Özdemir,'İhracat Yarışında Mersin 20 Yıldır Geriliyor'

Ana Sayfa » Gündem » Türkçe konuşamayanlara gerçekten hoşgörülü müydük? -1

Türkçe konuşamayanlara gerçekten hoşgörülü müydük? -1

Bugün kozmopolitliğiyle övündüğümüz Mersin, Türkçe dışında konuşanlara gerçekten hoşgörülü müydü? 1930'ların tep tipleştirme politikaları, Hars Komiteleri..

 
 
Türkçe konuşamayanlara gerçekten hoşgörülü müydük? -1
İSK dergisinin Aralık sayısında İlyas Halil’ in Doktor Attasi başlıklı öyküsü yer aldı.

Halil’ in bu yazısı üzerine Şinasi Develi’ nin dergi yayın yönetmeni Bülent Akbaş’ a hitaben kaleme aldığı mektup ta İSK’ nin Ocak sayısında yayınlandı.

Aslında tam olarak bir tartışma yok orta yerde. Özellikle de yurt dışında yaşayan İlyas Halil açısından.

Halil 1930’ ların sonunda Mersin’ deki bir doktoru anlattığı öyküyü şöyle bitiriyordu:

“Bahçe mahallesinden Arapça konuşan hastalar kapısını çalmaya başlayınca Doktor Atesu’ nun mesleğinin sonu geldi.

Sokakta, iş yerinde yabancı dil konuşmanın yasak olduğu yıllardı. Doktorun hastaları ile Arapça konuştuğu tespit edilince Mahkeme doktorun 6 ay hapsine, ruhsatının bir yıl iptaline karar verdi”

İşte Şinasi Develi “zaman zaman bu tür iddialar hep olur, ancak bu hepsini geçti” diyerek Halil’ in yazdıklarını çürütmeye çalıştığı mektupta; “Uray Caddesinden ve Arapça, Fransızca konuşan tüccarlardan, Bahçe-Kiremithane-Karacailyas-Adanalıoğlu-Kazanlı-Karaduvar mahallelerinde Arapçadan başka lisan konuşamayan insanlar yaşıyordu. Bu insanlar hep suskun mu yaşıyorlardı?” diye sormasa ve devamında;

“eğer Türkçe konuşmayanlar eleştirilirdi denilse olabilirdi denilebilir, polisin, jandarmanın zaman zaman uyarıları olduğunu biliyorum. Ama bunu yasal kuraldan ziyade gayretkeşliklerine saymak daha uygun olur.

Yine de merakımı yenemedim aslen Arap alevisi olan bir meslektaşımı telefonla arayıp, dergiden bahsettim. Kendisi de bu türden söylentilere yabancı değil. ‘Ben böyle bir şey duymadım, görmedim’ dedi.”

Diyerek o dönemde yaşanan acıları, birkaç görevlinin işgüzarlığıyla izah etmeye, hele o dönem, dillerini konuşmama konusunda her türlü baskıyla karşılaşan Arap Alevilerinden kimi tanıklarla iddiasını güçlendirmeye çalışmasa iki kişi arasındaki tartışmadan ‘bana ne’ diyecektim.

Zaten Halil de sanatçı duyarlılığı ile yazdığı öykünün içinde geçen doktorun gerçek olduğunu da iddia etmiyor. Sonuçta bir hikâye bu, herkes kahramanına dilediğini yaşatır, konuşturur da, keyfine kalmış.

Ama konu bu kadar basit değil. Üstelik o dönemle ilgili araştırma yapanların tarihe not düşmek ve gelecek nesillere objektif biçimde yaşananları yansıtma gereğine inanan biri olarak susmaya hakkım olmadığını düşünüyorum.

Gerçekten son olarak İlyas Halil’ in hikâyelendirdiği olaylar “bu türden iddiaları da aşan hayal ürünü” şeyler mi, gerçekten 1930’ ların Mersin’ inde Türkçeden gayri ama özellikle de Arapça konuşanlara baskı uygulanmadı mı?

Sözü çok fazla uzatmayacağım, derginin sınırlı sayfalarını da zorlamaya niyetim yok.

1930’larda Mersin’ de Arapça konuşanlara, kendisini devlet gören kimi kurumların, başta Halkevi olmak üzere ne tür çalışmalar yürütüldüğüne, gazete köşelerinde yazılıp çizilenlere birkaç örnek vermeye çalışacağım.

1931 Haziranında Yeni Mersin gazetesinde yayınlanan başyazıda özetle şu görüşler yer alıyordu:

“Pazarda Arapça, limanda Arapça, Hükümetin ortasında, koridorlarında bile muhtelif lisanların çıkardığı sesler var.

Memlekete yabancı, hem de çok yabancı olan bu lisan kumkumasının sonu ne zaman gelecek?

Türkün ekmeği ile adam olan, Türk nimetlerinden istifade ederek bekalarını temine çalışan bu yabancı şahsiyetler Türkün harsına, lisanına ne zaman hürmet edecek veya ettirilecekler?

…Yapılan neşriyata rağmen hala kendilerine gelemeyen veya getirilemeyen bu yabancı kimseler yine Arapçasını, Fransızcasını konuşuyor.

…Bunlara niçin mani olunmuyor? Kanunlarımızda bu kadar müsamahası yoktur zannındayız.

…Artık yeter. Türk memleketinde yabancı bir lisanın terennümlerini kulaklarımız duymak istemiyor.

Türk vatanının nimetlerinden istifade ettikleri halde Türk diline yabancı kalan varlıklar susturulsun, Resmi makamat bunlara nihayet versin.

…Türkün harsına riayet etmeyenleri gözlerimiz görmek istemiyor. Kulaklarımız bu yadırgı varlıkların çıkardığı yabancı seslerden artık tiksiniyor.

Türkün hislerine hürmet etmeyenler içimizde de durmasınlar, artık çekip gitsinler. Gitmek istemiyorlarsa mukaddesatımıza hürmet etmeyi öğrensinler. Bu güzel yurdun sakinlerini yabancı lisanlarıyla tiksindirmesinler.

Lisanın keşmekeş şekli Belediyemizin nazarı dikkatini çekmiş olmalı ki, Belediye faaliyetnamesinde satıcılardan, başka lisan konuşan kimselerin yüksek sesle satış yapmaları men ediliyor”

‘Tiksindiği’ o dili konuşanları ‘varlık’ olarak gören, kendisi gibi olmayanlardan nefret eden anlayışın gazetelerde kalem oynattığı, Belediyenin Arapçadan başka dil bilmeyen gariban satıcıları yasakladığı, ceza verdiği bir dönemi yeterince anlatıyor aslında yukarıdaki sözler.

Bu kadar da değil, o yazının hemen ardından bir başka makale daha yayınlandı aynı gazetede.

Derin mevzuu anlatmayı bir sonraki yazıyla sürdüreceğim.

 
 
13 Şubat 2012 Pazartesi 11:31
 
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Son 24 Saat
Haberler RSS Beslemesi
 
Facebook messenger'de sohbet odaları başlıyorBu bilgisayar saniyede 93 trilyon işlem yapıyorGalaxy S7 dört farklı versiyonla geliyorLamborghini mi, Ferrari mi?Facebook'un karı %52 artışla 5,84 milyar dolarDengede durarak felç olma riskinizi ölçünSamsung Galaxy S6 ve Galaxy S6 Edge'yi tanıttıDünyanın en çok turist alan şehirleriAvşar Kızı, Ilıcalı'ya Fark AttıTelefonlarda 'keşke yazmasaydım' mesajları geri alınabiliyor2014 en sıcak yıl olduMicrosoft’tan Windows 10.. İlk yıl ücretsiz
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
Bumerang - Yazarkafe
 
 
Get our toolbar!
 
Gazete Manşetleri
 
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak05:55
  • Güneş07:37
  • Öğlen12:45
  • İkindi15:18
  • Akşam17:33
  • Yatsı19:03
 
Anket
.
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Başakşehir
13
9
4
0
31
2
Beşiktaş
13
8
5
0
29
3
Galatasaray
13
8
2
3
26
4
Fenerbahçe
13
7
4
2
25
5
Bursaspor
13
7
3
3
24
6
Konyaspor
13
5
5
3
20
7
Osmanlıspor FK
13
4
7
2
19
8
Gençlerbirliği
13
4
6
3
18
9
Trabzonspor
14
5
3
6
18
10
K.D.Ç. Karabük
13
5
2
6
17
11
Akhisar Bld.
13
4
4
5
16
12
Antalyaspor
13
4
4
5
16
13
Alanyaspor
13
4
2
7
14
14
Kasımpaşa
13
3
3
7
12
15
Gaziantepspor
13
3
2
8
11
16
Ç. Rizespor
13
2
4
7
10
17
Kayserispor
13
2
3
8
9
18
Adanaspor
14
1
3
10
6
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
Tarihte Bugün
1774 - Kazak isyanı önderi Pugaçev idam edildi.
1817 - Mississippi, A.B.D. nin 20. eyaleti olarak birliğe katıldı.
1863 - Londra metrosu açıldı.
1898 - İspanyol-Amerikan savaşı sonrası Küba İspanya'dan bağımsızlığını kazandı.
1901 - İlk Nobel ödülleri verildi.
1902 - Mısır'da Nil nehri üzerinde inşa edilen Aswan Barajı hizmete girdi.
1906 - Theodore Roosevelt, Rus-Japon Savaşının sona ermesinde oynadığı arabuluculuk rolünden dolayı, Nobel Barış Ödülü'nü alan ilk Amerikalı oldu.
1923 - İrlandalı şair William Butler Yeats Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldı.
1927 - Fransız filozof Henri Bergson Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldı.
1929 - Alman yazar Thomas Mann Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldı.
1941 - Malaya açıklarında Prince of Wales ve Repulse olmak üzere Kraliyet Donanmasına ait iki zırhlı Japon İmparatorluk Deniz Kuvvetleri'ne bağlı torpido bombardıman uçakları tarafından batırıldı.
1948 - Birleşmiş Milletler Meclisi, İnsan Hakları Bildirgesini kabul etti. Türkiye İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'ne kabul oyu verdi.
1956 - Macaristan'da çatışmalar başladı, sıkıyönetim ilan edildi.
1964 - Martin Luther King Nobel barış Ödülü'nü aldı.
1970 - Rus yazar Aleksandr Soljenitsin Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldı.
1971 - Aralarında Türkiye İşçi Partisi Genel Sekreteri Tarık Ziya Ekinci'nin de bulunduğu 26 sanıklı Devrimci Doğu Kültür Ocakları davasına Diyarbakır'da başlandı.
1975 - Rus bilim insanı Andrey Saharov Nobel Barış Ödülü'nü aldı.
1977 - Uluslararası Af Örgütü Nobel Barış Ödülü'nü aldı.
1977 - İstanbul Toptaşı Cezaevi'nden 9 siyasi tutuklu kaçtı.
1978 - Enver Sedat ve Menahem Begin Nobel Barış Ödülü'nü aldı.
1979 - Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürü Gürer Aykal görevinden alınmıştı. 10 Aralık günü bu göreve İsmet Kurt'un atanması üzerine Devlet Opera ve Balesi çalışanları Carmina Burana'nın sahnelenmesine katılmama kararı aldı. Kurt iki gün sonra istifa etti.
1979 - Rahibe Teresa Nobel Barış Ödülü'nü aldı.
1982 - Günaydın gazetesi yayın hayatına başladı.
1983 - Arjantin'de askeri rejim sona erdi; Arjantin'in 8 yıldan sonra ilk sivil başkanı Raul Alfonsin oldu.
1983 - Polonyalı Dayanışma Sendikası lideri Lech Walesa Nobel Barış Ödülü'nü aldı.
1984 - Güney Afrika'lı Piskopos Desmond Tutu Nobel Barış Ödülü'nü aldı.
1987 - Sedat Simavi Basın Ödülü Uğur Mumcu'ya verildi.
1987 - İnsan Hakları Derneği "Genel Af ve Ölüm Cezalarının Kaldırılması" talepli 130 bin imzalı dilekçeyi Meclis Genel Sekreterliği'ne sundu.
1988 - Türkiye'de ilk karaciğer nakli ameliyatı yapıldı. Ameliyatı, Ankara Hacettepe Üniversitesi'nden Prof.Dr. Mehmet Haberal gerçekleştirdi.
1988 - Cumhurbaşkanı Kenan Evren'in veto ettiği öğrenci affı yasası Meclis'te tekrar kabul edildi. Yasa, üniversitelerde türbana izin veriyordu.
1988 - Mısırlı Necip Mahfuz Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldı.
1989 - Aliağa'da çevre şenliği yapıldı.
1993 - Güvenlik kuvvetleri Özgür Gündem gazetesinin İstanbul Kadırga'daki merkezini bastı ve tüm çalışanları gözaltına aldı.
1994 - Yaser Arafat, Shimon Perez ve Yitzhak Rabin Nobel Barış Ödülü'nü aldılar.
1994 - TBMM TV ( Meclis Tv) kuruldu.
2002 - Stanford Üniversitesi insan embriyosu klonlayacağını açıkladı.
2002 - Eski Amerikan Başkanı Jimmy Carter, 1970 lerde Orta Doğu'da sürdürdüğü diplomatik arabuluculuklarından dolayı Nobel Barış Ödülü'nü aldı.
2002 - Kuzey Kore`den gelen Scud füzeleri taşıyan bir gemi Umman denizinde İspanyol donanması tarafından durduruldu.
2002 - Bangladeş gözaltına aldığı iki Avrupalı gazeteciyi serbest bıraktı.
2003 - İranlı Shirin Ebadi, Nobel Barış Ödülü'nü alan ilk müslüman kadın oldu.
2005 - 10 Aralık Hareketi ilk toplantısını İstanbul Dedeman Oteli'nde gerçekleştirdi.
 
Arşiv
 
Süper Loto
08.12.2016 Tarihli Çekiliş Sonucu040619233854
 
On Numara
05.12.2016 Tarihli Çekiliş Sonucu06071115171923242931323440435154596166737677
 
Sayısal Loto
03.12.2016 Tarihli Çekiliş Sonucu242636434446
 
Şans Topu
07.12.2016 Tarihli Çekiliş Sonucu061017243004
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji