Yazı Detayı
22 Ağustos 2019 - Perşembe 08:47
 
Veriler ışığında Mersin metrosunun finans yükü, yapılabilirliği…
Abdullah Ayan
 
 

Önceki makaleyi; yeni Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Seçer' in "2020' de temeli atıyoruz" dediği Mersin metrosuyla ilgili işin hangi yöntemle yapılacağından başlayarak, finansman boyutu ve ortaya çıkacak mali yükün nasıl finanse edileceği, kent halkına bunun nasıl yansıtılacağı yönündeki kimi sorularla noktalamıştım.

Kaldığımız yerden devam edip, benzer projelerle ilgili maliyetlerden yola çıkarak kimi sorulara yanıt bulmaya çalışalım.

Gerçekten Mersin metrosu kaç dolara mal olacak?

300 milyon dolar mı? 800 milyon dolar mı? Bu iki rakam arasında bir yerde mi? Bunların altında mı? Üstünde mi?

Yaklaşık 20 km uzunluğunda, bir kısmı yer üstünde, bir kısmı da yer altında işleyecek, yer altındaki bölümleri zemin koşulları gereği çelik borulardan oluşacak böylesi bir yatırım için hazırlanan fizibilite projesinde ön görülen yatırım tutarı ne kadar?

Örnekleme yapmak gerekirse, İstanbul' da 18 km' lik Mecidiyeköy-Mahmutbey hattı (sonradan revizelerle mesafe 24,5 km' ye çıktı, maliyetler de kaçınılmaz olarak arttı) 2013 Ekim fiyatlarıyla 850 milyon liraya (o günkü kurlarla 425 milyon dolar) ihale edildi.

Temeli Şubat 2014' te atıldı. Saatte 70 bin yolcu kapasitesine sahip projenin 2017' de hayata geçmesi öngörülüyordu. Sürekli ertelemelerle 2019' u bulan metro inşaatı son açıklamalara bakılırsa 2020 ocak ayında yolcu taşımaya başlayacak.

Başlamasına başlayacak ta, metronun maliyeti kadar, taşıyacağı yolcu sayısı da bardağın neresinden bakıldığına ve kimin baktığına bağlı olarak sürekli değişiyor.

Örneğin 23 Haziran seçimleri öncesinde AK Parti adayı eski Ulaştırma Bakanı ve Başbakan Binali Yıldırım hattın günde bir milyon yolcu taşıyacağını anlatırken, seçim ardından koltuğa oturan Ekrem İmamoğlu aynı metro hattında günde 500 bin yolcu taşınacağını söylüyor.

Söylemleri bir yana bırakıp, mühendislik verileri ışığında projeye bakıldığında saatte 70 bin yolcu, ortalama 12 saat çalışacak ve pik saatler dışında azalacak yolcu talebi nedeniyle günde 500 bin yolcu taşıma potansiyeli akla daha yatkın..

Yolcu sayısı metro maliyeti kadar hatta ondan da önemli..

Önemli çünkü, YİD başta olmak üzere her türlü modelde iş dönüp sonunda o projenin getirisine dayanıyor.

Yeniden Mersin' e ve Mersin metrosuna dönecek olursak…

BŞ Başkanı Seçer' in ayağının tozuyla ajanslara verdiği, sonrasında da sürekli yinelediği "metro gelir getirici bir yatırım, kaynak bulma bakımından zorlanmayacağımız rahat proje. Farklı finans kaynakları, farklı modeller var. Kaynak bulmada en ufak sıkıntımız yok. Bu proje hayata geçecek" sözlerinin hatta iddiasının gerçekleşmesi iki sorunun yanıtına bağlı..

Metro projesi kaç paraya mal olacak ve projeye kaynak ayıracak, üstlenecek firma veya konsorsiyum, Mersin metrosunda günde kaç yolcu taşıyacak?

Fizibilite çalışmasına ve Ulaştırma Bakanlığının onayladığı projeden hareketle projenin yaklaşık ta olsa maliyet hesabını bilmiyoruz ama taşınacak yolcu sayısı bakımından fikrimiz var.

Onaylanan projeye göre Mezitli-Gar hattında bugün veya 5 yıl sonra değil, 2030'da ön görülen yolcu sayısı saatte 18.574 kişi..

Günümüzde pik saatlerinde bile Mersinin 12 bin yolcu taşıma kapasitesini aşamadığı bilimsel analizlerin ortaya koyduğu gerçek. Bizden daha fazla kent içi nüfusa sahip Gaziantep raylı sistemi bugün ulaştığı 22 km lik uzunluğa karşı günde toplam 75 bin yolcuya ulaşabiliyor.

Kısaca, seçim döneminde projeyi anlatan Kocamaz' ın gerek söylemlerine yansıyan, gerekse de bastırdığı broşürlerde yer alan günde 500 bin yolcu kapasitesi iddia olarak çarpıcı olsa da, gerçeklerle bağdaşması mümkün değil.

Hayalleri bırakıp yeniden gerçeklere dönelim ve Mersin metrosunun (İstanbul Mecidiyeköy- Mahmutbey arasındaki metro 425 milyon dolar karşılığı Türk lirasına ihale edildi. Ancak hem proje gecikmesi hem de güzergahın uzatılması nedeniyle maliyetinin yükselmiş olması olasılığını gözden kaçırmamak gerekiyor) kaba hesaplarla 300 milyon dolara çıkacağını varsayalım..

300 milyon doları getirip koyacak yatırımcının bu tip projeler için öngördüğü kârlılığa dayalı getiri süresi ortalama 8-10 yıl*..  Mersini çok seven bu projeye de gönül vermiş yatırımcı bulduğumuzu ve 10 yıllık getiriye razı olduğunu ön görsek bile yılda 30 milyon dolar gelir sağlayacak yolcu taşıması gerekecek..

En iyimser projeksiyonla her gün 100 bin yolcuyu, bir dolarlık ücretle taşıyacak ki, attığı taş ürküttüğü kurbağaya değsin…

Peki bir dolar verecek yolcuların tümü en uzun mesafeyi kullanmayacağına göre, birkaç durak sürecek yolculuk için her gün böylesi bir ücreti öder mi?

Amaç Mersin' e metro kazandırma yanında ucuz ve konforlu bir yolculuk sağlamaksa, proje belki konforlu olarak kabul edilebilir ama iş ödenecek ücrete gelince hiç te ucuz olmayacak..

Kent merkezinin yer altından kat edilmesi, zaten içinden çıkılamaz haldeki trafiğin daha da keşmekeş hale gelmesi, projenin ön görülen sürede tamamlanamaması nedeniyle vatandaşın tepkisinin kaçınılmaz biçimde sandığa yansıması da cabası..

Bana kalırsa, tüm veriler ışığında Seçer sözüne güvenilir, konusunda uzman ve çıkarlarından çok kenti, kentliyi düşünecek uzmanlardan oluşan bir komisyona projeyi tüm boyutlarıyla, özellikle de finansman yükü ve kent içindeki yer altından geçecek güzergahların yapılabilirliği açısından bir kez daha inceletmeli.

Son kararını öyle vermeli…

Verirken de yanı başımızdaki Adana' nın Aytaç Durak eliyle yaşamak zorunda kaldığı 600 milyon dolarlık raylı sistem macerasına* göz atmalı, hatta imkan bulursa okumalı da…

* https://abdullahayan.wordpress.com/2014/02/08/adana-596-milyon-dolara-bitiremedi-antep-36-milyona-tamamladi-iki-rayli-sistem-iki-oykutemmuz-2010/

 

 

Sorunun cevabını bilirsek, finansmanın bulunup bulunmayacağını, bulunursa, vatandaşa yansıyacak faturayı yaklaşık ta olsa kestirmemiz mümkün…

 

 
Etiketler: Veriler, ışığında, Mersin, metrosunun, finans, yükü,, yapılabilirliği…,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
19 Eylül 2019
Taşucu tersaneye mi, çevreci turizme mi kucak açacak?
09 Eylül 2019
Vaatler ve gerçekler.. Bir Çukurova Havalimanı hikâyesi -3-
05 Eylül 2019
Vaatler ve gerçekler.. Bir Çukurova Havalimanı hikâyesi -2-
02 Eylül 2019
Vaatler ve Gerçekler: Bir Çukurova Havalimanı hikâyesi…
29 Ağustos 2019
Çeşmeli-Taşucu otoyolu.. Mersin' in ihmal edilmişliği üzerine bir yılan hikâyesi…
26 Ağustos 2019
Vaatler ve gerçekler… Mersin aktardığı vergiye karşı Ankara' dan ne alıyor?
19 Ağustos 2019
Raylı sistem mi, metro mu tartışmasının göz ardı ettiği gerçekler..
08 Ağustos 2019
Hafif raylı sistem mi, metro mu? Toplu taşımada kafa ve kavram karışıklığı..
05 Ağustos 2019
CHP' nin saydamlık manifestosu, Mersin' de ticari sır duvarına takıldı…
01 Ağustos 2019
Manifestodaki şeffaflık, pratikteki 'sır'..
29 Temmuz 2019
Uyumayan şehirler, ölüm uykusundaki Mersin'i uyandırmak için ne yapmalı?…
25 Temmuz 2019
Uyumayan Şehirler
22 Temmuz 2019
Mersinli bu kadar mı saf?…
18 Temmuz 2019
Akkuyu Akdeniz' i daha da ısıtacak…
15 Temmuz 2019
Mersin'i refaha ulaştıracak kontayner terminal projesi buharlaşırken..
11 Temmuz 2019
Mersin Büyükşehir belediyesinin borçları, Meclisin denetim ısrarı…
08 Temmuz 2019
Katılımcılık, sivil toplum, Kent Konseyi…
04 Temmuz 2019
23 Haziran sonrası.. Nereye doğru?…
01 Temmuz 2019
'Sahili temizlemeyin, ileride Millet bahçesi yapacağız' diyen akıl…
27 Haziran 2019
Bir helikopter hikayesi, Mersin' i bekleyen fatura…
24 Haziran 2019
Şeffaflık, hesap verebilirlik sözde olmaz, özde olur…
20 Haziran 2019
Erdoğan' ın kaybı sürüyor, İmamoğlu kazanacak…
17 Haziran 2019
Çamlıbel Deniz Parkı yeniden açılırken…
13 Haziran 2019
Huawei batı blokuna giren Truva atı mı?..
10 Haziran 2019
ABD- Çin ticaret kavgası, Huawei meydan savaşına döner mi?
30 Mayıs 2019
Çin-ABD ticaret savaşı, nereye doğru?
23 Mayıs 2019
Kent konseyleri ne yapmalı, ne yapmamalı?
20 Mayıs 2019
Kent Konseylerinin kente yük olma halleri…
16 Mayıs 2019
Belediyeler ve ufak tefek dokunuşlar (kent içinde mavi bayraklı plajlar)…
13 Mayıs 2019
Mersin' in ayağına gelen altın fırsat: Millet Bahçesi yapımının durdurulması…
09 Mayıs 2019
Mersin Büyükşehir borç batağında…
06 Mayıs 2019
Mersin Büyükşehir Belediyesinin mevcut durumu…
02 Mayıs 2019
Metro balon çıktı, onay hafif raylı sistem projesine verildi…
29 Nisan 2019
89 gibi başladı, 94 gibi bitmesin… (2)
25 Nisan 2019
Siyasetin bu iklimi, bu diliyle nereye doğru?
22 Nisan 2019
Mersin' i yeniden metro masallarıyla avutmayın…
18 Nisan 2019
Son yerel seçimler, metropolleri kaybeden AK Parti' nin büyük düşüşü…
15 Nisan 2019
31 Mart seçimleri ve değişen siyaset iklimi…
11 Nisan 2019
Yerelde katılımcı yönetim ve bütçe…
08 Nisan 2019
Kim kazandı, kim kaybetti?
01 Nisan 2019
Sandığa giderken..
28 Mart 2019
Yeni Büyükşehir Başkanını bekleyen tablo ve Haciz gelen Belediye…
25 Mart 2019
Projeler iyi de, para nerede?
21 Mart 2019
Kapatılmayan kanalın, Hediye' nin kahreden öyküsü…
18 Mart 2019
Mersini bekleyen fırsatlar, uyutulan projeler…
14 Mart 2019
Mersin yeni Marmara olur mu?
11 Mart 2019
Çin ve mütevazi bir köy öyküsü…
04 Mart 2019
Küresel kahveci Starbucks Çin' de…
28 Şubat 2019
Mersin uyutulurken, Gaziantep raylı sistemi nasıl hayata geçirdi?...
25 Şubat 2019
Mersin' in kent içi ulaşım modeli arayışları, Gaziantep'in raylı sistem başarısı…
21 Şubat 2019
Yerel seçimler, Mersin' deki kaos ve olası sonuçları…
18 Şubat 2019
Kışla arazisi ve Müftü Deresini kapsamayan Millet Bahçesi topal projedir…
14 Şubat 2019
Geçmişten günümüze Müftü Deresi projeleri…
11 Şubat 2019
Seçim var, heyecan yok…
07 Şubat 2019
Yerel seçimler.. Akdeniz' de kim ne yapar?
04 Şubat 2019
Adayları kim belirler? Yerel demokrasinin neresindeyiz?
31 Ocak 2019
2010'dan bugüne küresel marka trendleri ve değişen paradigma…
28 Ocak 2019
2010' dan bugüne Dünyanın en değerli markaları…(ABD'den Çin'e kayan eksen)
24 Ocak 2019
Dünyanın en değerli markaları…
21 Ocak 2019
Mersin' in yaşadığı en büyük afet…
17 Ocak 2019
Yerel seçimlere doğru Mersin.. (Vahap Seçer' li CHP' nin durumu)
14 Ocak 2019
Yerel seçimlere doğru Mersin… (AKP-MHP ittifakı, Tuna' nın şansı)
10 Ocak 2019
Kore' nin demokrasi sınavı -2
07 Ocak 2019
Kore' nin demokrasi sınavı (1) Vatan hainliğinden Nobel barış ödülüne…
02 Ocak 2019
Fadime Taner hocamın anısına...
27 Aralık 2018
Çukurova Havalimanı bir alandan ibaret değil ki..
24 Aralık 2018
Çukurova Havaalanında 'sona' dogru...
20 Aralık 2018
Enerjide merkezileşmeye karşı yerelleşme...
13 Aralık 2018
Ulus devletleri besleyen finans kapitalin yeni evresi…
10 Aralık 2018
CHP, Mersin Büyükşehir' i nasıl kazanır?
03 Aralık 2018
Mersin'i kurtaracak (!) yatırım geliyor…
25 Ekim 2018
AK Parti-MHP ittifakını Mersin düğümü bitirecek...
22 Ekim 2018
Mersin' in bölgesel dengeleri, yerel ittifak denklemleri...
Haber Yazılımı