MÜSİAD Mersin 18'inci Olağan Genel Kurulu gala programını gerçekleştirdi

Ana Sayfa » Gündem » Özel idare iş hanı, Zafer çarşısı, bitpazarı gerçekte kimin?... Abdullah Ayan yazdı

Özel idare iş hanı, Zafer çarşısı, bitpazarı gerçekte kimin?... Abdullah Ayan yazdı

Özel İdare İşhanı, Bitpazarı, Zafer Çarşısı..Taşları sökülen kilisenin öyküsü

 
 
Özel idare iş hanı, Zafer çarşısı, bitpazarı gerçekte kimin?... Abdullah Ayan yazdı

Başlığa konu soru ilk bakışta saçma gelebilir ama yazdıklarımı sabırla okursanız, çok daha farklı düşüneceğinizi sanıyorum.

Saydığım yerlerin hepsi iç içe geçmiş, kuzeyi İstiklal caddesi, güneyi Silifke caddesi, batısı Soğuksu caddesiyle kesilmiş bir yerleşke...

Kuzeydeki İstiklal caddesine bakan yüzünde İl Özel İdare tarafından yapılmış iki iş hanı var, iş hanlarının altından başlayıp Silifke caddesine kadar uzanan bölgede ise binlerce esnafın her gün tezgah açtığı, tamircilikten tutun da, ikinci birinci el her çeşit eşyayı sattığı sınırları ancak üç caddeyle belirlenen ama birbirinden ayrılması neredeyse imkansız bit pazarı ve Zafer Çarşıları yer alıyor.

30 Mart seçimlerinin ardından Büyükşehir Belediye sınırları il sınırına dönüşürken, il özel idareleri de bu büyükşehirlerde kapandı ve her şeyleriyle Büyükşehir Belediyelerine devredilme kararları hayata geçirilmeye başlandı.

Özel idarelerin personelinden gayrimenkullerine kadar envanteri çıkarılacak, Valiliğin koordinatörlüğünde kurulacak bir komisyon bu kurumların tasfiyesini Büyükşehir ile birlikte yapacak.

O sürece ve detaylarına girecek değilim.

Ama Mersin' den tek bir örnek vereyim: İl Özel İdaresinin bugün yer aldığı binayı bildiğim kadarıyla Valilik kullanma kararı alıyor. Çünkü bugün Valilik makamının yer aldığı yerleşkenin arkasında Vali yardımcılarıyla nüfus müdürlüğü gibi bazı kurumların mesai yaptığı binanın yıkılması, böylece tarihi değeri olan eski Valilik konağının restorasyon çalışmaları tamamlandığında, konağın denize bakan yüzünü kapatan bu binaların yıkılmasıyla eski konak yeniden şaşaalı günlere dönecek.

Projenin hayata geçmesi için Vali yardımcılarının ve Valiliğe bağlı tüm bürokratik kadroların şu anda bulundukları bina yıkılacağına göre başka bir yere taşınmaları gerekiyordu, işte tam da bu aşamada mevcut il özel idare binası imdada yetişiyor. Ama o binada bulunan ve artık Büyükşehir Belediye kadrosuna kaydırılacak personele bir yer aranırken akıla İstiklal Caddesi üstünde yer alan ve sırtını Bitpazarı ile zafer çarşısına dayayan Özel İdare İş hanları geliyor.

Büyükşehir Başkanlığı iş hanlarının boşaltılması için esnafa ihtar çekiyor ve kıyamet te böyle kopuyor.

Esnaf yıllarca kira ödedikleri ekmek teknelerinin apar topar tahliye edilmeye kalkışılmasına tepkili. Büyükşehir Belediyesi ise Özel İdareden kendisine aktarılan pek çok birim ve personele başka bir olmadığı için buraya yerleştirmeye kararlı.

Türkiye eksiği, gediği de olsa bir hukuk devleti. Hukukun işlediği yerde hiç kimse kafasına göre hareket edemez. İster devlet, ister şahıs olun, her tahliye düşüncenizin belli yol ve yöntemi, uymanız gereken yasal süreçleri var.

İşin o kısmı hukukçuları ilgilendirir.

Ama ben bu vesileyle yakın tarihin sisleri arasında unutulan, unutturulan bir gerçeği paylaşmak istiyorum.

İl Özel İdare iş hanı ile arkasındaki Zafer Çarşısı ve Bitpazarının geçmişteki durumunu, bir zamanlar kimlere ait olduğunu bilmenin Mersin gibi hafızası zayıf bir kente zarar değil aksine yarar getireceğine inanıyorum.

İl Özel İdare iş hanının üzerine kondurulduğu alan ve arkasındaki çarşıların bulunduğu tüm arazinin üzerinde, Kıbrıs' ın Baf asıllı, yerleştiği Mersin'in zamanla en zengin iş adamı konumuna gelen Mavromati (Konstantinos Mavrommatis) tarafından yaptırılmış bir kilise ve leyli (yatılı) kız-erkek çocuklarının okutulduğu iki ayrı okul bulunuyordu.

Okullardan Erkek Rum Ortodoks Okulu tam da bugün boşaltma kararı alınan Özel İdare işhanının bulunduğu arazi üzerinde yer alıyordu ve 8 sınıflı okulda 1905 yılında 120 öğrenci ana dil yunanca yanında Türkçe, Fransızca yanında pek çok alanda eğitim görüyordu. Öğrenci başına 400 lira gibi o döneme göre çok yüksek tutan okul masraflarının tamamını Mavromati' nin kurucusu olduğu bir Vakıf üzerinden karşılandığı biliniyor. Aynı alanda yer alan diğer okul Cumhuriyet dönemi Mersin eğitimine büyük katkı sağlayacak olan Rum Kız Okulu idi. Şimdi ne okullardan ne de aynı mekanda yer alan kiliseden bir iz var.

Mersin kiliselerini yıllar önce ele aldığım yazı dizisinin bir yerinde Mavromati ve Rum kilisesi/okulları hakkında şunları yazmışım:

"Mavromati’ nin, her yolculuk sonrası Mersin’e dönüşünü tüm kiliselerin çan çalarak kutladıkları halen efsane gibi anlatılır. Kutlanır, çünkü, gerek kiliseler gerekse oralarda kümelenen yatılı ve gündüzlü okulların öğrencilerinden ihtiyaç duyanları giydirme, iaşelerini temin etme yükümlülüğünü zevkle yerine getiren varlıklı hayırsever, gönlü bolluğuyla ünlenen biridir.

Allah ona iki kız verdi ama erkek evladı olmadı Mavromati’ nin. Ve Damatlarından biri zengin Alman ailesinin oğlu Christmann. Diğeri ise kentin bir başka zengin ailesi Tahinci' lerin oğlu...

Mavromati neslini sürdürecek oğula hasret gitti ama büyük kızıyla evlenen Christmann’ ın çocuğu bile olmadı. Böyle olunca tüm miras şehrin en prestijli konak ta dahil olmak üzere Mavromati’ nin Tahinci ile evli kızı bayan Eleni’ye geçti. O konak 1925' te Mersin' e gelecek olan Atatürk'e tahsis edilecek ve çok sonraları el değiştiren konak sonunda kültür Bakanlığınca restore edilip bugün Atatürk evi olarak düzenlenen müzeye dönüştürülecektir."*

Mavromati kurtuluş savaşından önce ölür ve Rum kilisesine gömülür (tüm mezarlıkların yeni şehir mezarlığına taşınması sırasında Mavromati anıt mezarı da mermerleri sökülerek taşınır ama yeni yerine monte edilirken bazı sütunların yürütüldüğü ortaya çıkacaktır)

1923 mübadelesiyle Rumlar ülkeyi terk etmeye zorlanınca cemaati kalmayan kilise camiye, Rum okulları da Türk okullarına dönüştürülür. (il özel idaresi işhanının yerindeki Rum Erkek Okulunun yerini Çankaya İlkokulu adı verilen okul alır.

Kilise ise önce Zafer Camii halini alır, ancak sonradan sinema, tiyatro gibi etkinliklere sahne olur.

Ve gelinir 1944'e...

Kente bir Vali çıkagelir...

Adı Tevfik Sırrı Gür' dür Valinin...

Tarih sürdükçe namının yürüyeceği eserler bırakmak ister Mersin' e...

Bunların içinde günümüze kadar ayakta duran en önemli iki eserinden biri Mersin Lisesi (1960 darbesinin ardından bazı işgüzarlar okulun adını değiştirip T.S.Gür adını verir) diğeri de Cumhuriyet Meydanına diktiği Halkevi binasıdır. (günümüzdeki adıyla Kültür Merkezi)

"Peki, Rum Ortodoks Kilisesi ile Gür' ün ve Kültür merkezinin ne ilgisi var?" diyorsanız, Siyah Beyaz Mersin adını verdiğim ve henüz kitap olarak basılmamış 'Siyah Beyaz Mersin' çalışmamdan bir bölüm anlatacaktır her şeyi:

"1944’te Mersin’e Vali olarak atanan T.S.Gür Halkevi kazandırmak için kolları sıvarken, Arap Ortodokslarına Rum Kilisesine geçmelerini teklif etti. Amacı Halkevi için uygun bulduğu yerde hareket alanını kısıtlayan kiliseyi yıkıp hayalindeki tesise katmaktı. Ancak daha önce zaten kilisenin önü ve yanını kaptıran Cemaat karşı çıktı öneriye.

Gür’ün intikamı acı oldu.

8 Şubat 1945 günü başlayan yıkım ve söküm işi kısa zamanda tamamlandı.

Rum Kilisesinin yerle bir edilip taşlarının Halkevi inşaatında kullanılma öyküsüdür bu..."**

Kısa tutmayı denediğim ancak çok önemsediğim kimi ayrıntılar yüzünden uzayan yazımın başlığındaki soruya dönecek olursak:

Sahi il özel idare iş hanının ve arkasındaki Doğu Akdenizin bir zamanlar en muhteşem kubbeli kilisesi olarak nam salan yapısının arazisi üzerinde bugün ekmeğini çıkarmaya çalışan esnafın gerçek mülk sahibi kim?

Cevapsız kalmaya mahkûm bir sorudur bu, ama yine de bazı kafaları kurcalamaya değer diye düşünüyorum...

*http://abdullahayan.wordpress.com/2011/09/30/azinlik-mallari-7-rum-ortodoks-kilisesi%E2%80%A6-mavromati%E2%80%99-den-christmann-ve-rickards%E2%80%99-lara/

**http://abdullahayan.wordpress.com/2011/09/22/azinlik-mallari-6-rum-ortodoks-kilisesinin-basina-gelenler-mavromati%E2%80%A6/

 
28 Mayıs 2014 Çarşamba 08:53
 
 
(1 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>vahap kokulu</p> <p>2014-05-28 10:25:41</p> <p>Mersin Latin Katolik Kilisesinin kuzeyindeki Kütüphane binası ,TCDD Gar bınası ve A.Perşembe İlkokuluna kadar olan bölge bu kilisenin mezarlığı imiş.Kamulaştırılmış.Acaba mezarlıktaki mezarlardaki cenazeler ne oldu</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Miniklerden Büyük Nağmeler Mezitli’de 26. Jakaranda koruluğu açıldı Çalgı Çengi’nin Ünlü Oyuncuları Forum Mersin’de Hayranlarıyla Buluşuyor Çocukların isteğiyle Mezitli'ye kar yağdıAkdeniz İlçe Teşkilat İçi Eğitim Ve Referandum Hazırlık Toplantısını GerçekleştirdiÖzturan,10 Ocak Çalışan Gazeteciler Gününü KutladıMESİAD Başkan Vekili Hasan Engin, 10 Ocak Çalışan Gazeteciler gününü kutladıErcik, 'Güçlü Bir Demokrasi Güçlü Bir Basın İle Mümkündür'Facebook messenger'de sohbet odaları başlıyorBu bilgisayar saniyede 93 trilyon işlem yapıyorGalaxy S7 dört farklı versiyonla geliyorLamborghini mi, Ferrari mi?
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
 
 
Get our toolbar!
 
Gazete Manşetleri
 
Bumerang - Yazarkafe
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak06:04
  • Güneş07:42
  • Öğlen13:04
  • İkindi15:49
  • Akşam18:06
  • Yatsı19:34
 
Anket
.
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Beşiktaş
18
12
5
1
41
2
Başakşehir
18
11
6
1
39
3
Galatasaray
18
11
3
4
36
4
Fenerbahçe
18
10
5
3
35
5
Antalyaspor
18
8
4
6
28
6
Konyaspor
18
7
6
5
27
7
Bursaspor
18
8
3
7
27
8
Osmanlıspor FK
18
6
8
4
26
9
Trabzonspor
18
7
3
8
24
10
K.D.Ç. Karabük
18
7
3
8
24
11
Gençlerbirliği
17
5
7
5
22
12
Akhisar Bld.
18
5
6
7
21
13
Kasımpaşa
18
6
3
9
21
14
Alanyaspor
18
5
3
10
18
15
Ç. Rizespor
18
4
4
10
16
16
Adanaspor
18
3
5
10
14
17
Kayserispor
18
3
4
11
13
18
Gaziantepspor
17
3
2
12
11
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
 
Tarihte Bugün
1679 - İngiltere Kralı II. Charles parlamentoyu feshetti.
1848 - Kaliforniya'da altın bulundu.
1921 - Ankara-Sivas demiryolunun inşasına ilişkin yasa TBMM'de kabul edildi. Hattın inşası 1930 yılında tamamlandı.
1921 - Çerkez Ethem'in güçleri dağıtıldı.
1924 - Rusya'da St. Petersburg şehrinin adı, devrimci liderin (V.İ. Lenin) anısına Leningrad olarak değiştirildi.
1927 - Eczacılar ve eczaneler hakkında kanun Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabul edildi.
1927 - Alfred Hitchcock'un ilk filmi The Pleasure Garden Birleşik Krallık'ta gösterime girdi.
1935 - İlk kutu bira, Krueger Brewing Company tarafından Richmond, Virjinya'da (Amerika Birleşik Devletleri) satışa sunuldu.
1938 - İzmir Telefon Şirketi hükümetçe satın alındı.
1943 - II. Dünya Savaşı: Franklin D. Roosevelt ve Winston Churchill'in katıldığı Casablanca Konferansı sona erdi.
1946 - Birleşmiş Milletler, Uluslararası Atom Enerjisi Komisyonu'nu kurdu.
1946 - Cumhuriyet Halk Partisi Sanat Ödülü'nü 35 Yaş şiiriyle Cahit Sıtkı Tarancı kazandı.
1949 - Behçet Kemal Çağlar Cumhuriyet Halk Partisi'nden ve milletvekilliğinden istifa etti.
1955 - Zonguldak'ta, Ereğli Kömür İşletmelerine bağlı Gelik ocağındaki grizu patlamasında 52 madenci öldü, 19 madenci yaralandı.
1956 - Eskişehir Cezaevi'nde 388 mahkum ayaklandı.
1959 - İstanbul Küçükyalı'da Neşe Sineması çöktü; 37 kişi öldü, çok sayıda kişi yaralandı.
1961 - Yassıada duruşmalarında Başsavcı Altay Ömer Egesel, Adnan Menderes'in idamını istedi.
1961 - Marilyn Monroe ile Arthur Miller boşandılar. Çift beş yıldır evliydi.
1963 - Çatalca'da kara saplanan trenle ilgili haber yapmak için 23 Ocak'ta gazetelerinden ayrılan Hürriyet gazetesi yazarı Yüksel Kasapbaşı ile foto muhabiri Abidin Behpur ve aracın sürücüsü Yüksel Öztürk'ün donmuş cesetleri, Çatalca yakınlarında bulundu.
1966 - Hindistan havayolları'na ait Boeing 707 tipi bir yolcu uçağı, Bombay-New York seferini yaparken İsviçre'nin Cenova kentine inmeye hazırlandığı sırada, Alp dağlarının Mont Blanc tepelerine çarparak düştü: 117 kişi öldü.
1967 - Üniversite öğrencileri, Türkiye Milli Talebe Federasyonu'na karşı tutumu protesto ettiler. Ankara'da bir miting düzenlediler. Türkiye Milli Talebe Federasyonu 19 Ocak günü polis tarafından mühürlenmiş, 21 Ocak günü de beş yöneticisi tutuklanmıştı.
1972 - Mahir Çayan'a dedesinden kalan mirasa sıkıyönetim mahkemesi tarafından el konuldu.
1972 - İsmet İnönü "Siyasi suçlar için idam olmamalı" dedi ve sıkıyönetimin kaldırılmasını istedi.
1972 - Guam ormanlarında 2. Dünya Savaşı'ndan beri teslim olmamak için saklanan bir Japon askeri bulundu.
1978 - Sovyetler Birliği'ne ait nükleer reaktör taşıyan Cosmos 954 adlı uydu Dünya atmosferine girerken yanarak parçalandı, radyoaktif serpintileri Kanada'nın kuzeybatısına yayıldı. Dağılan parçaların ancak %1'i toplanabildi.
1980 - Başbakan Süleyman Demirel başkanlığındaki hükümetçe alınan ve 24 Ocak Kararları olarak bilinen ekonomik istikrar programı kamuoyuna açıklandı.
1983 - 1. Ordu ve İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı Cumhuriyet gazetesinin basımı, yayımı ve dağıtımını yasakladı. Nadir Nadi ve yazı işleri müdürü Okay Gönensin hakkında dava açıldı.
1984 - Macintosh bilgisayarlar piyasaya sürüldü.
1986 - Voyager 2 uydusu, Uranüs'ün 81.500 km yakınından geçti.
1989 - Seri katil Ted Bundy, 1978'de 12 yaşındaki Kimberley Leach'i kaçırıp öldürmek suçundan, Florida'da elektrikli sandalye ile idam edildi.
1993 - Milliyetçi Çalışma Partisi, adını Milliyetçi Hareket Partisi olarak değiştirdi.
1993 - Gazeteci ve yazar Uğur Mumcu, otomobiline yerleştirilen bombanın patlaması sonucu öldürüldü.
1994 - Türkiye'nin ilk haberleşme uydusu TÜRKSAT-1, fırlatıldıktan 12 dakika 12 saniye sonra okyanusa düştü.
2001 - Diyarbakır Emniyet Müdürü Gaffar Okkan, 4 koruması ve şoförü, uğradıkları silahlı saldırıda öldürüldü.
2004 - NASA'nın Opportunity adlı aracı, ikizi Spirit'ten iki hafta sonra Mars yüzeyine indi.
2006 - Kuveyt Parlamentosu, dokuz gün önce ölen Şeyh Cabir el Ahmed el Sabah'ın yerine geçen Emir Şeyh Saad el Abdullah'ı azletti. Parlamento, oybirliğiyle aldığı karara gerekçe olarak 75 yaşındaki Emir'in sağlık durumunun kötü olmasını gösterdi.
2006 - İran'ın güneybatısındaki Ahvaz kentinde meydana gelen iki patlamada 8 kişi öldü, 40'tan fazla kişi de yaralandı.
2008 - Gaziantep'te, terör örgütü El-Kaide'ye yönelik eş zamanlı on sekiz ayrı operasyonda bir polis şehit oldu, yedi polis ile bir vatandaş yaralandı. Operasyonda, dört kişi ölü ele geçirildi, on dokuz kişi gözaltına alındı.
41 - Caligula lakabıyla tanınan, zalimliği, despotluğu ve deliliği ile ünlü Roma İmparatoru Gaius Julius Caesar Augustus Germanicus muhafızları tarafından öldürüldü.
 
Arşiv
 
Süper Loto
19.01.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu010727325051
 
On Numara
23.01.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu05091020252627343839404447535562646670717480
 
Sayısal Loto
21.01.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu222331354348
 
Şans Topu
18.01.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu030419232908
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji