Bakan Elvan’dan Emeklilere TOKİ Müjdesi

Ana Sayfa » Gündem » Türkçe konuşamayanlara gerçekten hoşgörülü müydük? -1

Türkçe konuşamayanlara gerçekten hoşgörülü müydük? -1

Bugün kozmopolitliğiyle övündüğümüz Mersin, Türkçe dışında konuşanlara gerçekten hoşgörülü müydü? 1930'ların tep tipleştirme politikaları, Hars Komiteleri..

 
 
Türkçe konuşamayanlara gerçekten hoşgörülü müydük? -1
İSK dergisinin Aralık sayısında İlyas Halil’ in Doktor Attasi başlıklı öyküsü yer aldı.

Halil’ in bu yazısı üzerine Şinasi Develi’ nin dergi yayın yönetmeni Bülent Akbaş’ a hitaben kaleme aldığı mektup ta İSK’ nin Ocak sayısında yayınlandı.

Aslında tam olarak bir tartışma yok orta yerde. Özellikle de yurt dışında yaşayan İlyas Halil açısından.

Halil 1930’ ların sonunda Mersin’ deki bir doktoru anlattığı öyküyü şöyle bitiriyordu:

“Bahçe mahallesinden Arapça konuşan hastalar kapısını çalmaya başlayınca Doktor Atesu’ nun mesleğinin sonu geldi.

Sokakta, iş yerinde yabancı dil konuşmanın yasak olduğu yıllardı. Doktorun hastaları ile Arapça konuştuğu tespit edilince Mahkeme doktorun 6 ay hapsine, ruhsatının bir yıl iptaline karar verdi”

İşte Şinasi Develi “zaman zaman bu tür iddialar hep olur, ancak bu hepsini geçti” diyerek Halil’ in yazdıklarını çürütmeye çalıştığı mektupta; “Uray Caddesinden ve Arapça, Fransızca konuşan tüccarlardan, Bahçe-Kiremithane-Karacailyas-Adanalıoğlu-Kazanlı-Karaduvar mahallelerinde Arapçadan başka lisan konuşamayan insanlar yaşıyordu. Bu insanlar hep suskun mu yaşıyorlardı?” diye sormasa ve devamında;

“eğer Türkçe konuşmayanlar eleştirilirdi denilse olabilirdi denilebilir, polisin, jandarmanın zaman zaman uyarıları olduğunu biliyorum. Ama bunu yasal kuraldan ziyade gayretkeşliklerine saymak daha uygun olur.

Yine de merakımı yenemedim aslen Arap alevisi olan bir meslektaşımı telefonla arayıp, dergiden bahsettim. Kendisi de bu türden söylentilere yabancı değil. ‘Ben böyle bir şey duymadım, görmedim’ dedi.”

Diyerek o dönemde yaşanan acıları, birkaç görevlinin işgüzarlığıyla izah etmeye, hele o dönem, dillerini konuşmama konusunda her türlü baskıyla karşılaşan Arap Alevilerinden kimi tanıklarla iddiasını güçlendirmeye çalışmasa iki kişi arasındaki tartışmadan ‘bana ne’ diyecektim.

Zaten Halil de sanatçı duyarlılığı ile yazdığı öykünün içinde geçen doktorun gerçek olduğunu da iddia etmiyor. Sonuçta bir hikâye bu, herkes kahramanına dilediğini yaşatır, konuşturur da, keyfine kalmış.

Ama konu bu kadar basit değil. Üstelik o dönemle ilgili araştırma yapanların tarihe not düşmek ve gelecek nesillere objektif biçimde yaşananları yansıtma gereğine inanan biri olarak susmaya hakkım olmadığını düşünüyorum.

Gerçekten son olarak İlyas Halil’ in hikâyelendirdiği olaylar “bu türden iddiaları da aşan hayal ürünü” şeyler mi, gerçekten 1930’ ların Mersin’ inde Türkçeden gayri ama özellikle de Arapça konuşanlara baskı uygulanmadı mı?

Sözü çok fazla uzatmayacağım, derginin sınırlı sayfalarını da zorlamaya niyetim yok.

1930’larda Mersin’ de Arapça konuşanlara, kendisini devlet gören kimi kurumların, başta Halkevi olmak üzere ne tür çalışmalar yürütüldüğüne, gazete köşelerinde yazılıp çizilenlere birkaç örnek vermeye çalışacağım.

1931 Haziranında Yeni Mersin gazetesinde yayınlanan başyazıda özetle şu görüşler yer alıyordu:

“Pazarda Arapça, limanda Arapça, Hükümetin ortasında, koridorlarında bile muhtelif lisanların çıkardığı sesler var.

Memlekete yabancı, hem de çok yabancı olan bu lisan kumkumasının sonu ne zaman gelecek?

Türkün ekmeği ile adam olan, Türk nimetlerinden istifade ederek bekalarını temine çalışan bu yabancı şahsiyetler Türkün harsına, lisanına ne zaman hürmet edecek veya ettirilecekler?

…Yapılan neşriyata rağmen hala kendilerine gelemeyen veya getirilemeyen bu yabancı kimseler yine Arapçasını, Fransızcasını konuşuyor.

…Bunlara niçin mani olunmuyor? Kanunlarımızda bu kadar müsamahası yoktur zannındayız.

…Artık yeter. Türk memleketinde yabancı bir lisanın terennümlerini kulaklarımız duymak istemiyor.

Türk vatanının nimetlerinden istifade ettikleri halde Türk diline yabancı kalan varlıklar susturulsun, Resmi makamat bunlara nihayet versin.

…Türkün harsına riayet etmeyenleri gözlerimiz görmek istemiyor. Kulaklarımız bu yadırgı varlıkların çıkardığı yabancı seslerden artık tiksiniyor.

Türkün hislerine hürmet etmeyenler içimizde de durmasınlar, artık çekip gitsinler. Gitmek istemiyorlarsa mukaddesatımıza hürmet etmeyi öğrensinler. Bu güzel yurdun sakinlerini yabancı lisanlarıyla tiksindirmesinler.

Lisanın keşmekeş şekli Belediyemizin nazarı dikkatini çekmiş olmalı ki, Belediye faaliyetnamesinde satıcılardan, başka lisan konuşan kimselerin yüksek sesle satış yapmaları men ediliyor”

‘Tiksindiği’ o dili konuşanları ‘varlık’ olarak gören, kendisi gibi olmayanlardan nefret eden anlayışın gazetelerde kalem oynattığı, Belediyenin Arapçadan başka dil bilmeyen gariban satıcıları yasakladığı, ceza verdiği bir dönemi yeterince anlatıyor aslında yukarıdaki sözler.

Bu kadar da değil, o yazının hemen ardından bir başka makale daha yayınlandı aynı gazetede.

Derin mevzuu anlatmayı bir sonraki yazıyla sürdüreceğim.

 
 
13 Şubat 2012 Pazartesi 11:31
 
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Tarih, doğa, deniz, güneş, müzik ve dans kansere karşı birleştiİçel Soroptimist Kulübü, 'Obezite ile Savaş' semineri düzenledi.Bisiklet durursa hayat dururTarsus Sev’in Robotik Takımı’na İki Ödül BirdenMobbing ve Hukuksal Boyutu Ele AlındıGüzel Konuşma ve Diksiyon
MTSO’ya teşekkür belgesiMenderes Gönüllü Evi, Mezitli'nin Filizleri ailesine katıldıMiniklerden Büyük Nağmeler Mezitli’de 26. Jakaranda koruluğu açıldı Çalgı Çengi’nin Ünlü Oyuncuları Forum Mersin’de Hayranlarıyla Buluşuyor Çocukların isteğiyle Mezitli'ye kar yağdı
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
 
 
Get our toolbar!
 
Gazete Manşetleri
 
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak04:57
  • Güneş06:32
  • Öğlen12:58
  • İkindi16:28
  • Akşam19:04
  • Yatsı20:29
 
Bumerang - Yazarkafe
 
Anket
.
 
İddaa
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Beşiktaş
25
16
7
2
55
2
Başakşehir
25
15
8
2
53
3
Galatasaray
25
14
4
7
46
4
Fenerbahçe
25
12
8
5
44
5
Trabzonspor
25
12
5
8
41
6
Antalyaspor
25
11
6
8
39
7
Kasımpaşa
25
10
5
10
35
8
Konyaspor
25
9
8
8
35
9
K.D.Ç. Karabük
25
10
4
11
34
10
Bursaspor
25
9
5
11
32
11
Gençlerbirliği
24
8
8
8
32
12
Osmanlıspor FK
25
7
10
8
31
13
Alanyaspor
25
8
4
13
28
14
Akhisar Bld.
25
7
6
12
27
15
Kayserispor
25
7
6
12
27
16
Ç. Rizespor
25
5
5
15
20
17
Adanaspor
25
5
5
15
20
18
Gaziantepspor
24
5
4
15
19
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
 
Tarihte Bugün
1394 - Timurlenk Diyarbakır'ı işgal etti.[kaynak belirtilmeli]
1882 - Robert Koch, verem hastalığına neden olan bakteriyi (mycobacterium tuberculosis) keşfettiğini duyurdu. Bu buluşuyla 1905 yılında Tıp alanında Nobel ödülünü alacaktır.
1923 - Mustafa Kemal Paşa, Time dergisine kapak oldu.
1923 - Yunanistan'da cumhuriyet ilan edildi.
1926 - Türkiye'de petrol arama ve işletilmesinin devletçe yönetilmesini öngören kanun TBMM'de kabul edildi.
1938 - Cumhurbaşkanlığı yatı olarak satın alınan Savarona'ya, İngiltere'nin Southampton Limanı'nda törenle Türk bayrağı çekildi. 1 Haziran'da İstanbul'a getirilen Savarona, Dolmabahçe önüne demir attı. Atatürk, yatı gezerek incelemede bulundu.
1976 - Arjantin Devlet Başkanı Isabel Peron, kansız darbeyle devrildi. Jorge Rafael Videla, Emilio Eduardo Massera ve Orlando Ramon Agosti'den oluşan cunta iktidara el koydu, yedi yıllık diktatörlük döneminde 30 bine yakın kişi kaybedildi.
1978 - Savcı Doğan Öz öldürüldü.
1998 - Hindistan'da çıkan fırtınada 250 kişi öldü 3000 kişi yaralandı.
1999 - NATO, Kosova'daki Sırp saldırılarının sürmesi ve Batı Temas Grubu'nun anlaşma taslağını reddetmeleri üzerine, Yugoslavya'ya karşı hava harekâtı başlattı. Bu NATO'nun egemen bir ülkeye yaptığı ilk saldırı olarak tarihe geçti.
2000 - Varan Turizm'e ait otobüs, yolcularıyla kaçırıldı. Olaydan sonra yakalanan üç kişi, 36'şar yıl ağır hapis cezasına çarptırıldı.
2000 - Genelkurmay Başkanlığı, Talat Aydemir'in idamıyla sonuçlanan 1963'teki darbe girişimine katılan 1459 Harp Okulu öğrencisinin haklarını 37 yıl sonra iade etti.
2001 - Apple şirketi Mac OS X 10.0 (Cheetah)'ı piyasaya sürdü.
2006 - İspanya'daki ETA örgütü süresiz ve kalıcı ateşkes ilan etti.
2007 - Türkiye Euro 2008 elemelerinde Yunanistanı futbol maçında 4-1 mağlup etti.
 
Arşiv
 
Süper Loto
23.03.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu101318384152
 
On Numara
20.03.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu02040506071012162021253038404556586372747577
 
Sayısal Loto
18.03.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu121628374649
 
Şans Topu
22.03.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu042426293111
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji