Mersin'in Yeni Valisi Ali İhsan Su Oldu

Ana Sayfa » Güncel » Türkiye’de iktidarların muktedir olma çabaları -2... Abdullah Ayan yazdı

Türkiye’de iktidarların muktedir olma çabaları -2... Abdullah Ayan yazdı

Türkiyede iktidarların muktedir olma çabaları ve bürokrasiyle imtihanları...

 
 
Türkiye’de iktidarların muktedir olma çabaları -2... Abdullah Ayan yazdı

15 Temmuz darbe girişimine yönelik analizler yapmaya çalışırken 2014 Ocağında kaleme aldığım; AK Parti iktidarının en azından ilk on yılına damgasını vuran Gülen cemaatinin bürokrasiye egemen olma çabalarını da içeren yazı dizisinin ikinci bölümü “AK Parti devletleşti mi?” başlığını taşıyor ve özellikle bu soruya cevap arıyordum.

Birinci bölümünde 1970’lerden başlayarak iktidarların bürokrasiye egemen alma çabalarını anlattığım yazı dizisinin 2. Bölümünü olduğu gibi aşağıda bulacaksınız. 17-25 Aralık tartışmalarının gölgesinde kalan analizlerin 15 Temmuz kalkışmasının geride bıraktığı ve uzun yıllar tartışılacak yıkım tablosunu göz önüne alırsak, çok daha önemli olduğuna inandığım için yeniden yayınlanması gerektiğine inanıyorum.

“Türkiye’ yi kim yönetecek? -2- (AK Parti devletleşti mi?)

Özal’ ın aradığı kadrolar; devletin vesayetini daha az hisseden dünyayla rekabet edecek bir ekonomi anlayışı ve bu anlayışa ayak uyduracak, geçmişin korkularından, dogmalarından kurtulmuş insanlardan meydan geliyordu.

O değişim ve dönüşüme inanıyordu. Yakın çevresi içinde geçmişte nice kavgaya tutuşmuş farklı cephelerden gelenler de Özal’ ın beklentileri doğrultusunda dört eğilimin şemsiyesi altında kol kola girdiler. Dönemin iç ve dış konjonktürü de sürece uygundu. Türkiye artık sınırları içine kapanan, niteliksiz her türlü ürünü halkına kakalayan sanayicilikle bir yere varılmayacağını, üstelik bu tür bir modelin her seferinde ortaya koyduğu döviz darboğazıyla ekonomik krizlerden darbelere uzanan siyasi krizlere sürüklenmekten yorgun düşmüştü. Daha da önemlisi ABD’ de Reagan, İngiltere’ de Thatcher liderliğindeki hükümetlerinin neoliberal politikaları yükselen yeni akım olarak dünyayı şekillendirmeye başlamıştı. Özal bu süreci doğru okuyan vizyona sahipti ve darbecilerin başta ciddiye almadıkları, demokrasi tuluatına çeşni olsun diye siyaset sahnesine girmesine izin verdikleri adam 1983′ te iktidara yetecek oyu aldığında genişçe kesim şaşkındı. (Oysa şaşacak bir şey de yoktu. Dünyada başlayan yeni dalgaya en uygun isim ve darbecilere sadık, statükodan beslenen diğer partilere karşın adı duyulmamış insanlarla dolu kadrosuyla halka umut vaat eden tek liderdi Özal)

Bu nedenle elbette sağ yanı çok daha kalabalık bir vitrin oluşturdu Özal. Sahneye çıkardığı isimlerden oluşan ekip ve bu nedenle de geçmişin dava arkadaşları “davadan döneni vurun” buyruklarını kulak ardı edip, tepeden aşağı devletin her kademesine yerleştiler. (Halil Şıvgın, Yaşar Okuyan, Mustafa Taşar, Melih Gökçek, Alpaslan Pehlivanlı, Veysel Atasoy ve elbette MHP davasından 4 yıl hapis yattıktan sonra tahliye olup ANAP’ ta hemen Bakanlık görevine getirilen bir zamanların ülkücü teorisyeni olarak anılan Namık Kemal Zeybek ilk aklıma gelenler. Tüm bu isimler ülkücü tabandan gelme siyasetçilerdi, neredeyse tamamı Bakanlık ve benzer çok önemli görevlerde bulundular üstelik gerçek iktidar anlamına gelen bürokrasinin ANAP dönemi yapılanmasında çok önemli roller üstlendiler)

Özal dönemini, o dönemde özellikle iç güvenlik alanının hangi kadrolarla yönetilmeye çalışıldığını merak edene anlatacak yeterince kaynak var, o nedenle burada detaylarıyla anlatacak değilim. Askeri vesayeti geriletme konusunda darbenin etkisinden henüz çıkmamış ülke şartlarının elini kolunu bağlaması nedeniyle hareket alanı bulamayan Özal yakın çevresindeki ekibin düşüncesine yakın kadroların devletin her kademesine yerleşmesine, hızla ilerlemesine de fazla tepki göstermedi. Elbette şu soru akıllara gelebilir ve çok yerinde bir sorudur:

“Gösterse de kimlerle ortaklığa girebilirdi ki?”

Fazla alternatifi olmadığına inandığım sorunun bugün bile somut bir cevabı yok.

**

Özal’ dan 90’lı yıllara…

‘Aslan sosyal demokratları’ temsilen SHP, koalisyon ortağı olarak koalisyon ortağı da olsa, iktidarın ucundan tutarken özellikle emniyet kadrolarına fazla dokunmadı. Hem 70’li yıllardaki sol mayalı Pol-Der’lerin yerinde yeller esiyordu, hem de devlet ihaleleri kapmak, devlet kadrolarında dirsek çürütmekten daha cazipti. SHP ve ardından mirasını heybesine koyup yola devam eden CHP çileli sol siyaset yapma yerine müteahhit partisi olmayı tercih etti. (1989’ da iktidara talip olduğunda Kürt oyları için çözüme dönük raporlar yazdıran SHP-CHP çizgisi iktidar ortağı olunca çığ gibi büyüyen faili meçhulleri sorgulama yerine göz yuman noktaya savruldu. Örneğin Sivas’ta yakılanların hesabını sorma sözü verip, iktidarın tüm mekanizmaları elindeyken bu tehlikeli sular yerine İSKİ skandalıyla ortaya çıkan yolsuzluk bataklığında boğulmak gibi)

Emniyet teşkilatı ağırlıklı olarak gittikçe kıdemli hale gelen ülkücü kökenlilerin kök saldığı konumunu sürdürüyordu ve Ülkücülerin bir kısmı “devlet için kurşun atma şerefine” nail olurken, aynı ülkücülerin bir bölümü de devlet adına onları yakalamakla yükümlü koltuklarda oturuyordu.

Evren, Özal, Demirel/İnönü, Mesut Yılmaz veya Tansu Çiller iktidarın tepesinde oturan isimler hep değişti, değişmeyen tek şey ülkücü görüşün tüm bürokrasiye ama özellikle de Güvenlik alanındaki tartışılmaz gücüydü.

Tek istisna yargı alanıydı. Yargı Cumhuriyetin kuruluşundan başlayarak Kemalistlerin kimseyi yaklaştırmadığı, her darbe ardından da güçlerini daha tahkim ettikleri alandı. Tablo bir iki küçük deneme dışında pek değişmedi. (SHP/CHP koalisyon dönemindeki Seyfi Oktay-Mehmet Moğultay girişimlerinde de ilke aynıydı. Açılan yeni kadrolara yerleştirilenler Kemalist kadrolara katılarak Kemalizmin katı laikçi çizgisini öne çıkarma yolunu tercih ettiler ve o gün savundukları görüşlerinden bugün de vazgeçtiklerini sanmıyorum.)

Oysa SHP bırakın sosyal demokrasiyi, iyi kötü vesayeti geriletip demokratik bir sistemin en azından temel taşı sayılacak bazı düzenlemelere ön ayak olsa, statükoya teslim olmak koşuluyla iktidarın ucundan tutup nimetlerinden yararlanma küçük hesaplarına düşmese Türkiye 1993′ le başlayan kanlı dönemi, 40 bin insanına mal olan netameli kayıp yılları yaşamayabilirdi.

İleriye bakan SHP’ den, ulusalcılığa savrulan CHP’ ye geçiş, en yoğun faili meçhuller, seçilmiş Kürt parlamenterlerin ceza evlerine tıkılması, Sivas olayları ve yüzlerce örnek o günlerin akıllarda kalan kilometre taşları ve tümünün altında iktidar ortağı ‘aslan sosyal demokratların’ izi var.

Ve elbette SHP’ den geriye kıyısından, köşesinden yakaladıkları iktidar sayesinde attıkları demokratik adımlardan çok yolsuzlukların ortaya saçıldığı İSKİ skandalı kalacaktı tarihe not düşme adına.

SHP/CHP’ nin iktidar macerası kendi adlarına kötü bitti ama başta yargı olmak üzere yerleşme şansı buldukları kimi alanlar sayesinde bir daha öylesine bir iktidar şansı yakalamasalar da muktedir olmanın ne anlama geldiğini herkese gösterdiler. (2010 referandumuna kadar HSYK ve Yargıtay yapılanmaları hep o 90′ lı yılların başındaki kadrolaşmayı ve iktidardan gidilse de muktedir olmayı/kalmayı anlatan ibretlik örneklerdir)

Derken 2001 ekonomik krizi ve halkın mevcut tüm sistem partilerini oyun alanı dışına atması anlamına gelen Kasım 2002 seçimleri…

Halk bir dönem önce 1999’da parlamento dışında bıraktığı CHP dışındaki tüm siyasi hareketleri sandığa gömüp milli görüş geleneğinden gelen ve yanında yetiştikleri Erbakan hocaya bayrak açarak çiçeği burnunda bir yıllık emekleme dönemini bile tamamlamamış AK Partiyi iktidara taşıdı.

Seçim sistemini yani oyunun kurallarını kendileri belirlememişti ama şans ta onlardan yanaydı. Diğer partilerin baraj altı kalmasıyla %35 oy alan AK Parti Mecliste %65’lik sandalyeyle 90’ lı yılların zayıf koalisyon dönemlerine inat tek başına ve çok güçlü bir iktidar adayıydı artık.

Sorun iktidara gelenlerin bürokrasi ama özellikle de güvenlik-yargı alanını işgal eden kadrolarla imtihanıydı.(askeri bürokrasinin devletin gerçek sahibi, son karar vericisi ve şaşmaz katı laikçi Kemalist tutumu itibariyle yargının temel anlayışına yakın rejimin hem bekçisi hem sahibi olduğu gerçeğini not edip bu konuyu şimdilik geçelim)

Kısaca AK Parti iktidara gelmişti ama iktidar olmanın muktedir olma anlamına gelmediğini 90 yıllar çok acı biçimde kafalara vura vura gösteren örneklerle doluydu.

Soru şuydu: AK Parti, iktidarı pekiştirip muktedir olmaya çalışacaksa bunu hangi kadrolarla yapacaktı?

Bürokrasi ile imtihan anlamına gelen ve bundan önce bir biçimde paylaşılan iktidarda bundan sonra paylaşımın nasıl yapılacağı sorusu en önemli ama en belirsiz konu olarak orta yerde duruyordu.

O tercihin nasıl bir farklı koalisyona yol açtığını, o koalisyonu oluşturan güçlerin beslendiği kaynağı, bürokrasinin yeniden tanzim ve tahkim edilme süreçleriyle devam edeceğim…”

 

 
1 Ağustos 2016 Pazartesi 11:17
 
 
(0 Yorum Yapıldı)Yorumlar
<p>Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.</p>
 
Bu Kategorideki Diğer Haberler
 
Toroslarda yüzme kursları başladıToroslar’da, Yapılandırma Başvuruları BaşladıGüneş Doğarken İşçilerle Sabah MesaisindeTarih, doğa, deniz, güneş, müzik ve dans kansere karşı birleştiİçel Soroptimist Kulübü, 'Obezite ile Savaş' semineri düzenledi.Bisiklet durursa hayat dururTarsus Sev’in Robotik Takımı’na İki Ödül BirdenMobbing ve Hukuksal Boyutu Ele AlındıGüzel Konuşma ve Diksiyon
MTSO’ya teşekkür belgesiMenderes Gönüllü Evi, Mezitli'nin Filizleri ailesine katıldıMiniklerden Büyük Nağmeler
 
 
Yazarlar
Yazarlar RSS Beslemesi
 
 
 
Get our toolbar!
 
Gazete Manşetleri
 
 
Namaz Vakitleri
 
  • İmsak03:13
  • Güneş05:17
  • Öğlen12:54
  • İkindi16:46
  • Akşam20:12
  • Yatsı21:59
 
Anket
.
 
İddaa
 
Lig Puan Durumu
 
Takımlar
O
G
B
M
P
1
Beşiktaş
34
23
8
3
77
2
Başakşehir
34
21
10
3
73
3
Fenerbahçe
34
18
10
6
64
4
Galatasaray
34
20
4
10
64
5
Antalyaspor
34
17
7
10
58
6
Trabzonspor
34
14
9
11
51
7
Akhisar Bld.
34
14
6
14
48
8
Gençlerbirliği
34
12
10
12
46
9
Kasımpaşa
34
12
7
15
43
10
Konyaspor
34
11
10
13
43
11
K.D.Ç. Karabük
34
12
7
15
43
12
Alanyaspor
34
12
4
18
40
13
Osmanlıspor FK
34
9
11
14
38
14
Kayserispor
34
10
8
16
38
15
Bursaspor
34
11
5
18
38
16
Ç. Rizespor
34
10
6
18
36
17
Gaziantepspor
34
7
5
22
26
18
Adanaspor
34
6
7
21
25
 
Şampiyonlar Ligi
 
UEFA Avrupa Ligi
 
Alt Lig
 
 
Tarihte Bugün
1441 - İngiltere Kralı VI. Henry Eton Koleji'ni kurdu.
1645 - İstanbul'dan 348 harp ve nakliye gemisiyle hareket eden Osmanlı ordusu, Girit adasına çıktı.
1854 - Çarlık Rusyası ordularının, savaş meydanını terk ederek, geri çekilmesiyle Silistre zaferi kazanıldı.
1859 - İsviçre işadamı Jean Henry Dunant, İtalya'da Solferino savaşı sonrası uluslararası Kızılhaç'ı kurmaya karar verdi.
1894 - Uluslararası Olimpiyat Komitesi, Olimpiyat oyunlarının dört yılda bir yapılması kararını aldı.
1901 - Pablo Picasso'nun eserleri ilk defa sergilendi.
1910 - Japonya Kore'yi istila etti.
1916 - 1. Dünya Savaşı: Somme Muharebesi, Fransa'daki Alman hatlarına yapılan ve bir hafta sürecek topçu ateşi ile başladı.
1917 - Halep'te, Enver Paşa'nın başkanlığında Türk ve Alman komutanlarının katılmasıyla (Mustafa Kemal Paşa dahil) yapılan toplantıda, General Falkenhein'ın komutanlığında "Yıldırım Orduları Grubu" kurulması kararlaştırıltı.
1936 - Türkiye Millî Basketbol Takımı ilk maçını Yunanistan ile yaptı, 49-12 galip geldi.
1938 - Toprak Mahsulleri Ofisi kuruluş kanunu kabul edildi.
1947 - Bir Amerikalı, gökyüzünde uçan nesneler gördüğünü bildirdi, nesnelerin fincan tabağına benzediğini iddia etti. Basın ilk kez uçan daire terimini kullanmaya başladı.
1961 - Almanya'ya gidecek ilk işçi kafilesi yola çıktı. İşgücü göndermeye ilişkin protokol, Türkiye ile Batı Almanya arasında 13 Haziran'da imzalanmış; özel kuruluşların kontratsız işçi göndermelerinin önüne geçilmeye çalışılmıştı.
1967 - İstanbul'da üniversite öğrencileri, Amerika Birleşik Devletleri 6. Filosunun ziyaretini protesto etti.
1982 - 44 sanıklı Barış Derneği davası başladı.
1983 - Yaser Arafat'ın Şam'a girişi yasaklandı.
1983 - Amerika Birleşik Devletleri uzay mekiği Challenger, uzaydaki görevini tamamlayarak, Amerika Birleşik Devletleri'nin uzaya gönderdiği ilk kadın astronot olan Sally Ride ile dünyaya döndü.
1989 - Bulgaristan'ın Türk azınlığa uyguladığı baskılar ve zorunlu göç uygulaması, Taksim Meydanı'nda düzenlenen Bulgaristan'ı Telin Mitinginde protesto edildi.
1992 - Türkiye Kamu Çalışanları Sendikaları Konfederasyonu (Türkiye Kamu-Sen) kuruldu.
2001 - Polonya'daki Özel Olimpiyatlar Avrupa Futbol Şampiyonası'nda, Zihinsel Engelliler Milli Takımı şampiyon oldu.
 
 
Arşiv
 
Bumerang - Yazarkafe
 
Süper Loto
22.06.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu030520374448
 
On Numara
19.06.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu04050709101315243233344244484952606271737679
 
Sayısal Loto
17.06.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu050825284549
 
Şans Topu
21.06.2017 Tarihli Çekiliş Sonucu030417193310
 
 
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji