Başkanlardan Mersin Uluslararası Narenciye Festivaline Destek

Ana Sayfa » Gündem » Özel idare iş hanı, Zafer çarşısı, bitpazarı gerçekte kimin?... Abdullah Ayan yazdı

Özel idare iş hanı, Zafer çarşısı, bitpazarı gerçekte kimin?... Abdullah Ayan yazdı

Özel İdare İşhanı, Bitpazarı, Zafer Çarşısı..Taşları sökülen kilisenin öyküsü

 
 
Özel idare iş hanı, Zafer çarşısı, bitpazarı gerçekte kimin?... Abdullah Ayan yazdı

Başlığa konu soru ilk bakışta saçma gelebilir ama yazdıklarımı sabırla okursanız, çok daha farklı düşüneceğinizi sanıyorum.

Saydığım yerlerin hepsi iç içe geçmiş, kuzeyi İstiklal caddesi, güneyi Silifke caddesi, batısı Soğuksu caddesiyle kesilmiş bir yerleşke...

Kuzeydeki İstiklal caddesine bakan yüzünde İl Özel İdare tarafından yapılmış iki iş hanı var, iş hanlarının altından başlayıp Silifke caddesine kadar uzanan bölgede ise binlerce esnafın her gün tezgah açtığı, tamircilikten tutun da, ikinci birinci el her çeşit eşyayı sattığı sınırları ancak üç caddeyle belirlenen ama birbirinden ayrılması neredeyse imkansız bit pazarı ve Zafer Çarşıları yer alıyor.

30 Mart seçimlerinin ardından Büyükşehir Belediye sınırları il sınırına dönüşürken, il özel idareleri de bu büyükşehirlerde kapandı ve her şeyleriyle Büyükşehir Belediyelerine devredilme kararları hayata geçirilmeye başlandı.

Özel idarelerin personelinden gayrimenkullerine kadar envanteri çıkarılacak, Valiliğin koordinatörlüğünde kurulacak bir komisyon bu kurumların tasfiyesini Büyükşehir ile birlikte yapacak.

O sürece ve detaylarına girecek değilim.

Ama Mersin' den tek bir örnek vereyim: İl Özel İdaresinin bugün yer aldığı binayı bildiğim kadarıyla Valilik kullanma kararı alıyor. Çünkü bugün Valilik makamının yer aldığı yerleşkenin arkasında Vali yardımcılarıyla nüfus müdürlüğü gibi bazı kurumların mesai yaptığı binanın yıkılması, böylece tarihi değeri olan eski Valilik konağının restorasyon çalışmaları tamamlandığında, konağın denize bakan yüzünü kapatan bu binaların yıkılmasıyla eski konak yeniden şaşaalı günlere dönecek.

Projenin hayata geçmesi için Vali yardımcılarının ve Valiliğe bağlı tüm bürokratik kadroların şu anda bulundukları bina yıkılacağına göre başka bir yere taşınmaları gerekiyordu, işte tam da bu aşamada mevcut il özel idare binası imdada yetişiyor. Ama o binada bulunan ve artık Büyükşehir Belediye kadrosuna kaydırılacak personele bir yer aranırken akıla İstiklal Caddesi üstünde yer alan ve sırtını Bitpazarı ile zafer çarşısına dayayan Özel İdare İş hanları geliyor.

Büyükşehir Başkanlığı iş hanlarının boşaltılması için esnafa ihtar çekiyor ve kıyamet te böyle kopuyor.

Esnaf yıllarca kira ödedikleri ekmek teknelerinin apar topar tahliye edilmeye kalkışılmasına tepkili. Büyükşehir Belediyesi ise Özel İdareden kendisine aktarılan pek çok birim ve personele başka bir olmadığı için buraya yerleştirmeye kararlı.

Türkiye eksiği, gediği de olsa bir hukuk devleti. Hukukun işlediği yerde hiç kimse kafasına göre hareket edemez. İster devlet, ister şahıs olun, her tahliye düşüncenizin belli yol ve yöntemi, uymanız gereken yasal süreçleri var.

İşin o kısmı hukukçuları ilgilendirir.

Ama ben bu vesileyle yakın tarihin sisleri arasında unutulan, unutturulan bir gerçeği paylaşmak istiyorum.

İl Özel İdare iş hanı ile arkasındaki Zafer Çarşısı ve Bitpazarının geçmişteki durumunu, bir zamanlar kimlere ait olduğunu bilmenin Mersin gibi hafızası zayıf bir kente zarar değil aksine yarar getireceğine inanıyorum.

İl Özel İdare iş hanının üzerine kondurulduğu alan ve arkasındaki çarşıların bulunduğu tüm arazinin üzerinde, Kıbrıs' ın Baf asıllı, yerleştiği Mersin'in zamanla en zengin iş adamı konumuna gelen Mavromati (Konstantinos Mavrommatis) tarafından yaptırılmış bir kilise ve leyli (yatılı) kız-erkek çocuklarının okutulduğu iki ayrı okul bulunuyordu.

Okullardan Erkek Rum Ortodoks Okulu tam da bugün boşaltma kararı alınan Özel İdare işhanının bulunduğu arazi üzerinde yer alıyordu ve 8 sınıflı okulda 1905 yılında 120 öğrenci ana dil yunanca yanında Türkçe, Fransızca yanında pek çok alanda eğitim görüyordu. Öğrenci başına 400 lira gibi o döneme göre çok yüksek tutan okul masraflarının tamamını Mavromati' nin kurucusu olduğu bir Vakıf üzerinden karşılandığı biliniyor. Aynı alanda yer alan diğer okul Cumhuriyet dönemi Mersin eğitimine büyük katkı sağlayacak olan Rum Kız Okulu idi. Şimdi ne okullardan ne de aynı mekanda yer alan kiliseden bir iz var.

Mersin kiliselerini yıllar önce ele aldığım yazı dizisinin bir yerinde Mavromati ve Rum kilisesi/okulları hakkında şunları yazmışım:

"Mavromati’ nin, her yolculuk sonrası Mersin’e dönüşünü tüm kiliselerin çan çalarak kutladıkları halen efsane gibi anlatılır. Kutlanır, çünkü, gerek kiliseler gerekse oralarda kümelenen yatılı ve gündüzlü okulların öğrencilerinden ihtiyaç duyanları giydirme, iaşelerini temin etme yükümlülüğünü zevkle yerine getiren varlıklı hayırsever, gönlü bolluğuyla ünlenen biridir.

Allah ona iki kız verdi ama erkek evladı olmadı Mavromati’ nin. Ve Damatlarından biri zengin Alman ailesinin oğlu Christmann. Diğeri ise kentin bir başka zengin ailesi Tahinci' lerin oğlu...

Mavromati neslini sürdürecek oğula hasret gitti ama büyük kızıyla evlenen Christmann’ ın çocuğu bile olmadı. Böyle olunca tüm miras şehrin en prestijli konak ta dahil olmak üzere Mavromati’ nin Tahinci ile evli kızı bayan Eleni’ye geçti. O konak 1925' te Mersin' e gelecek olan Atatürk'e tahsis edilecek ve çok sonraları el değiştiren konak sonunda kültür Bakanlığınca restore edilip bugün Atatürk evi olarak düzenlenen müzeye dönüştürülecektir."*

Mavromati kurtuluş savaşından önce ölür ve Rum kilisesine gömülür (tüm mezarlıkların yeni şehir mezarlığına taşınması sırasında Mavromati anıt mezarı da mermerleri sökülerek taşınır ama yeni yerine monte edilirken bazı sütunların yürütüldüğü ortaya çıkacaktır)

1923 mübadelesiyle Rumlar ülkeyi terk etmeye zorlanınca cemaati kalmayan kilise camiye, Rum okulları da Türk okullarına dönüştürülür. (il özel idaresi işhanının yerindeki Rum Erkek Okulunun yerini Çankaya İlkokulu adı verilen okul alır.

Kilise ise önce Zafer Camii halini alır, ancak sonradan sinema, tiyatro gibi etkinliklere sahne olur.

Ve gelinir 1944'e...

Kente bir Vali çıkagelir...

Adı Tevfik Sırrı Gür' dür Valinin...

Tarih sürdükçe namının yürüyeceği eserler bırakmak ister Mersin' e...

Bunların içinde günümüze kadar ayakta duran en önemli iki eserinden biri Mersin Lisesi (1960 darbesinin ardından bazı işgüzarlar okulun adını değiştirip T.S.Gür adını verir) diğeri de Cumhuriyet Meydanına diktiği Halkevi binasıdır. (günümüzdeki adıyla Kültür Merkezi)

"Peki, Rum Ortodoks Kilisesi ile Gür' ün ve Kültür merkezinin ne ilgisi var?" diyorsanız, Siyah Beyaz Mersin adını verdiğim ve henüz kitap olarak basılmamış 'Siyah Beyaz Mersin' çalışmamdan bir bölüm anlatacaktır her şeyi:

"1944’te Mersin’e Vali olarak atanan T.S.Gür Halkevi kazandırmak için kolları sıvarken, Arap Ortodokslarına Rum Kilisesine geçmelerini teklif etti. Amacı Halkevi için uygun bulduğu yerde hareket alanını kısıtlayan kiliseyi yıkıp hayalindeki tesise katmaktı. Ancak daha önce zaten kilisenin önü ve yanını kaptıran Cemaat karşı çıktı öneriye.

Gür’ün intikamı acı oldu.

8 Şubat 1945 günü başlayan yıkım ve söküm işi kısa zamanda tamamlandı.

Rum Kilisesinin yerle bir edilip taşlarının Halkevi inşaatında kullanılma öyküsüdür bu..."**

Kısa tutmayı denediğim ancak çok önemsediğim kimi ayrıntılar yüzünden uzayan yazımın başlığındaki soruya dönecek olursak:

Sahi il özel idare iş hanının ve arkasındaki Doğu Akdenizin bir zamanlar en muhteşem kubbeli kilisesi olarak nam salan yapısının arazisi üzerinde bugün ekmeğini çıkarmaya çalışan esnafın gerçek mülk sahibi kim?

Cevapsız kalmaya mahkûm bir sorudur bu, ama yine de bazı kafaları kurcalamaya değer diye düşünüyorum...

*http://abdullahayan.wordpress.com/2011/09/30/azinlik-mallari-7-rum-ortodoks-kilisesi%E2%80%A6-mavromati%E2%80%99-den-christmann-ve-rickards%E2%80%99-lara/

**http://abdullahayan.wordpress.com/2011/09/22/azinlik-mallari-6-rum-ortodoks-kilisesinin-basina-gelenler-mavromati%E2%80%A6/

 
28 Mayıs 2014 Çarşamba 08:53
 
 
(1 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>vahap kokulu</p> <p>2014-05-28 10:25:41</p> <p>Mersin Latin Katolik Kilisesinin kuzeyindeki Kütüphane binası ,TCDD Gar bınası ve A.Perşembe İlkokuluna kadar olan bölge bu kilisenin mezarlığı imiş.Kamulaştırılmış.Acaba mezarlıktaki mezarlardaki cenazeler ne oldu</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Güneş Doğarken İşçilerle Sabah MesaisindeTarih, doğa, deniz, güneş, müzik ve dans kansere karşı birleştiİçel Soroptimist Kulübü, 'Obezite ile Savaş' semineri düzenledi.Bisiklet durursa hayat dururTarsus Sev’in Robotik Takımı’na İki Ödül BirdenMobbing ve Hukuksal Boyutu Ele AlındıGüzel Konuşma ve Diksiyon
MTSO’ya teşekkür belgesiMenderes Gönüllü Evi, Mezitli'nin Filizleri ailesine katıldıMiniklerden Büyük Nağmeler Mezitli’de 26. Jakaranda koruluğu açıldı Çalgı Çengi’nin Ünlü Oyuncuları Forum Mersin’de Hayranlarıyla Buluşuyor
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
 
 
Get our toolbar!
 
Gazete Manşetleri
 
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak04:02
  • Güneş05:46
  • Öğlen12:50
  • İkindi16:35
  • Akşam19:33
  • Yatsı21:06
 
Bumerang - Yazarkafe
 
Anket
.
 
İddaa
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Beşiktaş
28
19
7
2
64
2
Başakşehir
28
16
9
3
57
3
Fenerbahçe
28
15
8
5
53
4
Galatasaray
28
15
4
9
49
5
Trabzonspor
28
14
5
9
47
6
Antalyaspor
28
12
7
9
43
7
Gençlerbirliği
28
10
9
9
39
8
Konyaspor
28
10
9
9
39
9
Osmanlıspor FK
28
9
10
9
37
10
Kasımpaşa
28
10
7
11
37
11
K.D.Ç. Karabük
28
10
5
13
35
12
Bursaspor
28
10
5
13
35
13
Alanyaspor
28
10
4
14
34
14
Akhisar Bld.
28
9
6
13
33
15
Kayserispor
28
7
6
15
27
16
Gaziantepspor
28
7
4
17
25
17
Ç. Rizespor
28
6
6
16
24
18
Adanaspor
28
5
5
18
20
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
 
Tarihte Bugün
1903 - Ünlü İspanyol takımı Atlético Madrid'in kuruluşu
1912 - İlk defa, bir Osmanlı pilotu olan Fesa Bey Osmanlı tayyaresi ile Türk toprakları üzerinde uçtu.
1930 - İstanbul, Mecidiyeköy'deki likör fabrikası açıldı.
1937 - Guernica Bombardımanı: General Franco'ya yardım amacıyla Hitler'in talebiyle bazı gönüllü havacıların İspanya'nın Bask bölgesindeki Guernica kentini bombalaması
1961 - Yüksek Seçim Kurulu oluşturuldu.
1966 - Özbekistan Cumhuriyeti'ne bağlı Taşkent'te meydana gelen 7,5 Richter ölçeğindeki deprem neredeyse kentin tamamını yerle bir etti.
1979 - İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı 1 Mayıs kutlamalarını yasakladığını bildirdi.
1986 - Çernobil faciası: Ukrayna'nın (SSCB) Çernobil kentinde meydana gelen ve yaklaşık 7 milyon kişinin zarar gördüğü patlama nedeniyle ortaya çıkan radyoaktif bulutlardan, Türkiye de etkilendi.
1994 - Bir Çin Halk Cumhuriyeti uçağı Japonya'da düştü ve 264 kişi öldü.
1994 - Güney Afrika Cumhuriyeti'nde ilk çok ırklı seçimler yapıldı. Oyların yüzde 62'sini alan Nelson Mandela liderliğindeki Afrika Ulusal Kongresi seçimlerin galibi oldu.
2005 - Birleşmiş Milletler, CHP İstanbul Milletvekili Kemal Derviş'in BM Kalkınma Programı başkanlığına seçildiğini resmen açıkladı.
2007 - Pekin'de Olimpiyat Oyunları ateşi yakıldı.
 
Arşiv
 
Süper Loto
20.04.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu030622243337
 
On Numara
24.04.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu02030405080912171819202327333642525666686974
 
Sayısal Loto
22.04.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu051825283841
 
Şans Topu
19.04.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu091014303107
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji