Münir Şen "Narenciyede Arz Fazlası İçin Üretim, İhracat Ve İç Tüketim Birlikte Ele Alınmalı"

Şen, üreticilerin desteklenmesi, ihracatta yeni taşıma alternatiflerinin geliştirilmesi ve iç tüketimin artırılması için kapsamlı önlemler alınması gerektiğini vurguladı. Türkiye'nin narenciye üretimi ve ihracatında önemli bir konuma sahip olduğunu belirten Mersin Ticaret Borsası Başkanı Münir Şen, sektörde yaşanan sorunlara ve çözüm önerilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. TÜİK verilerine göre Mersin'in, 2025 yılında Türkiye genelinde üretilen 4,7 milyon ton narenciyenin yüzde 22'sini karşıladığını hatırlatan Şen, kentin narenciye ihracatında da Türkiye'de ilk sırada yer aldığını ifade etti. Narenciyenin yalnızca Mersin için değil, bölge ve ülke ekonomisi açısından da stratejik öneme sahip olduğunu belirten Şen, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) yayımladığı en güncel istatistiklere göre Türkiye'nin dünya narenciye üretiminde 7'nci, Avrupa'da ise 2'nci sırada bulunduğunu, ihracat miktarı bakımından da dünyada 3'üncü konumda olduğunu kaydetti. “Üretimdeki yüzde 55'lik artış arz fazlasına neden oluyor” Narenciye sektörünün dikkatle ele alınması gereken bir dönemden geçtiğini belirten Şen, TÜİK tahminlerine göre 2026 yılında üretimin bir önceki yıla kıyasla yüzde 55 artarak 7,3 milyon tona ulaşmasının öngörüldüğünü söyledi. Türkiye'de narenciye üretiminin normal koşullarda yıllara göre 4,7 milyon ile 5,5 milyon ton arasında değiştiğine dikkat çeken Şen, üretimde beklenen yüksek artışın önemli miktarda arz fazlası oluşturduğunu ifade etti. Şen, “Bugün birçok ürün hâlâ dalında bekliyor. Ürünlerini satabilen üreticilerimiz ise çoğu zaman maliyetlerinin çok altında fiyatlarla satış yapmak zorunda kalıyor. Diğer taraftan ürün fiyatları düşük olmasına rağmen paketleme, işçilik, navlun ve sigorta gibi maliyetlerin yüksekliği ihracatımızı da zorlaştırıyor.” dedi. “Üreticilerimizin üretimde kalması güvence altına alınmalı” Narenciye üreticilerinin içinde bulunduğu ekonomik koşulların yeni üretim sezonunu da etkileyebileceğine işaret eden Şen, yaklaşık 2-3 ay sonra yeni sezon hazırlıklarına başlayacak üreticilere yönelik desteklerin gecikmeden hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı. Başta temel tarımsal girdi maliyetleri olmak üzere üreticilerin üzerindeki mali yükün hafifletilmesi gerektiğini belirten Şen, tarımsal kredi borçlarının ertelenmesini, sübvansiyonlu kredi limitlerinin artırılmasını ve kredi vadelerinin uzatılmasını önerdi. Bu adımların üreticilere ekonomik açıdan nefes aldıracağını belirten Şen, sağlanacak desteklerin üreticilerin moralini güçlendireceğini ve üretimden uzaklaşmalarını önlemeye katkı sunacağını ifade etti. İhracat için güvenli “Yaş Meyve-Sebze Koridoru” önerisi Narenciye ihracatının sürdürülebilirliğinin sağlanması için lojistik sorunlara da çözüm bulunması gerektiğini belirten Şen, Türkiye'nin önemli ihracat pazarları arasında bulunan Rusya ve Ukrayna'da devam eden savaşın deniz taşımacılığında ciddi sıkıntılara yol açtığını söyledi. Karayolu taşımacılığındaki yüksek navlun maliyetlerinin de ihracatçıların rekabet gücünü olumsuz etkilediğini kaydeden Şen, alternatif taşıma modellerinin geliştirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Şen, “Geçmişte uygulanan Tahıl Koridoru modeline benzer şekilde, narenciyenin de içinde bulunduğu yaş meyve ve sebze ürünlerimizin ihracatını kolaylaştıracak alternatif taşıma yollarını kapsayan güvenli bir Yaş Meyve-Sebze Koridoru oluşturulmalıdır.” önerisinde bulundu. İhracatçıların desteklenmesinin dış pazarlardaki konumun korunması açısından büyük önem taşıdığını vurgulayan Şen, Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu (DFİF) kapsamında destek sağlanmasını ve navlun destekleriyle Türk narenciyesinin uluslararası pazarlardaki rekabet gücünün artırılmasını istedi. “17 milyon öğrencimizin bulunduğu eğitim sistemimizde narenciye tüketimi teşvik edilmeli” Arz fazlasının değerlendirilmesinde iç tüketimin artırılmasının da önemli bir çözüm olduğunu belirten Şen, toplumda narenciye tüketimini yaygınlaştıracak çalışmalar yapılması çağrısında bulundu. Millî Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığının iş birliğinde kamu spotları, bilinçlendirme kampanyaları ve eğitim faaliyetleri düzenlenebileceğini ifade eden Şen, özellikle çocukların ve gençlerin sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazanmasının önemine dikkat çekti. Şen, yaklaşık 17 milyon öğrencinin bulunduğu eğitim sisteminde okullarda narenciye ve taze sıkılmış narenciye suyu tüketiminin teşvik edilmesini, bu ürünlerin öğrencilere dağıtılmasını önerdi. Böyle bir uygulamanın hem sağlıklı beslenme alışkanlıklarının geliştirilmesine hem de yerli narenciye tüketiminin artırılmasına katkı sağlayacağını dile getirdi. “Kamu kurumları narenciye alımında devreye girmeli” Narenciye sektöründeki arz fazlasının değerlendirilmesi için kamu kurumlarının da alıcı olarak devreye girebileceğini belirten Şen, devlet tarafından satın alınacak ürünlerin sosyal yardım mekanizmaları aracılığıyla ihtiyaç sahibi vatandaşlara ulaştırılabileceğini ifade etti. Özellikle narenciye üretiminin sınırlı olduğu ve bu ürünlere erişimin güçleştiği illerde dar gelirli hanelere yönelik dağıtım yapılabileceğini kaydeden Şen, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı koordinasyonunda valilikler ve kaymakamlıklar bünyesindeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının bu süreçte etkin görev üstlenebileceğini belirtti. Şen ayrıca Türk Silahlı Kuvvetleri, hastaneler, kamu kurumları ve diğer toplu tüketim alanlarında yerli narenciye ürünlerinin kullanımına öncelik verilmesi gerektiğini vurguladı. Bu tür uygulamaların üreticilere yeni satış imkânları sağlayacağını, aynı zamanda narenciyenin daha geniş tüketici kesimlerine ulaşmasına yardımcı olacağını ifade etti. “Narenciye millî servetimizdir, üreticilerimizi korumalıyız” Narenciye sektöründe yaşanan sorunların yalnızca üretim boyutuyla değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Mersin Ticaret Borsası Başkanı Münir Şen, üretimden ihracata, pazarlamadan iç tüketime kadar bütün değer zincirini kapsayan politikaların önemine dikkat çekti. Şen, açıklamasını şu sözlerle tamamladı: “Tüm tarım ürünlerimiz gibi narenciye de millî servetimizdir. Üreticilerimizi korumalı ve üretimden uzaklaşmalarını önlemeliyiz. İhracat pazarlarımıza sahip çıkmalı, mevcut pazarlarımızı kaybetmeden yeni pazarlara açılmanın yollarını bulmalıyız. Başta çocuklarımız ve genç nesiller olmak üzere tüketicilerimizi sağlıklı ve bilinçli tüketime yönlendirmeliyiz. Temennimiz, devletimizin bugüne kadar olduğu gibi dile getirdiğimiz bu talepleri de dikkate alması ve üretimden nihai tüketime kadar tüm narenciye değer zincirinin sağlıklı işlemesine katkı sağlamasıdır.”