10 Şubat’ta Dünya ‘Bakliyat Günü’nü Kutlayacak

Ana Sayfa » Gündem » Özal, 'Tek şansımız başkanlık' diyordu

Özal, 'Tek şansımız başkanlık' diyordu

Türkiye'de sistemin ilk ciddi savunucularından Özal "İlk on ülke arasına girmek istiyorsak atılım lazım. Bunun tek şansı başkanlık sistemi" demişti

 
 
Özal, 'Tek şansımız başkanlık' diyordu
1970'li yıllarda yaşanan koalisyon krizleri nedeniyle siyaset bir çıkış aradı. Koalisyon krizine bir de cumhurbaşkanlığı seçimi krizi eklenince Adalet Partisi, başkanlık ve yarı başkanlık sistemlerine geçişin önünü de açacak bir formül gündeme getirdi. AP, cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesine ilişkin öneriyi 1980'de, darbeden bir süre önce Meclis gündemine getirdi. Adalet Partisi'nin (AP) teklifi Meclis'te kabul görmemişti. 1982 Anayasası'nın hazırlık aşamasında Kenan Evren de, cumhurbaşkanı seçiminin halka bırakılmasını istedi ama bunda başarılı olamadı.

DEMİREL DE İSTEDİ

ANAP'ın iktidara gelmesinden sonra parti içinde zaman zaman başkanlık sistemi tartışmaları yaşandı. ANAP lideri Turgut Özal, sisteme ilişkin esas tartışmayı Cumhurbaşkanı olup Çankaya Köşkü'ne çıktıktan sonra baş- lattı. Ölümüne yaklaşık bir yıl kala başkanlık sistemi tartışmasını alevlendirdi. Özal gerçek anlamda kuvvetler ayrılığının oluşması ve siyasal istikrarın sağlanması için başkanlık sisteminin Türkiye'de uygulanmasının doğru olduğunu belirterek, "İlk on, on beş ülke arasına girmek istiyorsak atılım yapmamız lazım. Bunun tek şansı da 'Başkanlık Sistemi'dir" demişti. Özal, Çankaya Köşkü'ne çıktıktan ve partisi ile arası iyice açıldıktan sonra bu öneriyi getirdiği için eleştirilere hedef oldu. Başkanlık sistemi konusunun Milli Güvenlik Kurulu gündemine geldiği ve buna askerin sert tepki gösterdiği de Özal'lı yıllarda, basına yansıyan bilgiler arasındaydı. Özal'a karşı çıkan isimlerin başında da Süleyman Demirel geliyordu. DYP lideri Süleyman Demirel, Cumhurbaşkanı olduktan sonra ise başkanlık sistemine ilişkin görüşlerini değiştirdi. Demirel, 1994'ün son basın toplantısında, "Anayasa'da değişiklik yapılarak rejimin daha iyi işlemesi bakımından seçimleri yenileme yetkisi Cumhurbaşkanına bırakılmalıdır" diyerek yetkilerinin genişletilmesi yönündeki talebini gündeme getirdi. 1997'de Mısır'a giderken Cumhurbaşkanını halkın seçmesi gerektiğini söyledi. Demirel, TBMM'nin 21. Dönem 2. Yasama Yılı açış konuşmasında da bu kez Meclis kürsüsünden, "Türkiye'nin siyasal istikrarı için" cumhurbaşkanı iki turlu seçimle ve halk tarafından seçilmesin" dedi. Başkanlık sistemi ile ilgili akademisyenlerden bilgi aldığı da kamuoyuna yansıyan Demirel'in kafasındaki, başkanlıktan çok yarı başkanlığa yakın bir modeldi. Görev süresinin dolmasına kısa bir zaman kala cumhurbaşkanlığı krizi yaşanmaması için cumhurbaşkanının 5+5 formülü ile iki kez seçilmesine olanak tanıyan Anayasa değişikliği, Meclis Genel Kurulu'nda reddedildi.

ERDOĞAN'IN FARKI

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ise başkanlık sistemi konusunda, diğer liderlerden farklı bir tutum izledi. Çankaya Köşkü'ne çıkmayı beklemeden konuyu tartışmaya açtı. Başbakanlık koltuğuna oturduktan hemen sonra, 2003'te ATV'de yayınlanan programda, oligarşik bürokrasi sorununu çözmek için başkanlık sistemi istediğini açıkladı. Bu açıklama kamuoyunda günlerce tartışıldı. Erdoğan, geçen 9 yıllık süre içinde çeşitli defalar bu konuyu gündeme getirdi. 2010 referandumu sürecinde, "Belki Türkiye'nin gündemine yeniden başkanlık sistemi gelecek. Konsensüs oluşursa halkımız tarafından gelebilir. Sistemin çalışması bakımından olumlu bakarım ben buna" dedi. 12 Eylül gecesi anayasa değişikliklerinin referandumla kabul edilmesi üzerine yaptığı konuşmada da, "Yarından itibaren Burhan Bey çalışmalara başla ona göre..." diye başkanlık sistemi savunucusu Anayasa Komisyonu Başkanı Burhan Kuzu'ya seslendi. Erdoğan, Şubat 2011'de Kırgızistan'a hareketinde "Başkanlık sisteminin faydalı neticeler doğuracağına inanıyorum" açıklaması yaptı. Yeni anayasanın yazım çalışmaları başladıktan sonra Başbakan Yardımcısı Bekir Bozdağ, başkanlık sistemini bir kez daha tartışmaya açtı, Erdoğan destek verdi. Geçmişten bu yana başkanlık sistemine destek verenler ile karşı çıkanların, muhalefetin görüşlerinde pek değişiklik olmadı. İsimler değişse de söylenenler hemen hemen aynı kaldı. Bugün, tarihteki başkanlık sistemi tartışmalarının aksine Türkiye somut olarak ilk kez bu konuyu gündemine aldı. Meclis çatısı altında Uzlaşma Komisyonu konuyu masaya yatıracak. Partiler uzunca bir süre bunu tartışacak.
Evren yararlanır diye ertelendi'
ESKİ ANAP'lı Bakan Halil Şıvgın: 1983'te Anavatan olarak yüzde 45 oy aldık. Sonra yerel seçim yapıldı. Yüzde 5 oy kaybettik. Böyle gitmemesi ve istikrar bozulmaması için bir çalışma başlattık. Amerikan modelini kendimize uyarlayarak almayı uygun bulduk. ABD'de 1 başkan yardımcısı var, bizde en az 2 tane olsun dedik. Bu raporu hazırlayıp Sayın Özal'a sundum. Özal o dönem başbakandı. 'Evren var. Şimdi başkanlık sistemini tartışmayalım, o yararlanır' dedi.

'Hep çatışma çıkardı'
ESKİ ANAP'lı Bakan Mehmet Keçeciler: Cumhurbaşkanı hem çok yetkili hem de sorumsuz. Bu anayasa Tansu Çiller ile Demirel'in, Demirel ile Özal'ın, Özal ile Mesut Yılmaz'ın, Bülent Ecevit ile Ahmet Necdet Sezer'in ihtilaflarına yol açtı. Bu kişilerin kavgacılığından değil, Anayasa'daki yanlıştan kaynaklanıyor. Ya cumhurbaşkanının yarı başkanlık kadar fazla olan yetkilerini azaltacağız ve parlamenter sisteme geri döneceğiz, ya da daha da artırıp yarı başkanlık sistemine geçeceğiz.

'Yarı başkanlık gündemdeydi'
1982 Anayasasını hazırlayan komisyon üyelerinden eski DYP'li Turhan Güven: Dünyada başkanlık sistemini doğru uygulayan tek ülke ABD. Onlar da buna varıncaya kadar değişik olaylar geçirdi. Türkiye'ye uygun bir sistem değil bu. Çünkü Türkiye'de bölgelerde etnik sınıflar oluşturulmaya çalışılıyor. 1982 Anayasası hazırlanırken yarı başkanlık sistemi de düşünüldü. Gündeme geldi ve çok yetkiler verildi. Sezer, Gül, Demirel hem yetkilerin fazla olduğunu dile getirip hem de onu kullandılar.

"Demirel 'tartışın' dedi"
Eski Meclis Başkanı İsmet Sezgin: Demirel de bu konunun tartışılmasını istedi. Ancak mutlaka yarı başkanlık fikri olsun diye bir görüşü olmadı. Esasen bugünkü Anayasamıza göre cumhurbaşkanına verilen bu yetkilere karşın, yarı başkanlık sistemi aramanın pek gereği de yok. Yarı başkanlık sistemini uygulayan pek çok ülkeden daha fazla cumhurbaşkanımızın yetkisi var zaten.

sabah

 
 
11 Haziran 2012 Pazartesi 08:22
 
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Toroslarda yüzme kursları başladıToroslar’da, Yapılandırma Başvuruları BaşladıGüneş Doğarken İşçilerle Sabah MesaisindeTarih, doğa, deniz, güneş, müzik ve dans kansere karşı birleştiİçel Soroptimist Kulübü, 'Obezite ile Savaş' semineri düzenledi.Bisiklet durursa hayat dururTarsus Sev’in Robotik Takımı’na İki Ödül BirdenMobbing ve Hukuksal Boyutu Ele AlındıGüzel Konuşma ve Diksiyon
MTSO’ya teşekkür belgesiMenderes Gönüllü Evi, Mezitli'nin Filizleri ailesine katıldıMiniklerden Büyük Nağmeler
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
 
Get our toolbar!
 
Gazete Manşetleri
 
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak03:38
  • Güneş05:33
  • Öğlen12:58
  • İkindi16:48
  • Akşam20:04
  • Yatsı21:43
 
Anket
.
 
İddaa
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Akhisar Bld.
0
0
0
0
0
2
Antalyaspor
0
0
0
0
0
3
Konyaspor
0
0
0
0
0
4
Alanyaspor
0
0
0
0
0
5
Beşiktaş
0
0
0
0
0
6
Bursaspor
0
0
0
0
0
7
Evkur Yeni Malatyaspor
0
0
0
0
0
8
Fenerbahçe
0
0
0
0
0
9
Galatasaray
0
0
0
0
0
10
Gençlerbirliği
0
0
0
0
0
11
Göztepe
0
0
0
0
0
12
K.D.Ç. Karabük
0
0
0
0
0
13
Kasımpaşa
0
0
0
0
0
14
Kayserispor
0
0
0
0
0
15
Başakşehir
0
0
0
0
0
16
Osmanlıspor FK
0
0
0
0
0
17
Sivasspor
0
0
0
0
0
18
Trabzonspor
0
0
0
0
0
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
 
Tarihte Bugün
1784 - Erzincan'da meydana gelen depremde 5 bin kişi hayatını kaybetti.
1821 - Mora İsyanı sırasında Monevasia şehrini ele geçiren Yunanlılar 3.000 Türk'ü katlettiler.
1829 - William Austin Burt, daktilonun ilk hali olan tipografı buldu.
1888 - Enternasyonal marşı, ilk kez Fransa'nın Lille kentinde işçiler tarafından söylendi.
1894 - Japon güçleriSeul kraliyet sarayını işgal etti ve Kore kralını tahttan indirdi.
1903 - Ford şirketi, ürettiği ilk arabanın satışını yaptı.
1908 - II. Meşrutiyet'in ilanı.
1911 - İstanbul'da, Aksaray Yeşiltulumba'da çıkan büyük yangında yaklaşık 300 ev hasar gördü.
1919 - Erzurum Kongresi yapıldı.
1919 - Mimar Muzaffer Bey'in eseri olan Hürriyeti Ebediye tepesi açıldı.
1929 - İtalya'da faşist hükümet, yabancı sözcüklerin kullanımını yasakladı.
1932 - Alman mimar Hermann Jansen'in hazırladığı Ankara Planı onaylandı.
1939 - Hatay anavatana katıldı.
1951 - Paris Antlaşması (1951) yürürlüğe girdi.
1952 - Mısır'da Cemal Abdül Nasır liderliğindeki Hür Subaylar Hareketi Kral Faruk'u devirdi ve monarşiye son verdi.
1960 - Türk Edebiyatçılar Birliği olağanüstü [toplantı] yaptı. Toplantıda Peyami Safa, Samet Ağaoğlu ve Faruk Nafız Çamlıbel, 27 Mayıstan önce baskı rejimi taraftarı oldukları gerekçesiyle birlikten çıkarıldılar.
1961 - Nikaragua'da Sandinista Milli Özgürlük Cephesi (FSLN) kuruldu.
1963 - Fransa nükleer denemeleri sınırlandırmak üzere Moskova'da yapılan "Deneme Yasaklama Antlaşması"na katılmayı reddeder.
1967 - Detroit, Michigan'da ABD tarihinin en kanlı ayaklanmalarından biri başladı. Olaylar sona erdiğinde, geride 43 ölü, 342 yaralı ve yaklaşık 1400 yanmış bina kaldı.
1974 - Kıbrıs'ta üç günlük harekatta 57 şehit, 184 yaralı ve 242 kayıp verildi.
1976 - Sismik-1 araştırma gemisi (Hora), İstinye Tersanesi'nden törenle Ege'ye açıldı.
1983 - Sri Lanka'daki Budist çoğunluk, yaklaşık 3.000 Tamili katletti. 400.000 civarında Tamil komşu ülkelere kaçtı. Olay Sri Lanka tarihine Kara Temmuz olarak geçti.
1986 - Prens Andrew ile Sarah Ferguson evlendiler.
1995 - Hale-Bopp kuyrukluyıldızının keşfi.
1996 - Aydın İdare Mahkemesi, Gökova, Yeniköy ve Yatağan termik santrallerinin çevreye zarar verdiği gerekçesiyle faaliyetlerinin durdurulması istemini kabul etti.
2000 - Yasemin Dalkılıç, sualtı sporları limitsiz dalışta 120, limitli değişken ağırlıkla serbest dalışta ise 100 metre ile iki dünya rekoru kırdı.
2005 - Mısır'ın Şarm el Şeyh kentinin üç ayrı noktasında patlayan bombalar 88 kişinin ölümüne yol açtı.
 
 
Arşiv
 
Bumerang - Yazarkafe
 
Süper Loto
20.07.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu020327515354
 
On Numara
17.07.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu02060708141622232526273550515661656869737478
 
Sayısal Loto
22.07.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu011314192930
 
Şans Topu
19.07.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu082224283006
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji