinden istifa etti.
1950 - Kiraların serbest bırakılması kararlaştırıldı.
1952 - Türkiye Cumhuriyeti Millî Savunma Bakanlığı Kore'de 34 subay, 46 astsubay ve 1252 erin şehit olduğunu açıkladı.
1953 - General Eisenhower, Amerika Birleşik Devletleri başkanı seçildi.
1956 - Yaşar Kemal, "İnce Memed" romanıyla Varlık dergisi Roman Armağanı'nı kazandı.
1961 - Londra Konferansı'nda Kıbrıslı Rumlar, federal yönetim tezini reddetti. Bunun üzerine Kıbrıs Türk toplumu temsilcileri konferanstan çekildi.
1961 - Saraçhane Tiyatrosu açıldı. İlk oyun Cevat Fehmi Başkut'un "Hacıyatmaz" oyunu oldu.
1961 - John F. Kennedy, Amerika Birleşik Devletleri'nin 35. başkanı seçildi.
1963 - 21-25 Ocak'da şiddetli soğuklar ülkenin her yanını etkiledi. Elektrikler, sular kesildi, trenler yollarda kaldı. Uludağ'da kar kalınlığı 25 metre.
1967 - Uluslararası Las Vegas Maratonu'nda İsmail Akçay ikinci oldu, derecesi: 2 saat, 23 dakika, 3 saniye.
1968 - Türkiye, Yunanistan'daki askeri rejimi tanıyan ilk ülke oldu.
1969 - John Lennon, Yoko Ono ile evlendi.
1971 - Ortadoğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), Akademik Konsey'in kararıyla süresiz kapatıldı.
1972 - Türk Hava Yolları'nın Marmara uçağı Adana'da düştü. Uçakta yolcu yoktu. Beş kişilik mürettebattan bir hostes öldü, dört görevli yaralandı.
1975 - Tüm Memurlar Birleşme ve Dayanışma Derneği (Tüm-Der) kuruldu.
1975 - ASALA terör örgütü kuruldu.
1981 - İran, 444 gündür rehin tutulan 52 Amerikalının serbest bırakıldığını açıkladı. Haber, Ronald Reagan'ın Amerika Birleşik Devletleri başkanlığı koltuğunu Jimmy Carter'dan devralmasından birkaç dakika sonra geldi.
1981 - İstanbul Sıkıyönetim Mahkemesi 223 Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu üyesinin tutuklanmasına karar verdi.
1983 - Eski İstanbul Belediye başkanı Ahmet İsvan tahliye edildi. İsvan, Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) davasında yargılanmaktaydı.
1986 - Demokratik Sol Parti (DSP) ile Sosyaldemokrat Halkçı Parti SHP arasında yapılan "solda birlik" görüşmeleri kesildi. Demokratik Sol Parti (DSP) Genel Başkanı Rahşan Ecevit "Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) ile yollarımız ayrıldı" dedi.
1986 - Birleşik Krallık ve Fransa, Manş Tüneli planlarını açıkladılar.
1986 - Jacques Chirac, Fransa başbakanı oldu.
1988 - Mehmet Ali Aybar ile Aziz Nesin hakkında 15'er yıla kadar hapis cezası istendi. Gerekçe 2000'e Doğru dergisine Kürt sorunu konusunda yaptıkları açıklamalardı.
1989 - Samsunspor kafilesi, Malatyaspor ile yapacağı lig maçına giderken kaza geçirdi, 3 kişi öldü.
1989 - George H.W. Bush, Amerika Birleşik Devletleri'nin 41. başkanı seçildi.
1989 - Asil Nadir, Günaydın gazetesi, Gelişim yayınlarından sonra Güneş gazetesini de satın aldı.
1990 - Bakü'de Sovyet ordusu tarafından yapılan katliam.Yüzlerce masum hayatını kaybetti. (20 Yanvar Faciası)
1992 - Flash TV yayın hayatına başladı.
1993 - Anayasa Mahkemesi dini bayramlarda Bayram dışında gazete çıkarılmasını yasaklayan yasayı iptal etti.
1993 - Meclis Anavatan Partisi (ANAP) döneminin iki bakanı Safa Giray ile Cengiz Altınkaya'nın Yüce Divan'a verilmesini kararlaştırdı.
1993 - Bill Clinton, Amerika Birleşik Devletleri'nin 42. başkanı seçildi.
1995 - Tokyo metrosuna sarin gazı saldırısı: 12 kişi öldü, 1300 kişi yaralandı.
1996 - Filistin'de ilk kez devlet başkanlığı seçimleri yapıldı. Yaser Arafat devlet başkanı seçildi.
1997 - Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği (TÜSİAD), "Demokratik standartların yükseltilmesi paketi"ni Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı ile Genelkurmay Başkanlığına sundu. TÜSİAD raporda Kürtçe eğitimin serbest bırakılmasını da öneriyordu.
2000 - Yargıtay, gazeteci Metin Göktepe'yi gözaltında öldürdükleri gerekçesiyle 7 yıl 6'şar ay ağır hapis cezasına çarptırılan 6 sanık polisten 5'inin cezasını onadı, sanıklardan Emniyet Amiri Seydi Battal Köse'nin cezasını ise esastan bozdu.
2001 - George W. Bush, Amerika Birleşik Devletleri'nin 43. başkanı seçildi.
2003 - MERNİS hizmete girdi.
2006 - Yargıtay 1. Ceza Dairesi, Mehmet Ali Ağca'nın tahliyesine ilişkin Kartal 2. Ağır Ceza Mahkemesinin kararını bozdu. Ağca, Yargıtay'ın kararı doğrultusunda Kartal'da bulunduğu yerden alınarak, Kartal H Tipi Cezaevine konuldu.
2007 - Hrant Dink'in öldürülmesi olayının zanlısı Ogün Samast, Samsun'da yakalandı.
2009 - Barack Obama Amerika Birleşik Devletleri'nin 44. Başkanı olarak göreve başladı.
 
Arşiv
 
Süper Loto
19.01.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu010727325051
 
On Numara
16.01.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu04060711131823272934414550515259676973747579
 
Sayısal Loto
14.01.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu052629343536
 
Şans Topu
18.01.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu030419232908
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji