Abdullah Ayan
Köşe Yazarı
Abdullah Ayan
 

Trump ve izinden gidenler kaybetti, dünya demokrasileri nefes alacak…

Amerikan siyasetinin “ Beyaz Saray’da oturan başkanın partisi ara seçimde sandalye kaybeder.” Diye özetlenecek genel kuralı vardır ve bu kural olağan bir durum olarak karşılanır.  Bu kez kural bir kez daha işlemekle kalmadı, Trump ve partisi Cumhuriyetçileri deyim yerindeyse ezip geçti.  Bunama emareleri gösteren Biden dâhil 80 yıl boyunca hiçbir başkanın görmediği yüzde 32 gibi düşük ‘görev onayı’ na erişen Trump ve partisinin kaybedeceği zaten bekleniyordu, ama Demokratlar bile böylesine büyük ve ağır bir darbeyi beklemiyordu  3 Kasım gecesi yarısına doğru sonuçlar ortaya çıkmaya başladıkça; Demokratların, Temsilciler Meclisini tahminlerin ötesinde sandalye farkla kazandıkları görüldü.. Asıl sürpriz ise Senato’da yaşandı. Iowa, Ohio, Güney Carolina, Teksas ve Kansas gibi, 1932'den beri Senato’ya Demokrat göndermemiş Cumhuriyetçilerin sembol kaleleri yıkıldı… Seçimler öncesi genel seçmen profillerine bakan herkes Cumhuriyetçilerin avantajlı olduğunu söylerdi.  Demokratların Senato çoğunluğunu elde etmek için dört sandalye daha kazanması gerekiyordu ve bunlardan ikisi de Trump’ ın 2024'te aşılamaz denilen çift haneli hayli farklarla kazandığı eyaletlerdeydi.  Ne var ki dip dalga öylesine güçlü bir tsunami yarattı ki, Trump ve ona bel bağlayan Cumhuriyetçiler kıyılarına vuran dalgayla paramparça oldular… Cumhuriyetçilerin yıkılmaz sanılan kalelerinden Teksas’ ta Demokrat aday Talarico, Cumhuriyetçi Ken Paxton’ı kıl payı değil ezici farkla geçti.  ‘Pişkin’ Başkan ise kaybı kendisinin oy pusulasında olmamasına bağlıyor. Oysa seçmenlerden son iki aydır kendisinin aday olduğunu hayal etmelerini isteyen de oydu. Seçmen bu daveti kabul etti ve Cumhuriyetçiler kaybetti. Bu tabloda tarihsel bir benzerlik te yok değil..  Başlarında Jr. Bush’ un başkan olarak yer aldığı Cumhuriyetçilerin Irak Savaşı etkisiyle Kongre’nin iki kanadını da yitirdiği 2006 akla geliyor. Yine yarım bırakılmış bir savaş, yine sıradan insanın cebini yakan bir fatura söz konusu. Ki o ara seçimlerde Bush topal Erdek konumuna düşmüş ve 2008’ de ABD tarihinde ilk kez bir siyahi isim Obama demokratların adayı olarak girdiği seçimi kazanmıştı… Trump, 2020’ de seçilirken bitmek bilmeyen savaşları sona erdirmeyi ve fiyatları düşürmeyi vaat ederek yola çıkmıştı. O savaşsız dünya vaat eden adam biraz da Netanyahu Siyonistlerinin ipiyle İran kuyusuna indirildi, düşmanlar bir yana ABD’ nin en kutsal müttefikleri ülkelerle bile küresel bir ticaret savaşı başlattı ve sonunda halkın gözünde Amerikalının refahından çok kendi ailesinin servetiyle ilgilenen bir başkan görüntüsü verdi… Rakamlar ortalama Amerikalının cebini yakan tabloyu ortaya koyuyor. Şubat’ ın son günü ABD ve İsrail’in başlattığı savaşa Tahran, Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatarak karşılık verince Dünya petrol ve LNG ticaretinin bu ana damarı kesilmiş oldu.. Sonuç; yükselen akaryakıt fiyatlarını her gün yenileyen istasyonlar… Öyle ki; benzin fiyatları bir yıl öncesine göre neredeyse yüzde 40 arttı, Dizel fiyatları, Eylül başında 2022'de Ukrayna savaşının ardından görülen 5,8 dolarlık tarihi zirveyi de aştı ve ay boyunca rekor üstüne rekor kırarak galon başına 6,5 doların üzerine çıktı… Konut kredisi faizleri son üç yılın zirvesine fırlarken, enflasyon altı aydır ücret artışının önünde seyretti.  Seçmen, anketlerinde yüzde 79'luk bir çoğunluk enflasyonun kendisini ve ailesini ciddi düzeyde zorladığını söyledi. Ankete katılanların yüzde 60'ı aşan kesimi, fiyatların yükselmesinde Trump’ın uyguladığı politikaları sorumlu tuttu.  Seçmenlerin yüzde 63'ü İran’a harekât kararını yanlış bulurken yüzde 74'ü de savaşın oy tercihinde çok önemli bir etken olduğunu belirtti.  “Önce Amerika” vaadine kulak vermiş MAGA tabanı için bu, verilmiş bir sözün çiğnenmesi anlamına geliyordu. Trump’ ın ithalata koyduğu gümrük vergileri tarım bölgelerini vurdu, tek başarısı olarak not edilebilecek Meksika sınırına duvar çekip mülteci akınını durdurma girişimi, kitlesel sınır dışı kampanyası ve ICE polisinin insanlık dışı uygulamalarıyla gölgelendi. Seçim sonuçlarını Trump’ın halka fatura ettiği yükü ekonomi ve savaşa endekslemek Demokratların elde ettiği tarihi zaferi gölgelememeli… Özellikle Demokratların sol kanadının belirlediği adaylar ve yürütülen kampanyanın hakkı verilmeli. Yaşam maliyeti ve sağlık hizmetlerine herkesin erişimi gibi doğrudan seçmene dokunan mesajlar karşılık buldu… Örneğin Güney Carolina gibi Cumhuriyetçi kalesinde çocuk doktoru olan Annie Andrews, sağlık hizmetlerinin ulaşılabilirliğini merkeze alarak sürpriz denilebilecek çok önemli bir zafer kazandı. Kansas’ta kilise papazı Adam Hamilton, ekonomik ve ahlaki yönetim sözüyle, Trump’a yüzde 39 farkla oy vermiş Hispanik çoğunluklu Seward County’yi bile aldı.  Kuzey Carolina’da Roy Cooper, Trump’ ın yüzde 25 farkla kazandığı kırsal Haywood County’de öne geçti.  Michigan’da Müslüman kimlikli Abdul El-Sayed, “siyasetten parayı uzaklaştırıp parayı halkın cebine para koymak” sloganıyla koltuğu Demokratlarda tuttu, üstelik Trump’ ın kendisini cihatçılıkla suçlamasına ve adıyla alay etmesine rağmen.  Salıncak Georgia’da Jon Ossoff yaşam maliyeti ve yolsuzluğu işleyerek rahat kazandı. Teksas’ ta 32 yıl aradan sonra Demokrat Gina Hinojosa Vali seçildi.. Cumhuriyetçi tarafta ise Trump, seçmenin ne kadar nefret edebileceği isim varsa aday gösterdi.. Örneğin, Kansas’ta hamile hastalarını dava eden bir doktoru, Georgia’da beyazları savunan ırkçıyı aday gösterdi… 2024’ te Trump’ a seçim kazandıran Hispanik seçmenin geri çekilişi de Cumhuriyetçilerin hesabını bozdu. O seçim Trump Hispanik oylarıyla Demokratların avantajını 22 puan eritmişti. Cumhuriyetçiler bu kazanımın kalıcı olacağı düşüncesiyle Güney’de seçim bölgelerini yeniden çizdiler. Bu hesaplar da tutmadı. Florida ve Teksas’ ta seçim mühendisliğiyle sınırları yeniden çizilen bölgelerde Demokratlar en az üçer sandalye kazandı. Yine de tsunami niteliğindeki ara seçim sonuçları siyasi zaferi gölgelemese de Demokratlara başkan Trump’ın elinde tuttuğu  veto yetkisi kartını aşabilecek nitelikli çoğunluğa sahip değiller..  Çok radikal bir gelişme olmazsa Topal Ördek Trump’ la 2028 seçimlerine kadar yürümek zorunda kalacaklar… Asıl yol ayırımı ise Cumhuriyetçi cephede yaşanacak. On yıldır partiyi kıskacında tutan Trump’a sadakat yemini etmiş politikacıların önünde acı bir ikilem var. Onu eleştirirlerse ön seçimde kariyerleri tehlikeye girebilir. Ona bağlı kalırlarsa genel seçimde kaybedecekler.  Trump, Amerikan siyasetinin merkezinde geçirdiği bir on yılın ardından karizmayı çizdirmiş bulunuyor. Kendisini kampanyanın odağına koymak, öfkenin yükseldiği böylesi dönemde riskliydi ve ters tepti. Trump ve ona bel bağlayan Cumhuriyetçi ekol öylesine ağır hatta ölümcül kan kaybına uğradı ki, tedavisi yıllar alabilecek yarayı sarıp ayağa kalkmaları mümkün mü? Yanıtı ilk başta kolay da olsa zaman içinde izleyip göreceğimiz bir soru bu…  
Ekleme Tarihi: 09 Kasım 2026 -Pazartesi

Trump ve izinden gidenler kaybetti, dünya demokrasileri nefes alacak…

Amerikan siyasetinin “ Beyaz Saray’da oturan başkanın partisi ara seçimde sandalye kaybeder.” Diye özetlenecek genel kuralı vardır ve bu kural olağan bir durum olarak karşılanır. 

Bu kez kural bir kez daha işlemekle kalmadı, Trump ve partisi Cumhuriyetçileri deyim yerindeyse ezip geçti. 

Bunama emareleri gösteren Biden dâhil 80 yıl boyunca hiçbir başkanın görmediği yüzde 32 gibi düşük ‘görev onayı’ na erişen Trump ve partisinin kaybedeceği zaten bekleniyordu, ama Demokratlar bile böylesine büyük ve ağır bir darbeyi beklemiyordu 

3 Kasım gecesi yarısına doğru sonuçlar ortaya çıkmaya başladıkça; Demokratların, Temsilciler Meclisini tahminlerin ötesinde sandalye farkla kazandıkları görüldü..

Asıl sürpriz ise Senato’da yaşandı. Iowa, Ohio, Güney Carolina, Teksas ve Kansas gibi, 1932'den beri Senato’ya Demokrat göndermemiş Cumhuriyetçilerin sembol kaleleri yıkıldı…

Seçimler öncesi genel seçmen profillerine bakan herkes Cumhuriyetçilerin avantajlı olduğunu söylerdi. 

Demokratların Senato çoğunluğunu elde etmek için dört sandalye daha kazanması gerekiyordu ve bunlardan ikisi de Trump’ ın 2024'te aşılamaz denilen çift haneli hayli farklarla kazandığı eyaletlerdeydi. 

Ne var ki dip dalga öylesine güçlü bir tsunami yarattı ki, Trump ve ona bel bağlayan Cumhuriyetçiler kıyılarına vuran dalgayla paramparça oldular…

Cumhuriyetçilerin yıkılmaz sanılan kalelerinden Teksas’ ta Demokrat aday Talarico, Cumhuriyetçi Ken Paxton’ı kıl payı değil ezici farkla geçti. 

‘Pişkin’ Başkan ise kaybı kendisinin oy pusulasında olmamasına bağlıyor. Oysa seçmenlerden son iki aydır kendisinin aday olduğunu hayal etmelerini isteyen de oydu. Seçmen bu daveti kabul etti ve Cumhuriyetçiler kaybetti.

Bu tabloda tarihsel bir benzerlik te yok değil..

 Başlarında Jr. Bush’ un başkan olarak yer aldığı Cumhuriyetçilerin Irak Savaşı etkisiyle Kongre’nin iki kanadını da yitirdiği 2006 akla geliyor. Yine yarım bırakılmış bir savaş, yine sıradan insanın cebini yakan bir fatura söz konusu. Ki o ara seçimlerde Bush topal Erdek konumuna düşmüş ve 2008’ de ABD tarihinde ilk kez bir siyahi isim Obama demokratların adayı olarak girdiği seçimi kazanmıştı…

Trump, 2020’ de seçilirken bitmek bilmeyen savaşları sona erdirmeyi ve fiyatları düşürmeyi vaat ederek yola çıkmıştı. O savaşsız dünya vaat eden adam biraz da Netanyahu Siyonistlerinin ipiyle İran kuyusuna indirildi, düşmanlar bir yana ABD’ nin en kutsal müttefikleri ülkelerle bile küresel bir ticaret savaşı başlattı ve sonunda halkın gözünde Amerikalının refahından çok kendi ailesinin servetiyle ilgilenen bir başkan görüntüsü verdi…

Rakamlar ortalama Amerikalının cebini yakan tabloyu ortaya koyuyor. Şubat’ ın son günü ABD ve İsrail’in başlattığı savaşa Tahran, Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatarak karşılık verince Dünya petrol ve LNG ticaretinin bu ana damarı kesilmiş oldu..

Sonuç; yükselen akaryakıt fiyatlarını her gün yenileyen istasyonlar…

Öyle ki; benzin fiyatları bir yıl öncesine göre neredeyse yüzde 40 arttı, Dizel fiyatları, Eylül başında 2022'de Ukrayna savaşının ardından görülen 5,8 dolarlık tarihi zirveyi de aştı ve ay boyunca rekor üstüne rekor kırarak galon başına 6,5 doların üzerine çıktı…

Konut kredisi faizleri son üç yılın zirvesine fırlarken, enflasyon altı aydır ücret artışının önünde seyretti. 

Seçmen, anketlerinde yüzde 79'luk bir çoğunluk enflasyonun kendisini ve ailesini ciddi düzeyde zorladığını söyledi. Ankete katılanların yüzde 60'ı aşan kesimi, fiyatların yükselmesinde Trump’ın uyguladığı politikaları sorumlu tuttu. 

Seçmenlerin yüzde 63'ü İran’a harekât kararını yanlış bulurken yüzde 74'ü de savaşın oy tercihinde çok önemli bir etken olduğunu belirtti. 

“Önce Amerika” vaadine kulak vermiş MAGA tabanı için bu, verilmiş bir sözün çiğnenmesi anlamına geliyordu. Trump’ ın ithalata koyduğu gümrük vergileri tarım bölgelerini vurdu, tek başarısı olarak not edilebilecek Meksika sınırına duvar çekip mülteci akınını durdurma girişimi, kitlesel sınır dışı kampanyası ve ICE polisinin insanlık dışı uygulamalarıyla gölgelendi.

Seçim sonuçlarını Trump’ın halka fatura ettiği yükü ekonomi ve savaşa endekslemek Demokratların elde ettiği tarihi zaferi gölgelememeli…

Özellikle Demokratların sol kanadının belirlediği adaylar ve yürütülen kampanyanın hakkı verilmeli. Yaşam maliyeti ve sağlık hizmetlerine herkesin erişimi gibi doğrudan seçmene dokunan mesajlar karşılık buldu…

Örneğin Güney Carolina gibi Cumhuriyetçi kalesinde çocuk doktoru olan Annie Andrews, sağlık hizmetlerinin ulaşılabilirliğini merkeze alarak sürpriz denilebilecek çok önemli bir zafer kazandı.

Kansas’ta kilise papazı Adam Hamilton, ekonomik ve ahlaki yönetim sözüyle, Trump’a yüzde 39 farkla oy vermiş Hispanik çoğunluklu Seward County’yi bile aldı. 

Kuzey Carolina’da Roy Cooper, Trump’ ın yüzde 25 farkla kazandığı kırsal Haywood County’de öne geçti. 

Michigan’da Müslüman kimlikli Abdul El-Sayed, “siyasetten parayı uzaklaştırıp parayı halkın cebine para koymak” sloganıyla koltuğu Demokratlarda tuttu, üstelik Trump’ ın kendisini cihatçılıkla suçlamasına ve adıyla alay etmesine rağmen. 

Salıncak Georgia’da Jon Ossoff yaşam maliyeti ve yolsuzluğu işleyerek rahat kazandı.

Teksas’ ta 32 yıl aradan sonra Demokrat Gina Hinojosa Vali seçildi..

Cumhuriyetçi tarafta ise Trump, seçmenin ne kadar nefret edebileceği isim varsa aday gösterdi..

Örneğin, Kansas’ta hamile hastalarını dava eden bir doktoru, Georgia’da beyazları savunan ırkçıyı aday gösterdi…

2024’ te Trump’ a seçim kazandıran Hispanik seçmenin geri çekilişi de Cumhuriyetçilerin hesabını bozdu. O seçim Trump Hispanik oylarıyla Demokratların avantajını 22 puan eritmişti. Cumhuriyetçiler bu kazanımın kalıcı olacağı düşüncesiyle Güney’de seçim bölgelerini yeniden çizdiler. Bu hesaplar da tutmadı. Florida ve Teksas’ ta seçim mühendisliğiyle sınırları yeniden çizilen bölgelerde Demokratlar en az üçer sandalye kazandı.

Yine de tsunami niteliğindeki ara seçim sonuçları siyasi zaferi gölgelemese de Demokratlara başkan Trump’ın elinde tuttuğu  veto yetkisi kartını aşabilecek nitelikli çoğunluğa sahip değiller.. 

Çok radikal bir gelişme olmazsa Topal Ördek Trump’ la 2028 seçimlerine kadar yürümek zorunda kalacaklar…

Asıl yol ayırımı ise Cumhuriyetçi cephede yaşanacak. On yıldır partiyi kıskacında tutan Trump’a sadakat yemini etmiş politikacıların önünde acı bir ikilem var. Onu eleştirirlerse ön seçimde kariyerleri tehlikeye girebilir. Ona bağlı kalırlarsa genel seçimde kaybedecekler. 

Trump, Amerikan siyasetinin merkezinde geçirdiği bir on yılın ardından karizmayı çizdirmiş bulunuyor.

Kendisini kampanyanın odağına koymak, öfkenin yükseldiği böylesi dönemde riskliydi ve ters tepti.

Trump ve ona bel bağlayan Cumhuriyetçi ekol öylesine ağır hatta ölümcül kan kaybına uğradı ki, tedavisi yıllar alabilecek yarayı sarıp ayağa kalkmaları mümkün mü?

Yanıtı ilk başta kolay da olsa zaman içinde izleyip göreceğimiz bir soru bu…

 
Yazıya ifade bırak !
Okuyucu Yorumları (0)

Yorumunuz başarıyla alındı, inceleme ardından en kısa sürede yayına alınacaktır.

Yorum yazarak Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve inovatifhaber.com sitesine yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz için çerezler kullanılmaktadır, sitemizi kullanarak çerezleri kabul etmiş saylırsınız.