Başkanlardan Mersin Uluslararası Narenciye Festivaline Destek

Ana Sayfa » Gündem » Türkçe konuşamayanlara gerçekten hoşgörülü müydük? -1

Türkçe konuşamayanlara gerçekten hoşgörülü müydük? -1

Bugün kozmopolitliğiyle övündüğümüz Mersin, Türkçe dışında konuşanlara gerçekten hoşgörülü müydü? 1930'ların tep tipleştirme politikaları, Hars Komiteleri..

 
 
Türkçe konuşamayanlara gerçekten hoşgörülü müydük? -1
İSK dergisinin Aralık sayısında İlyas Halil’ in Doktor Attasi başlıklı öyküsü yer aldı.

Halil’ in bu yazısı üzerine Şinasi Develi’ nin dergi yayın yönetmeni Bülent Akbaş’ a hitaben kaleme aldığı mektup ta İSK’ nin Ocak sayısında yayınlandı.

Aslında tam olarak bir tartışma yok orta yerde. Özellikle de yurt dışında yaşayan İlyas Halil açısından.

Halil 1930’ ların sonunda Mersin’ deki bir doktoru anlattığı öyküyü şöyle bitiriyordu:

“Bahçe mahallesinden Arapça konuşan hastalar kapısını çalmaya başlayınca Doktor Atesu’ nun mesleğinin sonu geldi.

Sokakta, iş yerinde yabancı dil konuşmanın yasak olduğu yıllardı. Doktorun hastaları ile Arapça konuştuğu tespit edilince Mahkeme doktorun 6 ay hapsine, ruhsatının bir yıl iptaline karar verdi”

İşte Şinasi Develi “zaman zaman bu tür iddialar hep olur, ancak bu hepsini geçti” diyerek Halil’ in yazdıklarını çürütmeye çalıştığı mektupta; “Uray Caddesinden ve Arapça, Fransızca konuşan tüccarlardan, Bahçe-Kiremithane-Karacailyas-Adanalıoğlu-Kazanlı-Karaduvar mahallelerinde Arapçadan başka lisan konuşamayan insanlar yaşıyordu. Bu insanlar hep suskun mu yaşıyorlardı?” diye sormasa ve devamında;

“eğer Türkçe konuşmayanlar eleştirilirdi denilse olabilirdi denilebilir, polisin, jandarmanın zaman zaman uyarıları olduğunu biliyorum. Ama bunu yasal kuraldan ziyade gayretkeşliklerine saymak daha uygun olur.

Yine de merakımı yenemedim aslen Arap alevisi olan bir meslektaşımı telefonla arayıp, dergiden bahsettim. Kendisi de bu türden söylentilere yabancı değil. ‘Ben böyle bir şey duymadım, görmedim’ dedi.”

Diyerek o dönemde yaşanan acıları, birkaç görevlinin işgüzarlığıyla izah etmeye, hele o dönem, dillerini konuşmama konusunda her türlü baskıyla karşılaşan Arap Alevilerinden kimi tanıklarla iddiasını güçlendirmeye çalışmasa iki kişi arasındaki tartışmadan ‘bana ne’ diyecektim.

Zaten Halil de sanatçı duyarlılığı ile yazdığı öykünün içinde geçen doktorun gerçek olduğunu da iddia etmiyor. Sonuçta bir hikâye bu, herkes kahramanına dilediğini yaşatır, konuşturur da, keyfine kalmış.

Ama konu bu kadar basit değil. Üstelik o dönemle ilgili araştırma yapanların tarihe not düşmek ve gelecek nesillere objektif biçimde yaşananları yansıtma gereğine inanan biri olarak susmaya hakkım olmadığını düşünüyorum.

Gerçekten son olarak İlyas Halil’ in hikâyelendirdiği olaylar “bu türden iddiaları da aşan hayal ürünü” şeyler mi, gerçekten 1930’ ların Mersin’ inde Türkçeden gayri ama özellikle de Arapça konuşanlara baskı uygulanmadı mı?

Sözü çok fazla uzatmayacağım, derginin sınırlı sayfalarını da zorlamaya niyetim yok.

1930’larda Mersin’ de Arapça konuşanlara, kendisini devlet gören kimi kurumların, başta Halkevi olmak üzere ne tür çalışmalar yürütüldüğüne, gazete köşelerinde yazılıp çizilenlere birkaç örnek vermeye çalışacağım.

1931 Haziranında Yeni Mersin gazetesinde yayınlanan başyazıda özetle şu görüşler yer alıyordu:

“Pazarda Arapça, limanda Arapça, Hükümetin ortasında, koridorlarında bile muhtelif lisanların çıkardığı sesler var.

Memlekete yabancı, hem de çok yabancı olan bu lisan kumkumasının sonu ne zaman gelecek?

Türkün ekmeği ile adam olan, Türk nimetlerinden istifade ederek bekalarını temine çalışan bu yabancı şahsiyetler Türkün harsına, lisanına ne zaman hürmet edecek veya ettirilecekler?

…Yapılan neşriyata rağmen hala kendilerine gelemeyen veya getirilemeyen bu yabancı kimseler yine Arapçasını, Fransızcasını konuşuyor.

…Bunlara niçin mani olunmuyor? Kanunlarımızda bu kadar müsamahası yoktur zannındayız.

…Artık yeter. Türk memleketinde yabancı bir lisanın terennümlerini kulaklarımız duymak istemiyor.

Türk vatanının nimetlerinden istifade ettikleri halde Türk diline yabancı kalan varlıklar susturulsun, Resmi makamat bunlara nihayet versin.

…Türkün harsına riayet etmeyenleri gözlerimiz görmek istemiyor. Kulaklarımız bu yadırgı varlıkların çıkardığı yabancı seslerden artık tiksiniyor.

Türkün hislerine hürmet etmeyenler içimizde de durmasınlar, artık çekip gitsinler. Gitmek istemiyorlarsa mukaddesatımıza hürmet etmeyi öğrensinler. Bu güzel yurdun sakinlerini yabancı lisanlarıyla tiksindirmesinler.

Lisanın keşmekeş şekli Belediyemizin nazarı dikkatini çekmiş olmalı ki, Belediye faaliyetnamesinde satıcılardan, başka lisan konuşan kimselerin yüksek sesle satış yapmaları men ediliyor”

‘Tiksindiği’ o dili konuşanları ‘varlık’ olarak gören, kendisi gibi olmayanlardan nefret eden anlayışın gazetelerde kalem oynattığı, Belediyenin Arapçadan başka dil bilmeyen gariban satıcıları yasakladığı, ceza verdiği bir dönemi yeterince anlatıyor aslında yukarıdaki sözler.

Bu kadar da değil, o yazının hemen ardından bir başka makale daha yayınlandı aynı gazetede.

Derin mevzuu anlatmayı bir sonraki yazıyla sürdüreceğim.

 
 
13 Şubat 2012 Pazartesi 11:31
 
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Güneş Doğarken İşçilerle Sabah MesaisindeTarih, doğa, deniz, güneş, müzik ve dans kansere karşı birleştiİçel Soroptimist Kulübü, 'Obezite ile Savaş' semineri düzenledi.Bisiklet durursa hayat dururTarsus Sev’in Robotik Takımı’na İki Ödül BirdenMobbing ve Hukuksal Boyutu Ele AlındıGüzel Konuşma ve Diksiyon
MTSO’ya teşekkür belgesiMenderes Gönüllü Evi, Mezitli'nin Filizleri ailesine katıldıMiniklerden Büyük Nağmeler Mezitli’de 26. Jakaranda koruluğu açıldı Çalgı Çengi’nin Ünlü Oyuncuları Forum Mersin’de Hayranlarıyla Buluşuyor
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
 
 
Get our toolbar!
 
Gazete Manşetleri
 
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak03:57
  • Güneş05:43
  • Öğlen12:49
  • İkindi16:35
  • Akşam19:36
  • Yatsı21:09
 
Bumerang - Yazarkafe
 
Anket
.
 
İddaa
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Beşiktaş
28
19
7
2
64
2
Başakşehir
28
16
9
3
57
3
Fenerbahçe
28
15
8
5
53
4
Galatasaray
28
15
4
9
49
5
Trabzonspor
28
14
5
9
47
6
Antalyaspor
28
12
7
9
43
7
Gençlerbirliği
28
10
9
9
39
8
Konyaspor
28
10
9
9
39
9
Osmanlıspor FK
28
9
10
9
37
10
Kasımpaşa
28
10
7
11
37
11
K.D.Ç. Karabük
29
10
6
13
36
12
Bursaspor
28
10
5
13
35
13
Alanyaspor
28
10
4
14
34
14
Akhisar Bld.
28
9
6
13
33
15
Kayserispor
28
7
6
15
27
16
Gaziantepspor
29
7
5
17
26
17
Ç. Rizespor
28
6
6
16
24
18
Adanaspor
28
5
5
18
20
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
 
Tarihte Bugün
1903 - Alberta'da (Kanada) meydana gelen toprak kaymasında 70 kişi öldü.
1916 - Kut'ül Ammare Kuşatmasında Halil Kut Paşa komutasındaki 6. Ordu Irak cephesinde Kut'ül Ammare kasabasında İngiliz Mezopotamya ordusunu teslim aldı.
1939 - Türk güreşçileri Yaşar Doğu ve Mustafa Çakmak 66 ve 87 kilolarda Avrupa ikincisi oldu.
1945 - İtalya'daki Alman birlikleri teslim oldu.
1945 - Sovyet tankları Berlin'e girdi. Sovyet askerleri şansölyelik binasının kapılarını zorlarken, Nazi lider Adolf Hitler, tabancayla intihar etti.
1945 - Adolf Hitler, Eva Braun ile Berlin'de evlendi ve Amiral Karl Dönitz'i veliahtı tayin etti.
1945 - Dachau Toplama Kampı, ABD Kara Kuvvetleri'ne bağlı 42. Piyade Tümeni ve diğer 7. Ordu birlikleri tarafından kurtuldu.
1949 - Sabahattin Ali'yi öldüren Ali Ertegin'in yargılanmasına başlandı.
1951 - Helsinki'de düzenlenen Dünya Serbest Güreş Şampiyonası'nı Türk Milli Takımı kazandı.
1955 - Güney Vietnam'da iç savaş başladı.
1959 - CHP Genel Başkanı İsmet İnönü, Ege illerini kapsayan yurt gezisine çıktı. Ankara garında ve Eskişehir tren istasyonunda halkın muhalefet lideriyle görüşmesi ve gösteri yapması polis tarafından engellendi.
1960 - Ankara ve İstanbul'da üniversiteler 1 ay süreyle kapatıldı. İstanbul Üniversitesi'nde gösterilere polisin silahlı müdahalesinde önceki gün bir öğrenci ölmüş, ayrıca sıkıyönetim ilan edilmişti.
1968 - Hair Müzikali Broadway'de perdelerini açtı.
1971 - Çetin Altan ve İlhan Selçuk 9 Mart 1971 darbe teşebbüsü ile ilgili olarak sorgulanmak üzere gözaltına alındılar.
1972 - Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay hükümeti kurma görevini eski başbakanlardan Suat Hayri Ürgüplü'ye verdi.
1979 - İstanbul'da 1 Mayıs günü sokağa çıkma yasağı uygulanacağı ilan edildi.
1979 - Süleyman Demirel, Türkiye Muhtarlar Federasyonu'nun 5. Genel Kurulu'nda "Türkiye Muhtarbaşı" seçildi.
1980 - 1 Mayıs'ın yasaklandığı il sayısı 30'a yükseldi.
1981 - Ankara Sıkıyönetim Askeri Savcılığı, MHP Genel Başkanı Alparslan Türkeş ve 219 sanık hakkında idam istemiyle dava açtı.
1983 - Resmi Gazete'de yayımlanan İçişleri Bakanlığı tebligatına göre, 12 Eylül askeri darbesinden sonra 242'si 10 yıl, 481'i 5 yıl olmak üzere toplam 723 kişi siyaset yasağı kapsamına alındı.
1986 - Yetkililer, 26 Nisan'da meydana gelen Çernobil kazası sonrası oluşan radyoaktif bulutların Türkiye'ye ulaşma olasılığının zayıf olduğunu iddia ettiler.
1986 - "Bir Yeni Cumhuriyet İçin" adlı kitabı nedeniyle 4. kez yargılanan Yalçın Küçük 1,5 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
1988 - İçişleri Bakanı Mustafa Kalemli "Türkiye'nin 1 Mayıs diye bir bayramı yoktur" dedi.
1991 - Bengaldeş'te meydana gelen kasırga en az 138.000 kişinin ölümüne ve 10 milyon kişinin evsiz kalmasına neden oldu.
1992 - Los Angeles'da çıkan halk ayaklanmasında üç gün içinde 54 kişi öldü ve yüzlerce bina tahrip edildi.
2004 - Oldsmobile son otomobilini üretti. Şirket tam 107 yıldır otomobil üretimi yapıyordu.
2005 - Suriye, 29 yıl süren işgalin ardından Lübnan'dan tamamen çekildi.
2007 - İstanbul'da, Çağlayan Mitingi düzenlendi.
 
Arşiv
 
Süper Loto
27.04.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu040618253437
 
On Numara
24.04.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu02030405080912171819202327333642525666686974
 
Sayısal Loto
22.04.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu051825283841
 
Şans Topu
26.04.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu071014181910
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji