2025 Verileri Işığında Mersin’ in Demografik Dönüşüm Analizi

Türkiye’nin Akdeniz’e açılan en önemli kapısı Mersin, 2025 yılı nüfus verileri ışığında oldukça dinamik ve bir o kadar da paradoksal bir tablo sergiliyor. Kent, hem en çok göç alan hem de en çok göç veren iller arasında üst sıralarda yer alarak, demografik bir "kavşak noktası" olma özelliğini sürdürüyor.  Bu hareketlilik, sadece sayısal bir değişim değil, aynı zamanda şehrin sosyal dokusu, iş gücü piyasası ve gelecekteki nitelikli insan kaynağı üzerinde dönüştürücü bir etki yaratıyor.   Yabancı nüfus hareketi bakımından Mersin transit kent olma özelliğini yitiriyor mu? Mersin’deki demografik değişimin en çarpıcı unsurlarından biri, yabancı uyruklu nüfustaki belirgin azalmadır. TÜİK verileri kentin net nüfus artış hızındaki yavaşlamanın asıl nedeninin bu gruptaki çekilmeden kaynaklı olduğunu gösteriyor…2024 yılında 52 bin 813 olan yabancı nüfusun, 2025 sonu itibarıyla 43 bin 315'e gerilemiş olması, yaklaşık %18’lik ciddi bir daralmayı ifade ediyor. Bu düşüşün altında yatan dinamikler incelendiğinde, Mersin’in uluslararası göç rotasındaki konumu daha net anlaşılıyor. Kent, yurt dışından en çok göç alan iller arasında 4. sırada yer almasına rağmen, aynı zamanda en çok yabancı göçü veren iller arasında da 4. sıradadır.  Bu "gel-git" hali, Mersin'in bir yıllardır dillendirmeye çalıştığım 'transit geçiş kenti' veya 'geçici yerleşim' noktası olma özelliğinin son bir yılda ciddi bir yapısal dönüşüm geçirdiğine dair önemli ipuçları sunmaktadır. Özellikle Akdeniz ve Yenişehir gibi ilçelerde kümelenen yabancı nüfusun geri dönüş veya yer değiştirme eğilimleri, yerel demografik dengeyi yeniden şekillendiriyor.   İş Gücü ve Sosyal dokuyu etkileyen genç erkek göçünün rolü: Yurt dışından gelen nüfusun büyük bir kısmının erkeklerden oluşması ve bu göçün daha çok 20-29 yaş grubunda yoğunlaşması, şehrin ekonomik dinamizmini doğrudan etkiliyor.  Çalışma çağındaki bu genç erkek nüfusun hareketliliği, Mersin’in hem sanayi ve lojistik sektöründeki iş gücü ihtiyacını karşılıyor, hem de sosyal dokuda dengeli kadın/erkek dağılımı yerine eril ağırlık oluşturuyor. Ancak bu nüfusun yerleşmek ve kalıcılık oranı düşük kaldığında, kentin ekonomik sürekliliği "geçici iş gücü" döngüsüne hapsolma riskiyle karşı karşıya kalıyor.   Eğitim Göçü: Giden ve gelen gençlik sonucu doğan nitelikli iş gücü paradoksu; Mersin’in demografik geleceği için en kritik gösterge ise bugüne kadar pek te dikkat çekmeyen eğitim odaklı göç hareketleri. Kentten göç edenlerin en büyük motivasyonunun "eğitim" kaynaklı olduğu görülüyor… 2025’ te tam 12 bin 158 genç eğitim nedeniyle Mersin’den ayrılırken, eğitim amacıyla şehri tercih ederek gelenlerin sayısı 9 bin 659’da kalmış görünüyor… Bu noktada ortaya çıkan tablo, "nitelikli insan kaynağı ihracı" olarak tanımlanabilecek bir risk barındırıyor: Mezuniyet Profili Farklılığı: Mersin’den göç edenlerin ağırlıklı olarak üniversite eğitimi için büyükşehirlere (İstanbul, Ankara, İzmir) yönelen lise mezunları olduğu görülmektedir. Buna karşın, kente göçle gelenlerin büyük çoğunluğunun yüksekokul (üniversite) mezunu olması dikkat çekicidir.  Tablo, kentin kendi yetiştirdiği gençleri kaybederken, dışarıdan yetişmiş profesyonel iş gücü çekmeye çalıştığını göstermesi bakımından ilginç… Göçün zirve yaptığı 20-24 yaş grubundaki büyük hareketlilik, kentin en üretken yaş grubundaki genç nüfusundaki mobiliteyi yansıtıyor… Bir başka risk ise Kentteki üniversitelerden geçen yıl yaklaşık 5 bin 482 öğrencinin eğitimini yarım bırakarak ayrılmış olması, bu ciddi bir beyin göçü olgusu yanında akademik cazibenin ve aidiyetin sorgulanması gereken bir diğer boyutu… Sonuç olarak Mersin stratejik bir müdahalenin kâr/zarar sorgulamasını yapmak zorunda… Ortaya çıkan demografik paradoksu aşabilmesi, yani genç ve eğitimli nüfusunu başka ellere kaçırmadan kendi bünyesinde kalıcı hale getirebilmesi, sadece bir nüfus politikası değil, aynı zamanda bir ekonomi politikası meselesi. Eğitim için giden gençlerin mezuniyet sonrası şehre geri dönüşlerini teşvik edecek yüksek teknoloji, modern lojistik ve katma değerli sanayi yatırımlarının artırılması yaşamsal öneme sahip… Yabancı nüfustaki azalma ve eğitimli yerli nüfustaki dışa yönelim, Mersin’in önümüzdeki on yılda "nitelikli nüfus kaybı" sorunuyla yüzleşebileceğini gösteriyor. Şehrin demografik dengesini korumak ve potansiyel bir beyin göçünü kalıcı bir gelişimle geriye döndürmek, Mersin'i transit geçiş noktası olmaktan çıkarıp yaşanacak ve değer üretilecek bir merkez haline getirmekten geçiyor. Abdullah Ayan