Bakan Elvan’dan Emeklilere TOKİ Müjdesi

Ana Sayfa » Gündem » T.S.Gür partizan mıydı? 1946 seçimleri ve Mersin… -2..Abdullah Ayan yazdı

T.S.Gür partizan mıydı? 1946 seçimleri ve Mersin… -2..Abdullah Ayan yazdı

1946 seçimleri öncesinde Mersin'de yaşananlar, Celal Bayar hangi gerekçeyle konuşturulmadı, Gür'ün başlattığı cadı avı tutuklananlar..

 
 
T.S.Gür partizan mıydı? 1946 seçimleri ve Mersin… -2..Abdullah Ayan yazdı
Çok partili hayatın ilk seçimlerine giden süreç 10 Haziran 1946 günü Meclisin kabul ettiği yasayla başlar.

Aslında baskın bir seçimdir bu ve Demokrat Partinin teşkilatlanmasına, nefes almasına olanak vermemeyi amaçladığı yönünde ciddi kaygılar vardır.

Zaten Meclis görüşmeleri sırasında DP temsilcileri seçimler için en azından 4 aylık bir hazırlık dönemi için ısrarlı olmuş ancak bu konuda CHP “bir an önce” düşüncesinden taviz vermemiştir.

Sonunda 21 Temmuz Pazar günü yapılacak seçim kararını alıp dağılır Meclis…

Böylece CHP ve DP’ nin amansız mücadelesi de başlamış olur.

Daha ilk gün Milletvekili adaylarını Genel Merkezin belirleyeceği CHP’ nin kapısını 800 kişi çalar. Listelerin kesinleşeceği güne kadar 1500’ ü bulur müracaatçı.

DP ise aday listelerini tek parti döneminin tipik uygulamasına inat yerel teşkilatlara bırakacağını açıklar.

Ardından seçim sabahına kadar sürecek hayli ilginç, yoğun ama hepsinden önemlisi alabildiğine gergin bir kampanya dönemi başlar.

Gerginlik dolu renkliliğin en çok yaşandığı kentlerden biri de Mersin’dir.

İlk iş olarak İl Seçim Kurulu belirlenir. Yasa gereği Seçim Kurulu Belediye Meclis üyelerinin kendi aralarından seçecekleri 5 kişiden oluşacaktır. Gereğini de yapar Mersin Belediye Meclisi; tümü CHP’ nin ağır toplarından oluşan heyet belirlenir. Belediye Başkanı Fuat Morel, CHP il Başkanı Dr. Mahmut Develi, Fahri Arıkan, Sadık Kılınçoğlu ve Kadri Sabuncu kurulu oluşturur. (Adil bir seçimin yapılmasına nezaret edecek kurulda yer alan Mahmut Develi, CHP Milletvekili adayı olacaktır birkaç gün sonra)

Seçim kurulu, seçmen listeleri derken Mersin merkez ve köylerinde 32, Tarsus’ ta 36 bin kişinin oy kullanacağı, toplam 133.833 seçmenin 7 Milletvekilini belirleyeceği kıyasıya yarış başlar. (O günleri yansıtması bakımından nüfus projeksiyonu ile ilgili birkaç rakam vermekte yarar var: Mersin merkez köyleriyle birlikte 65.920 nüfusa sahiptir ve bu nüfusun 29.672’si şehir merkezinde 36.248’i merkez sınırları içinde kabul edilen köylerde yaşamaktadır)

Propaganda döneminin başlamasıyla ülke genelinde olduğu gibi Mersin gerilimi hayli yüksek gelişmelere sahne olacaktır.

Bu gerilimde saflar da belirginleşir kısa zamanda:

Bir yanda varlığını CHP’ye borçlu jandarmasından polisine, düz memurundan devletin Valisine kadar bürokrasi, öte yanda zulümden yokluktan, karaborsadan Sıtkı sıyrılmış, gelecekle ilgili umutlarını DP’nin olası iktidarına bağlayan geniş kitleler. O cephede kimler yoktur ki, muhafazakarlar, liberaller hatta solcular…

İşte bu hava içinde geçen yaklaşık bir aylık seçim dönemiyle ilgili Mersin’de yaşanan ilginç olaylara birkaç örnek verdikten sonra İl Valisi ile Garnizon Komutanı sıfatını taşıyan Deniz Harp Okulu komutanını karşı karşıya getiren o 19 Temmuz 1946 günündeki diyaloglara noktasına dokunmadan yer vermek istiyorum.

Bir aylık kampanya döneminde yaşananları ortaya koymak, belgelendirmek bir yanıyla geleceğin tarafsız, objektif yakın dönem Mersin tarihi bakımından da önemli diye düşünüyorum…

29 Haziran 1946 günü DP lideri Celal Bayar seçim kampanyasını Adana’dan başlatır. Uçakla gelir Adana’ya. Burada kalabalık halk kitlesine seslendikten sonra Osmaniye ve Ceyhan mitinglerine de katılır.

Bir süre sonra İstanbul gazeteleri Bayar’ın Mersin’de konuşturulmadığı iddiasını atar ortaya.

İddianın doğru olduğunu, dönemin Mersin Valisi Tevfik S. Gür’ün kendisini savunurken yaptığı açıklama da teyit etmektedir aslında. Bir başka ifadeyle tek parti döneminin Valisi aslında “inkarla gelen ikrarın” örneğini verir.

İstanbul Gazetelerinde yer alan Bayar’ın Mersin’de konuşturulmadığı iddiasına karşı kendisinden açıklama isteyen CHP yandaşı gazetelere şunları söyler Vali Gür:

“İçtimai Umumiye kanununun (günümüzdeki gösteri ve toplantı kanunu) 2. maddesine göre bir toplantı yapılıp söylev verilmek isteniyorsa üç imzalı istida (dilekçe) ile söylevin verileceği yer ve zamanı bildirmek lazımdır. 4. Maddeye göre de istidanın 48 saat önce verilmesi gerekir. Halbuki Demokrat Parti lideri beyannamesini 29 Haziran saat 10.30’da vermiştir ve tek imza taşımakta idi. İstidada toplantının gün ve saati de beyan edilmemişti. Bunun üzerine yapacakları toplantının kanunsuz olacağını bildirdim. Mesele bundan ibarettir”

Gür’e göre büyütülecek şey yoktu ve belirlenen kurallara uygun olmayan talebin reddinden ibaretti mesele ama lideri konuşturulmayan DP ve Bayar açısından çok daha derin etkileri oldu o yaşanan yasaklamanın.

Nitekim 5 yıl sonra Cumhurbaşkanı sıfatıyla ve Deniz Kuvvetleri Komutanının eşliğinde Mersin’e gelen Bayar 21 Mayıs 1951 günü halka hitabında o 30 Haziranı anımsatırcasına; “1946’ da bir gece vakti sizleri ziyaret etmiştim. O zaman yeni dönemin eşiğinde yeni bir seçime giriliyordu ve halk kendisine yarayan prensipleri öğrenmek için çok iştahlıydı.” diyecekti.

**

1946 seçim kampanyasında CHP devleti ve mevcut düzeni savunma pozisyonunda kalırken, en büyük şikâyetleri DP’nin inanılmaz vaatlerle halkı kandırdığı iddiasına dayanıyordu.

Karaborsanın, yokluğun yeterince can acıttığı o günlerde DP geniş kitlelere her türlü vaadi bol keseden vermekte beis görmüyordu. (Örneğin her türlü mensucatın karaborsaya düştüğü, halkın kaput bezi bulamadığı için ölülerini kefensiz gömdüğü bir dönemdi ve muhaliflere yeterince malzeme vardı)

Başta Gür ve emrindeki bürokrasinin elinden gelen tek şey ise, yoğun propaganda bombardımanıyla köylere kadar yayılan bu ‘münafık!’ muhalifleri bir biçimde yıldırmak, frenlemektir

Yayınlanan Valilik kararıyla köylere konuşmaya gidenlerin partilerince yetkilendirildiklerine dair belge zorunluluğu, alınan önlemlerden sadece biridir o günlerde.

Vali Gür bununla da kalmaz. 5 Temmuz 1946 günü bir bildiriyle, halkın kanunlara saygısını zaafa düşürecek davranışlara asla müsamaha edilmeyeceğini duyurur. Kanunlara saygıdan söz eder ama bildiriye göz atıldığında meramın başka olduğu rahatlıkla anlaşılacaktır:

Şöyle deniyordu Gür imzalı tebliğde:

“Seçim sebebiyle şehirlerde ve bilhassa köylerde yapılmakta olan propaganda ve konuşmalar yolunu sapıtarak, ormanların tekrar serbest bıraktırılacağı, keçilerin ormandan çıkartılmayacağı, köy okullarının Hükümet tarafından yaptırılacağı, şekerin 30 kuruşa halka yedirileceği ve 926-941 askerlerin terhis edileceği, vergilerin azaltılacağı şeklinde halka vaatlerde bulunulmakta, yazıldıkları partiden istifa edenlerle verdikleri sözlere aykırı hareket edenlerden ceza alınacağı ve dövüleceği gibi tehditler yapılmakta olduğunu bir çok köy ve köylüden aldığım raporlardan öğrenmekteyim.

Kurumların program içinde propaganda yaparak fazla taraf kazanmaya çalışmaları ne kadar faziletli, meşru ve medeni bir hak ise bu propagandanın Cumhuriyet kanunlarına karşı halkın inancını ve saygısını zaafa düşürecek şekle sokulması da halkımızın henüz inkişafa başlayan medeni ve siyasi duyguları üzerinde o derecede kötü ve zararlı tesirler yapmakta ve aynı zamanda Türk Ceza Kanunun 141, 142 ve 143. Maddelerini değiştiren kanuna göre suç teşkil etmektedir.

Kanaatlere, takdirlere, fikirlere ve kanun çerçevesi içinde söz ve münakaşa hürriyetine saygı göstermek Cumhuriyet rejiminin dilek ve gayesidir.

Ancak bu hak ve hürriyet perdesi arkasına geçerek halkımızı kanunlar ve hükümet aleyhine harekete geçirmeğe çalışmak vefalı ve samimi hareket değildir.

Köyünüzde ve muhitinizde bu şekilde konuşan insanları dinlememek ve konuşulanlarla konuşanlar hakkında hemen bir zabıt varakası tutularak hemen en yakın idare ve zabıta merkezine vermek, köy ve mahalle kanuni ve halkın yurttaşlık vazifesidir.

Halkın bir araya toplanarak bu tavsiyemin kendilerine okunmasını ve iyice anlatılmasını dilerim.

Vali Tevfik Sırrı Gür”

Olduğu gibi alıntıladığım ve ne garip Mc Carty dönemiyle aynı günlerde Mersin’de başlatılan cadı avını özlü biçimde yansıtmaktadır o belge.

Gür tebliğ yayınlar da durumdan vazife çıkaracak görevliler boş mu durur?

Resul Köyüne propaganda için giden Hüseyin Yıldırım’ın başına gelenler gerçekten ibretliktir. İktidara geldiklerinde şekeri 17,5 kuruşa indireceklerini, köy çocuklarının orta ve liselerde parasız okutulacağını, zengin ve fakiri bir tutacaklarını, zengin mallarını taksim edecekleri iddiasıyla ve parti adına köy teşkilatını oluşturmak üzere geldiğini söyleyen gariban tutulan bir tutanakla Savcılığa teslim edilir ve 17 Temmuz günü tutuklanarak cezaevine atılır.

Devam edeceğim demokrasi tarihimizin bu emekleme döneminin Mersin perdesini aralamaya…

 
 
3 Temmuz 2012 Salı 08:54
 
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Tarih, doğa, deniz, güneş, müzik ve dans kansere karşı birleştiİçel Soroptimist Kulübü, 'Obezite ile Savaş' semineri düzenledi.Bisiklet durursa hayat dururTarsus Sev’in Robotik Takımı’na İki Ödül BirdenMobbing ve Hukuksal Boyutu Ele AlındıGüzel Konuşma ve Diksiyon
MTSO’ya teşekkür belgesiMenderes Gönüllü Evi, Mezitli'nin Filizleri ailesine katıldıMiniklerden Büyük Nağmeler Mezitli’de 26. Jakaranda koruluğu açıldı Çalgı Çengi’nin Ünlü Oyuncuları Forum Mersin’de Hayranlarıyla Buluşuyor Çocukların isteğiyle Mezitli'ye kar yağdı
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
 
 
Get our toolbar!
 
Gazete Manşetleri
 
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak04:53
  • Güneş06:29
  • Öğlen12:58
  • İkindi16:28
  • Akşam19:06
  • Yatsı20:31
 
Bumerang - Yazarkafe
 
Anket
.
 
İddaa
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Beşiktaş
25
16
7
2
55
2
Başakşehir
25
15
8
2
53
3
Galatasaray
25
14
4
7
46
4
Fenerbahçe
25
12
8
5
44
5
Trabzonspor
25
12
5
8
41
6
Antalyaspor
25
11
6
8
39
7
Kasımpaşa
25
10
5
10
35
8
Konyaspor
25
9
8
8
35
9
K.D.Ç. Karabük
25
10
4
11
34
10
Bursaspor
25
9
5
11
32
11
Gençlerbirliği
24
8
8
8
32
12
Osmanlıspor FK
25
7
10
8
31
13
Alanyaspor
25
8
4
13
28
14
Akhisar Bld.
25
7
6
12
27
15
Kayserispor
25
7
6
12
27
16
Ç. Rizespor
25
5
5
15
20
17
Adanaspor
25
5
5
15
20
18
Gaziantepspor
24
5
4
15
19
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
 
Tarihte Bugün
1636 - Hollanda'da Utrecht Üniversitesi kuruldu.
1812 - Venezuela'nın Karakas şehri, şiddetli bir depremle tahrip oldu.
1821 - Seyyid Ali Paşa sadrazamlıktan alınarak yerine Benderli Ali Paşa atandı.
1915 - I. Dünya Savaşı: Birinci Gazze Muharebesi
1917 - I. Dünya Savaşı: Çanakkale Boğazı'nın Anadolu yakasında görev yapmak üzere Osmanlı 15. Kolordusu'nun teşkili.
1931 - Ölçüler Kanunu'nun kabul edilmesiyle; okka, endaze gibi eski ölçülerin yerine gram, metre, litre gibi yeni ölçülerin kullanılması öngörüldü.
1934 - Birleşik Krallık'ta ilk kez motorlu taşıt kullanacaklara şoförlük sınavından geçme zorunluluğu getirildi.
1939 - Türkiye'de milletvekili seçimleri yapıldı.
1941 - Yugoslavya'da General Simoviç, kansız bir darbe ile yönetimi ele geçirdi. Yeni hükümet, Mihver Devletleri'nden ayrılma kararı aldı.
1942 - Naziler, Yahudileri Polonya'daki Auschwitz Kampı'na götürmeye başladı.
1971 - Doğu Pakistan, Bengaldeş'in oluşumuna yönelik olarak Pakistan'dan bağımsızlığını ilan etti.
1971 - İstanbul'da iki kıta birleşti. Boğaz Köprüsü'nün 57'nci ünitesinin de yerine konulmasıyla kentin Asya ve Avrupa yakaları birbirine bağlandı.
1971 - Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay, 12 Mart Muhtırası'yla istifa eden Süleyman Demirel'in yerine atanan Nihat Erim'in kabinesini onayladı.
1979 - Enver Sedat, Menahem Begin, ve Jimmy Carter, Vaşington, DC'de İsrail-Mısır Barış Antlaşmasını imzaladılar.
1989 - Türkiye'de yerel seçimler yapıldı.
1995 - Şengen Antlaşması yürürlüğe girdi.
1996 - Uluslararası Para Fonu, Rusya'ya 10.2 milyar USD kredi verilmesini onayladı.
1998 - Şişli'nin eski Belediye Başkanı Gülay Aslıtürk hakkında, yolsuzluk iddiaları nedeniyle gıyabi tutuklama kararı çıkarıldı.
1999 - Michigan'da bir mahkeme jürisi, Dr. Jack Kevorkian'ı ölümcül bir hastayı iğne yaparak öldürmekten (ötenazi) suçlu buldu.
1999 - Melissa virüsü tüm dünyada e-posta sistemlerini etkiledi.
2000 - Rusya'da yapılan seçimler sonucunda Vladimir Putin başkan oldu.
2002 - TBMM Genel Kurulu'nda, AB'ye uyum çerçevesinde hazırlanan ve sekiz yasada değişiklik yapan dokuz maddelik yasa tasarısı kabul edildi.
2002 - İsrail'de Uluslararası Geçici Mevcudiyet'e ait araca düzenlenen saldırıda Türk Binbaşı Cengiz Toytunç öldü, Yüzbaşı Hüseyin Özarslan yaralandı.
2006 - İskoçya'da kamusal alanlarda sigara içmek yasaklandı.
 
Arşiv
 
Süper Loto
23.03.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu101318384152
 
On Numara
20.03.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu02040506071012162021253038404556586372747577
 
Sayısal Loto
25.03.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu010812192023
 
Şans Topu
22.03.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu042426293111
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji