Hizmet sektörü güven endeksi 98,8 oldu

Ana Sayfa » Gündem » Tevfik Sırrı Gür partizan Vali miydi? Abdullah Ayan yazdı

Tevfik Sırrı Gür partizan Vali miydi? Abdullah Ayan yazdı

Efsane Valinin bilinmeyen yüzü, 1946 yılındaki çok partili ilk seçim ve Mersin'deki partizan uygulamalar

 
 
Tevfik Sırrı Gür partizan Vali miydi? Abdullah Ayan yazdı
Son yıllarda farklı bir Tevfik Sırrı Gür portresini ortaya çıkarmaya ve bunu da tek taraflı biçimde şartlandırılmaya çalışılan kamuoyuyla paylaşmaya çalışıyorum.

Kimseyle kişisel derdim yok.

Ama çok eski dönemlere bile gitmeyen, böylesine yakın tarihe ait gerçeklerin ters yüz edilmesi, çoğu yalan yanlış bilgilerin geçen zaman içinde gerçekmiş gibi iz bırakma tehlikesini barındırıyor.

Tek parti dönemini cilalayıp önümüze getirenlerin tek tipleştirmeye çalıştıkları ve tarih diye dayattıkları dışında yaşananlar var. Karınca kararınca bunu ortaya çıkarmaya çalışıyorum.

Zorlukları olan bir çaba bu, farkındayım. Ama bedeli ne olursa olsun, gelecek nesillerin olanları ayna tutar gibi görmeleri gerekiyor. Ancak o zaman acı, tatlı yanlarıyla bir dönemi aydınlatmış aydınlatmakla da kalmayıp bizden sonrakilere daha bir “hoş seda” bırakacağız havasını soluduğumuz gök kubbeden.

Yıllardır cevap bulmaya çalıştığım soru şuydu:

Eski dönemlerden vazgeçtim Cumhuriyet’ ten itibaren onca Valinin gelip geçtiği Mersin’ de neden hiç birinin adı Gür kadar etki yaratmadı? Toplasanız tüm hizmeti 3 yılı bulmaz bir Vali, üstelik kentin en yokluklarla geçen en karanlık, en baskıcı döneminde görevliyken nasıl oldu da Mersin’den ayrıldıktan uzun yıllar sonra efsane haline getirildi?

İhracatçıların yıllarca okul yaptırma fonunda biriktirdikleri paralara, iş adamlarının katkısını sağlayarak tamamlanan Mersin Lisesine veya temelini atmaktan başka katkısı olmayan üstelik kendisinin kentten ayrılmasından beş yıl sonra ve DP Hükümetinin aktardığı kaynakla tamamlanan Şehir Stadyumuna nasıl oldu da uzun yıllar sonra bir sabah “efsane” ilan edilen Valinin adı verildi?

Soruların yanıtı 1960 darbesinden sonra estirilen rüzgâra ve o rüzgârın Mersin’ deki önemli yaratıcılarından Şinasi Develi’ nin çabalarında gizli.

Hakkını vermeliyim. Şinasi Develi ve onun kaleme aldığı bir dönem Mersin’ini yansıttığını iddia ettiği kitaplar olmasa Tevfik Sırrı Gür’ün esamisi okunmazdı.

4 Ağustos 1951 günü Demokrat Parti Mersin teşkilatının yayınladığı tarihi belgedeki hepsi birbirinden ağır 11 maddelik bildirinin bir yerinde ifadesini bulan;

“Memleketin ticaret âlemi adeta haraca bağlanarak, ihracat ve ithalat malları üzerinden yüzde bir buçuk prim alınmış; bisiklet, otomobil, kamyon sahipleri lastik buhranı içinde kıvranırken 4-5 liralık bir bisiklet lastiğinden ayrıca 10-20 lira, bir tek kamyon lastiğinden 1500 liraya kadar vergi alınmıştır. Mersin’den sevk edilen sebze, limon ve portakalın her sandığından 15-25 kuruş, kadınlarımızın dikiş makarasından, köylünün dokuyacağı bez ipliğinden, Sümerbank’ın basma ve bezlerinden muayyen zoraki vergiler toplanmış, köylülerimiz gaz bulamadıkları için çıra yakarken petrolün tenekesinden 100 kuruş alınmıştır. Hatta ve hatta -Mersin’de o günlerde bulunmayanlar inanmayacaklardır- halkın yiyeceği bir lokma ekmek bile ihmal edilmemiş her ekmekten bir kuruş vergi zam edilmiştir.”

Aslında T.S.Gür dönemi ile ilgili sorulacak yığınla soru, araştırılması gereken o kadar konu var ki; ileride o sancılı günlerin başlı başına araştırma konusu yapılacağına inanıyorum. Örneğin Lise inşaatından kaydırılan malzeme, Ermeni Kilisesinin sökülen taşları ve iş aleminden nazik biçimde toplanan paralarla yapılan ve Lise, Stadyumdan çok damgasını vurduğu her şeyiyle Gür’ ün eseri kabul etmemiz gereken Halkevi –günümüzdeki Kültür Merkezi- dururken Valinin adı neden oraya değil de 1960 darbesinin ardından kimlerin gayreti, talimatı, eliyle Şehir Stadyumuna ve Mersin Lisesine verildi?

Bunlar daha önce de ele aldığım ve mutlaka yanıtı bulunması gereken zor sorular.

Bu kez bambaşka yanıyla ele almak istiyorum Tevfik Sırrı Gür’ ü…

Ülkenin ilk kez gittiği çok partili “oyların açık, sayımın gizli” olarak bildiğimiz 1946 seçimleri sırasında Mersin Valiliği koltuğunda oturan Gür’ ün o seçimlerde yüklendiği rol ve geniş halk kesimlerine, özellikle de muhalif diye yaftalanan Demokrat Partililere reva görülen muamelelere.

Propoganda çalışmalarına katılan Demokrat Partilileri yayınlandığı bildiriyle Ceza Kanununun 141-142. Maddeleri uyarınca yargılanacakları tehdidinde bulunacak kadar kendisini tek parti ile özdeşleştiren, Celal Bayar’ı dilekçedeki imza eksik diye Mersin’de konuşturmayacak kadar ileri giden Vali Gür’ü hem de öyle birilerinin hafızalarına güvenip, kurdukları hayallerle değil, tümü gerçek belgelerle yansıtmaya çalışacağım.

İlk belge 2.dünya savaşı nedeniyle riskli İstanbul Heybeliada’ dan Mersin kışlasına nakledilen Deniz Harp Okulu Komutanlarından Celaleddin Orhan’ ın “Bir Bahriyelinin anıları” adı altında topladığı ve 2001 yılında yayınlanan kitabından…

Orhan bu kitabında yaklaşmakta olan 1946 seçimleri arifesinde Mersin’de yaşadığı hayli önemli bir olayı tüm detaylarıyla yazmakta.

Anlattıklarından yola çıkarsak aylardan Temmuz ve Mersin çok partili yaşamın ilk demokrasi sınavına çok renkli, heyecanlı, hatta yer yer bel altı vuruşların tansiyonu tehlikeli doruklara çıkardığı bir seçime doğru adeta koşmakta.

Yukarıda alıntıladığım 1951 Demokrat Parti bildirisinden yıllar önce muhalifler CHP’ yi Gür’ün halkı canından bezdiren uygulamaları, Deli Dumrul misali saldığı vergiler nedeniyle yerden yere vurmakta.

İşte bu ahval ve şerait içinde ve sıcaktan bunaldığı bir Temmuz ikindisi Deniz Harp Okulu Komutanlığına vekâlet eden Orhan’ın kapısı çalınır. Komutanlık Mersin genelinde taşıdığı rütbe sebebiyle o günlerde Garnizon Komutanlığı sıfatını da taşımaktadır ve hiyerarşi gereği il sınırlarındaki tüm askeri birlikler ona ve o da emir komuta anlamında şekil olarak Mersin Valisine bağlı.

Gerisini ve yaşananları Orhan’ın katıldığı Kurtuluş Savaşından başlayarak tanık olduğu tüm olayları anlattığı “Bir Bahriyelinin Anıları” kitabındaki bölümden okuyalım:

**

Bir sonraki bölümde, Garnizon komutanı sıfatıyla Orhan’dan askeri güç desteği isteyen Valiye “Milletin düşmana karsı kullanmak üzere askerine verdiği silah, hiçbir zaman kendisine tevcih edilemez. Tabi millet ve memleket hainleri hariç. Milletimin kanını dökmektense; tahrikçi ve müşevvikleri bertaraf etmeyi tercih ederim olur biter.” Diyecek kadar onurlu,

“tahrikçi kim?” diye soran Gür’e “baş tahrikçi sizsiniz” cevabını yapıştıracak kadar cesur Orhan’ın anılarını bulacaksınız.

 
 
28 Haziran 2012 Perşembe 11:35
 
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Toroslarda yüzme kursları başladıToroslar’da, Yapılandırma Başvuruları BaşladıGüneş Doğarken İşçilerle Sabah MesaisindeTarih, doğa, deniz, güneş, müzik ve dans kansere karşı birleştiİçel Soroptimist Kulübü, 'Obezite ile Savaş' semineri düzenledi.Bisiklet durursa hayat dururTarsus Sev’in Robotik Takımı’na İki Ödül BirdenMobbing ve Hukuksal Boyutu Ele AlındıGüzel Konuşma ve Diksiyon
MTSO’ya teşekkür belgesiMenderes Gönüllü Evi, Mezitli'nin Filizleri ailesine katıldıMiniklerden Büyük Nağmeler
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
 
 
Get our toolbar!
 
Gazete Manşetleri
 
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak03:15
  • Güneş05:18
  • Öğlen12:55
  • İkindi16:47
  • Akşam20:13
  • Yatsı21:59
 
Anket
.
 
İddaa
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Beşiktaş
34
23
8
3
77
2
Başakşehir
34
21
10
3
73
3
Fenerbahçe
34
18
10
6
64
4
Galatasaray
34
20
4
10
64
5
Antalyaspor
34
17
7
10
58
6
Trabzonspor
34
14
9
11
51
7
Akhisar Bld.
34
14
6
14
48
8
Gençlerbirliği
34
12
10
12
46
9
Kasımpaşa
34
12
7
15
43
10
Konyaspor
34
11
10
13
43
11
K.D.Ç. Karabük
34
12
7
15
43
12
Alanyaspor
34
12
4
18
40
13
Osmanlıspor FK
34
9
11
14
38
14
Kayserispor
34
10
8
16
38
15
Bursaspor
34
11
5
18
38
16
Ç. Rizespor
34
10
6
18
36
17
Gaziantepspor
34
7
5
22
26
18
Adanaspor
34
6
7
21
25
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
 
Tarihte Bugün
1763 - Macaristan'da deprem.
1838 - I. Victoria 18 yaşında Birleşik Krallık tacını giydi. Kraliçe 20 Haziran'da tahta çıkmıştı ve ülkesinin tarihinde en uzun süre saltanat sürmüş hükümdar olacaktır.
1841 - Giselle balesinin prömiyeri ilk kez Paris'teki Théâtre de l'Académie Royale de Musique tiyatrosunda yapıldı.
1862 - Tasviri Efkar gazetesi, Şinasi tarafından çıkarılmaya başlandı.
1894 - İşçi Bayramı, Amerika Birleşik Devletleri'nde resmi tatil olarak kabul edildi.
1895 - El Salvador, Honduras ve Nicaragua birleşerek Orta Amerika Birliğini kurdular.
1914 - Avusturya arşidükü Franz Ferdinand ve karısı Sophia'nın, Gavrilo Princip adlı bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürülmesi üzerine I. Dünya Savaşı başladı.
1919 - I. Dünya Savaşı sonunda, İtilaf Devletleri ile Almanya arasında Versay Barış Antlaşması imzalandı.
1921 - İzmit'in kurtuluşu
1923 - Darülfünun Mustafa Kemal'e "Fahri Müderrislik Şahadetnamesi" gönderdi.
1926 - Yeni Ticaret Kanunu kabul edildi.
1928 - Almanya'da sosyalist Herman Müller şansölye olarak göreve başladı.
1931 - İspanya'da genel seçimleri sosyalistler kazandı.
1933 - Anıtlar Yüksek Kurulu oluşturuldu.
1936 - Japonya, Kuzey Çin'de Mengjiang adında bir kukla devlet kurdu.
1938 - Türk Basın Birliği Kanunu kabul edildi.
1938 - Chicora-Pensilvanya'da boş bir araziye 450 tonluk meteor düştü.
1940 - Romanya, Basarabya (bugünkü Moldova) bölgesini Sovyetler Birliği'ne bıraktı.
1943 - Şair Yahya Kemal,Cumhuriyet Halk Partisi'nin sanat danışmanı oldu.
1943 - Diyarbakır-Batman demiryolu ulaşıma açıldı.
1948 - Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti, Komünist Bloğu oluşturan Kominform'dan ihraç edildi.
1950 - Seul, Kuzey Kore birliklerince ele geçirildi.
1963 - Kürt devleti kurmak için örgütlendikleri iddiasıyla 12 kişi gözaltına alındı.
1965 - Toplum polisine tam otomatik tabanca ve zırhlı araçlar verilmesi kararlaştırıldı.
1967 - İsrail, doğu Kudüs'ü ele geçirdi.
1968 - Yunus Nadi Armağanı'nı Yorgun Savaşçı romanıyla Kemal Tahir kazandı.
1969 - Stonewall ayaklanmaları başladı.
1971 - Türkiye'de afyon ekimi yasaklandı.
1978 - Kıbrıs'ın Sesi Radyosu 14 yıllık yayın hayatına son verdi.
1981 - Tahran'da İslam Cumhuriyeti Partisi merkezinde bomba patladı; 72 politikacı ve görevli öldü.
1982 - Televizyon, radyo ve gazetelerde banker reklamlarının yapılması yasaklandı.
1983 - "Az Gittik Uz Gittik" adlı kitabında komünizm propagandası yaptığı iddiasıyla yargılanan Aziz Nesin beraat etti.
1984 - 13 ilde sıkıyönetim kaldırıldı. Bu illerden 7'sinde olağanüstü hal ilan edildi; 4 ilde uygulanmakta olan olağanüstü hal uygulamasına ise son verildi.
1984 - "Sansür ve sürgün kararnamesi" nin ilk uygulamasında 2000'e Doğru ve Halk Gerçeği dergileri süresiz kapatıldı.
1989 - Natanz Olayı
1994 - Doğan Şirketler Grubu sahibi Aydın Doğan Hürriyet Holding'in yüzde elli hissesini satın aldı.
1997 - Aydın Doğan Vakfı Uluslararası Karikatür Yarışması'nı Atilla Peken kazandı.
1997 - Mike Tyson, boks maçının üçüncü raundunda rakibi Evander Holyfield'in kulağını ısırdı ve diskalifiye oldu.
2000 - Amerika Birleşik Devletleri, Küba'ya karşı 41 yıldır uyguladığı ambargoyu yumuşatma kararı aldı.
2004 - 17. Nato zirvesi İstanbul'da başladı.
2005 - Kanada, aynı cinsler arasında evliliği yasal kılan üçüncü ülke oldu.
2006 - Montenegro, Birleşmiş Milletler'e 192. üye ülke olarak kabul edildi.
2009 - Brezilya, 2009 FIFA Konfederasyon Kupasını kazandı.
 
 
Arşiv
 
Bumerang - Yazarkafe
 
Süper Loto
22.06.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu030520374448
 
On Numara
26.06.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu01070814171819283031344145464851525559606575
 
Sayısal Loto
24.06.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu071022233045
 
Şans Topu
21.06.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu030417193310
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji