Nisan ayında Adana’da 2 493, Mersin’de 2 955 konut satıldı

Ana Sayfa » Gündem » Türkçe konuşamayanlara gerçekten hoşgörülü müydük? -1

Türkçe konuşamayanlara gerçekten hoşgörülü müydük? -1

Bugün kozmopolitliğiyle övündüğümüz Mersin, Türkçe dışında konuşanlara gerçekten hoşgörülü müydü? 1930'ların tep tipleştirme politikaları, Hars Komiteleri..

 
 
Türkçe konuşamayanlara gerçekten hoşgörülü müydük? -1
İSK dergisinin Aralık sayısında İlyas Halil’ in Doktor Attasi başlıklı öyküsü yer aldı.

Halil’ in bu yazısı üzerine Şinasi Develi’ nin dergi yayın yönetmeni Bülent Akbaş’ a hitaben kaleme aldığı mektup ta İSK’ nin Ocak sayısında yayınlandı.

Aslında tam olarak bir tartışma yok orta yerde. Özellikle de yurt dışında yaşayan İlyas Halil açısından.

Halil 1930’ ların sonunda Mersin’ deki bir doktoru anlattığı öyküyü şöyle bitiriyordu:

“Bahçe mahallesinden Arapça konuşan hastalar kapısını çalmaya başlayınca Doktor Atesu’ nun mesleğinin sonu geldi.

Sokakta, iş yerinde yabancı dil konuşmanın yasak olduğu yıllardı. Doktorun hastaları ile Arapça konuştuğu tespit edilince Mahkeme doktorun 6 ay hapsine, ruhsatının bir yıl iptaline karar verdi”

İşte Şinasi Develi “zaman zaman bu tür iddialar hep olur, ancak bu hepsini geçti” diyerek Halil’ in yazdıklarını çürütmeye çalıştığı mektupta; “Uray Caddesinden ve Arapça, Fransızca konuşan tüccarlardan, Bahçe-Kiremithane-Karacailyas-Adanalıoğlu-Kazanlı-Karaduvar mahallelerinde Arapçadan başka lisan konuşamayan insanlar yaşıyordu. Bu insanlar hep suskun mu yaşıyorlardı?” diye sormasa ve devamında;

“eğer Türkçe konuşmayanlar eleştirilirdi denilse olabilirdi denilebilir, polisin, jandarmanın zaman zaman uyarıları olduğunu biliyorum. Ama bunu yasal kuraldan ziyade gayretkeşliklerine saymak daha uygun olur.

Yine de merakımı yenemedim aslen Arap alevisi olan bir meslektaşımı telefonla arayıp, dergiden bahsettim. Kendisi de bu türden söylentilere yabancı değil. ‘Ben böyle bir şey duymadım, görmedim’ dedi.”

Diyerek o dönemde yaşanan acıları, birkaç görevlinin işgüzarlığıyla izah etmeye, hele o dönem, dillerini konuşmama konusunda her türlü baskıyla karşılaşan Arap Alevilerinden kimi tanıklarla iddiasını güçlendirmeye çalışmasa iki kişi arasındaki tartışmadan ‘bana ne’ diyecektim.

Zaten Halil de sanatçı duyarlılığı ile yazdığı öykünün içinde geçen doktorun gerçek olduğunu da iddia etmiyor. Sonuçta bir hikâye bu, herkes kahramanına dilediğini yaşatır, konuşturur da, keyfine kalmış.

Ama konu bu kadar basit değil. Üstelik o dönemle ilgili araştırma yapanların tarihe not düşmek ve gelecek nesillere objektif biçimde yaşananları yansıtma gereğine inanan biri olarak susmaya hakkım olmadığını düşünüyorum.

Gerçekten son olarak İlyas Halil’ in hikâyelendirdiği olaylar “bu türden iddiaları da aşan hayal ürünü” şeyler mi, gerçekten 1930’ ların Mersin’ inde Türkçeden gayri ama özellikle de Arapça konuşanlara baskı uygulanmadı mı?

Sözü çok fazla uzatmayacağım, derginin sınırlı sayfalarını da zorlamaya niyetim yok.

1930’larda Mersin’ de Arapça konuşanlara, kendisini devlet gören kimi kurumların, başta Halkevi olmak üzere ne tür çalışmalar yürütüldüğüne, gazete köşelerinde yazılıp çizilenlere birkaç örnek vermeye çalışacağım.

1931 Haziranında Yeni Mersin gazetesinde yayınlanan başyazıda özetle şu görüşler yer alıyordu:

“Pazarda Arapça, limanda Arapça, Hükümetin ortasında, koridorlarında bile muhtelif lisanların çıkardığı sesler var.

Memlekete yabancı, hem de çok yabancı olan bu lisan kumkumasının sonu ne zaman gelecek?

Türkün ekmeği ile adam olan, Türk nimetlerinden istifade ederek bekalarını temine çalışan bu yabancı şahsiyetler Türkün harsına, lisanına ne zaman hürmet edecek veya ettirilecekler?

…Yapılan neşriyata rağmen hala kendilerine gelemeyen veya getirilemeyen bu yabancı kimseler yine Arapçasını, Fransızcasını konuşuyor.

…Bunlara niçin mani olunmuyor? Kanunlarımızda bu kadar müsamahası yoktur zannındayız.

…Artık yeter. Türk memleketinde yabancı bir lisanın terennümlerini kulaklarımız duymak istemiyor.

Türk vatanının nimetlerinden istifade ettikleri halde Türk diline yabancı kalan varlıklar susturulsun, Resmi makamat bunlara nihayet versin.

…Türkün harsına riayet etmeyenleri gözlerimiz görmek istemiyor. Kulaklarımız bu yadırgı varlıkların çıkardığı yabancı seslerden artık tiksiniyor.

Türkün hislerine hürmet etmeyenler içimizde de durmasınlar, artık çekip gitsinler. Gitmek istemiyorlarsa mukaddesatımıza hürmet etmeyi öğrensinler. Bu güzel yurdun sakinlerini yabancı lisanlarıyla tiksindirmesinler.

Lisanın keşmekeş şekli Belediyemizin nazarı dikkatini çekmiş olmalı ki, Belediye faaliyetnamesinde satıcılardan, başka lisan konuşan kimselerin yüksek sesle satış yapmaları men ediliyor”

‘Tiksindiği’ o dili konuşanları ‘varlık’ olarak gören, kendisi gibi olmayanlardan nefret eden anlayışın gazetelerde kalem oynattığı, Belediyenin Arapçadan başka dil bilmeyen gariban satıcıları yasakladığı, ceza verdiği bir dönemi yeterince anlatıyor aslında yukarıdaki sözler.

Bu kadar da değil, o yazının hemen ardından bir başka makale daha yayınlandı aynı gazetede.

Derin mevzuu anlatmayı bir sonraki yazıyla sürdüreceğim.

 
 
 
13 Şubat 2012 Pazartesi 11:31
 
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Yurt içinde ikamet eden 24 milyon 804 bin kişi seyahate çıktıTrafiğe kayıtlı araç sayısı Aralık ayı sonu itibarıyla 22 218 945 oldu
Ocak ayı enflasyon rakamları belli olduKDV sistemi değişiyorToroslarda yüzme kursları başladıToroslar’da, Yapılandırma Başvuruları BaşladıGüneş Doğarken İşçilerle Sabah MesaisindeTarih, doğa, deniz, güneş, müzik ve dans kansere karşı birleştiİçel Soroptimist Kulübü, 'Obezite ile Savaş' semineri düzenledi.Bisiklet durursa hayat dururTarsus Sev’in Robotik Takımı’na İki Ödül BirdenMobbing ve Hukuksal Boyutu Ele Alındı
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
 
 
 
Gazete Manşetleri
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak03:23
  • Güneş05:20
  • Öğlen12:49
  • İkindi16:40
  • Akşam19:58
  • Yatsı21:40
 
 
Anket
.
 
İddaa
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Galatasaray
34
24
3
7
75
2
Fenerbahçe
34
21
9
4
72
3
Başakşehir
34
22
6
6
72
4
Beşiktaş
34
21
8
5
71
5
Trabzonspor
34
15
10
9
55
6
Göztepe
34
13
10
11
49
7
Sivasspor
34
14
7
13
49
8
Kasımpaşa
34
13
7
14
46
9
Kayserispor
34
12
8
14
44
10
Malatyaspor
34
11
10
13
43
11
Akhisar Bld.Spor
34
11
9
14
42
12
Alanyaspor
34
11
7
16
40
13
Bursaspor
34
11
6
17
39
14
Antalyaspor
34
10
8
16
38
15
Konyaspor
34
9
9
16
36
16
Osmanlıspor
34
8
9
17
33
17
Gençlerbirliği
34
8
9
17
33
18
Karabükspor
34
3
3
28
12
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
 
Tarihte Bugün
1571 - İspanya Kralı, Venedik ve Papa, Osmanlı Devleti aleyhine ittifak kararı aldı...
1924 - Türk Milli Futbol Takımı, Olimpiyat Oyunları kapsamındaki ilk milli maçında, Çek Milli Futbol Takımı'na 5-2 yenildi.
1944 - Nuri Demirağ'ın fabrikasında yapılan ilk Türk yolcu uçağı İstanbul'dan Ankara'ya uçtu.
1953 - ABD, Nevada'da bulunan deneme bölgesinde, topçu birlikleri tarafından atılan ilk ve tek nükleer bomba denemesini yaptı.
1954 - Tokyo'da yapılan Dünya Serbest Güreş Şampiyonası'nda Türkiye birinci oldu.
1954 - Türkiye, Osmanlı borçlarının son taksitini ödedi.
1961 - ABD Başkanı John F. Kennedy ABD Kongresi'nde yaptığı bir konuşmada 1960'lı yıllar sona ermeden önce mutlaka Ay'a ayak basacaklarını ilan etti.
1963 - 30 Afrika ülkesi bir araya gelerek Afrika Birliği Örgütü'nü kurdu.
1977 - Yıldız Savaşları filmi gösterime girdi.
1982 - Falkland Savaşı sırasında İngilizlerin HMS Coventry adlı destroyeri Arjantin uçakları tarafından batırıldı.
1983 - Milli Güvenlik Konseyi kürtaj yasa tasarısını kabul etti.
1988 - Irak Basra'yı İran'dan geri aldı.
1989 - Mihail Gorbaçov, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Devlet Başkanı oldu.
1997 - Afganistan'dan kaçan General Raşid Dostum, Türkiye'ye sığındı.
2001 - 32 yaşındaki Coloradolu Erik Weihenmayer, Everest Dağı'nın zirvesine ulaşan ilk görme özürlü insan ünvanını aldı.
2003 - Nuri Bilge Ceylan'ın 'Uzak' adlı filmi 56'ncı Cannes Film Festivali'nde 'Elephant' filmiyle birlikte En İyi Film ödülünü paylaştı.
2005 - Azeri petrolünü Türkiye üzerinden dünya pazarına ulaştırması amaçlanan Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru hattına ilk petrol verildi.
2005 - UEFA Şampiyonlar Ligi 2004-2005 sezonu finali Atatürk Olimpiyat Stadı'nda yapıldı. Normal süresi 3-3 biten maçı Liverpool penaltılarla 6-5 Milan'ı yendi.
2008 - 61. Cannes Film Festivali'nde En İyi Yönetmen ödülünü Nuri Bilge Ceylan aldı. Ceylan ödülünü kucaklarken, 'Benim yalnız ve güzel ülkeme ithaf ediyorum' dedi. Ceylan, üçüncü kez Cannes'da ödül alarak bir rekora da imza attı..
2010 - Samandıra'da eğitim uçuşu yapan bir askeri uçak, sokağın ortasına düştü. 3 personel hafif yaralandı.
 
Arşiv
 
Bumerang - Yazarkafe
 
Süper Loto
24.05.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu061134404950
 
On Numara
21.05.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu01020406122428323341445153585965686973757678
 
Sayısal Loto
19.05.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu030405212434
 
Şans Topu
23.05.2018 Tarihli Çekiliş Sonucu060910242712
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji